2300 jaar oude vloekenpot gevonden in Athene

8 juni 2021

klik op een afbeelding voor een vergroting

Opgravingen op de Agora van Athene hebben een bijzonder object blootgelegd: een vloekenpot van 2300 jaar oud. De pot is al in 2006 opgegraven en werd onlangs geanalyseerd en ontcijferd door een team van Yale University.

Deze unieke ontdekking biedt nieuw bewijs over hoe de oude Atheners ‘magie’ gebruikten tegen hun vijanden, schrijft Jessica Lamont, onderzoeker en docent klassieke talen aan de Yale University, in het tijdschrift “Hesperia”.

De keramische pot werd gebruikt als instrument om vloeken te ‘binden’ aan meer dan 50 mensen, waarvan de namen aan de buitenkant waren gegraveerd. Tientallen namen zijn niet meer goed leesbaar, maar ongeveer 30 namen zijn nog wel te onderscheiden. Het zijn veel vrouwelijke en verschillende nieuwe (of niet eerder bevestigde namen) in Attica.

Resten van een kip

In de pot zaten de kop en onderste ledematen van een kip en een ijzeren spijker. De kip was niet ouder dan 7 maanden toen hij werd geslacht en degenen die de vloek uitspraken wilden misschien de zwakte van het dier doorgeven aan de slachtoffers wiens namen op de pot stonden.

De spijkers werden gebruikt in oude vloeken en ‘hadden een remmende kracht, ze blokkeerden of beperkten symbolisch de mogelijkheden van de slachtoffers van de vloek’, schrijft Lamont in haar artikel. In de buurt van de pot werden resten van een vuur met dierlijke botten gevonden, wat de kracht van de vloek mogelijk heeft vergroot.

De schrijfstijl op de pot suggereert dat ten minste twee mensen de namen hebben geschreven. De reden voor de vervloeking is niet bekend. Maar omdat de pot was begraven in een commercieel gebouw kan het te maken hebben gehad met een rechtszaak of een arbeidsgeschil, denkt Lamont.

Oude vloektabletten gevonden in Kerameikos

Vorig jaar ontdekten archeologen in een 2500 jaar oude waterput in het gebied van Kerameikos (de belangrijkste begraafplaats van het oude Athene) 30 kleine loodtabletten waarop oude vervloekingen waren gegraveerd.

Met de rituele teksten werden de goden van de onderwereld opgeroepen om schade te berokkenen aan derden. Het graveren van vloeken op op tabletten van lood, was of steen was volgens historici geen ongebruikelijke praktijk in het oude Griekenland.


Oude vloektabletten gevonden in Kerameikos

6 februari 2020

[klik op een afbeelding om de galerij te openen]

In een 2500 jaar oude waterput in het gebied van Kerameikos, de belangrijkste begraafplaats van het oude Athene, hebben archeologen 30 kleine loodtabletten gevonden waarop oude vervloekingen zijn gegraveerd.

Met de rituele teksten werden de goden van de onderwereld opgeroepen om schade te berokkenen aan derden. Het graveren van vloeken op op tabletten van lood, was of steen was volgens hstorici geen ongebruikelijke praktijk in het oude Griekenland (en Rome).

Volgens Dr. Jutta Stroszeck, hoofd van de opgraving namens het Duitse archeologische instituut in Athene, wordt de persoon die de vloek bestelde nooit bij naam genoemd. In de tekst staat alleen de naam van de ontvanger vermeld. Destijds geloofde men dat water toegang gaf tot de onderwereld en door een tablet met de vervloeking in de put te gooien, zou deze ‘geactiveerd’ worden.

De 10 meter diepe put waarin de tabletten met vervloeking werden ontdekt, is in 2016 opgegraven tijdens een archeologisch onderzoek naar de watervoorziening van een badhuis uit de 1e eeuw voor Christus. Op de bodem van de put vonden archeologen diverse voorwerpen, waaronder drinkbekers, wijnmengvaten (kraters), kookpotten, een schraper de werd gebruikt door pottenbakkers, enkele bronzen munten en perzikpitten. Ook ontdekten ze de plaatjes met vloeken.

Sinds 1913 zijn bij opgravingen door het Duitse archeologische instituut in het Kerameikos-gebied ongeveer 6500 graven blootgelegd. De sierlijke tombes en graven zijn gemarkeerd met stelai, reliëfs, marmeren vazen ​​en gebeeldhouwde dieren die belangrijk zouden zijn voor de reis naar het dodenrijk.

Begraafplaats en pottenbakkerswijk

Kerameikos is een wijk in Athene, ten noordwesten van de Akropolis. De wijk zou zijn naam te danken hebben aan Keramos, een zoon van Dionysus en Ariadne en de beschermgod van de pottenbakkers. Ons woord keramiek vindt hier zijn oorsprong. Kerameikos was (tot in de eerste helft van 20e eeuw) de pottenbakkerswijk van de Griekse hoofdstad.

Sinds de tijd van de Perzische Oorlogen (5e eeuw voor Christus) werd deze wijk in tweeën gedeeld door de zogenaamde Muur van Themistocles. In het deel buiten de muren ontstond de grootste necropolis van de stad. Veel prominente burgers werden begraven langs de weg die leidde naar de Academie van Plato. De straat werd geflankeerd door prachtige tombes versierd met kioniskoi (marmeren zuilen), standbeelden en stelai met reliëfs.

Aan het begin van de 20e eeuw werd de oude begraafplaats van Kerameikos ontdekt door Duitse archeologen.