Mitsotakis aanwezig bij Auschwitz-herdenking

27 januari 2020

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis heeft vandaag in Auschwitz een eerbetoon gebracht aan de slachtoffers van de Holocaust. “Ik ben hier ter nagedachtenis aan de zes miljoen joden die zijn uitgeroeid door het nazi-regime. Onder hen waren 65.000 Griekse joden die nooit zijn teruggekeerd naar hun thuisland”, zei de premier.

“Ik kom naar deze plek met grote emotie, een plek die als geen ander wordt geïdentificeerd met barbarij. Als er inderdaad een hel bestaat, dan is die hier”, aldus Mitsotakis tegen persbureau AMNA. “We mogen nooit vergeten wat hier is gebeurd. En laten we nooit vergeten dat haat, discriminatie en intolerantie geen plaats hebben in onze democratie.”

Mitsotakis en zijn echtgenote Mareva Grabowski-Mitsotaki werden rondgeleid in het kamp en bezochten de gebieden waar de gevangenen werden vastgehouden, evenals de gaskamers. Ze luisterden naar verhalen over Griekse joden en politieke gevangenen die in het kamp werden vermoord en verhalen van overlevenden.

Ook bekeken ze voorwerpen van gevangenen, waaronder een ooggetuigenverslag dat in 1944 werd geschreven door de toen 27-jarige Griekse jood Marcel Nadjari uit Thessaloniki. Het manuscript van 13 velletjes werd pas vele jaren later ontdekt in een thermosfles die was begraven in het kamp.

De boodschap van de Griekse premier in het gastenboek was als volgt: ‘Ter nagedachtenis aan allen die hun leven verloren op deze gruwelijke plek. Hun herinnering leeft altijd voort om ons eraan te herinneren waartoe haat en discriminatie kunnen leiden – een speciaal eerbetoon aan de 55.000 Griekse joden die hier zijn omgekomen. Hun verhaal zal nooit worden vergeten.’

75 jaar bevrijd

Het is vandaag 75 jaar geleden dat Auschwitz werd bevrijd door het Russische leger. Wereldleiders, slachtoffers en nabestaanden komen vandaag samen om de verschrikkingen van het kamp te herdenken.

Het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz is nog steeds hét symbool voor de gruweldaden van de nazi’s. In 2005 werd 27 januari door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust.


Bom uit Tweede Wereldoorlog ontmanteld op Samos

14 januari 2020

Bomexperts van het leger hebben op Samos vanmorgen vroeg een bom uit de Tweede Wereldoorlog onschadelijk gemaakt. De bom is vervoerd naar een afgelegen terrein waar hij gecontroleerd tot ontploffing is gebracht.

Uit voorzorg werden honderden mensen uit de directe omgeving van de bomlocatie geëvacueerd. Zij zijn opgevangen in het stadhuis van Samos. Ook de scholen in de buurt bleven dicht. Het explosief werd gisteren ontdekt tijdens graafwerkzaamheden in de hoofdstad van het eiland, op ongeveer 200 meter afstand van een kleuterschool.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Samos aanvankelijk bezet door de Italiaanse troepen van Mussolini. In september 1943 was Samos het eerste deel van Griekenland dat werd bevrijd. Maar die bevrijding duurde niet lang, want op 17 november van dat jaar bombardeerden de Duitsers het eiland. Samos bleef vervolgens een jaar onder Duitse bezetting.

In 2017 moesten 72.000 inwoners van Thessaloniki tijdelijk hun huis uit vanwege de ontmanteling van een bom uit de Tweede Wereldoorlog. Dat was de grootste evacuatie in vredestijd in de geschiedenis van Griekenland. Het ging toen om een bom die in december 1943 door de Britse luchtmacht was gegooid om de Duitse stellingen in de haven te vernietigen.


Verzetsheld Manolis Glezos opgenomen in ziekenhuis

21 november 2019

De Griekse verzetsheld en politicus Manolis Glezos is opgenomen op de intensive care-afdeling van het NIMTS-ziekenhuis in Athene. Volgens een verklaring van de artsen is de toestand van de 97-jarige Glezos ‘ernstig maar stabiel’.

Twee dagen geleden werd Glezos opgenomen in het ziekenhuis met neurologische klachten. Volgens Griekse media is er sprake van een subduraal hematoom (een bloeduitstorting tussen de hersenvliezen). Toen zijn toestand verslechterde is Glezos, vanwege zijn verleden met hartproblemen, overbracht naar de intensive care waar hij ter observatie is geplaatst op de cardiologie-afdeling.

Glezos vergaarde roem door een dappere verzetsactie tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de nacht van 30 mei 1941 beklom hij met zjn vriend Apostolos Santas de Acropolis om de nazi-vlag te verwijderen. Het was één van de eerste en belangrijkste daden van het Griekse verzet. Tijdens de oorlog werd hij drie keer gearresteerd en herhaaldelijk gemarteld.

In totaal bracht Glezos, die uitgroeide tot een volksheld, 16 jaar door in gevangen- en ballingschap. Niet alleen tijdens de nazi-bezetting, maar ook in de jaren daarna: tijdens de Griekse burgeroorlog en het Kolonelsregime. Hij zat voor verschillende linkse partijen in het Griekse parlement en werd tweemaal gekozen in het Europees parlement – de laatste keer was in 2014.

Update 23/11: De conditie van Manolis Glezos is de afgelopen 24 uur verbeterd, hebben de artsen laten weten in een verklaring. Hij heeft de intensive care verlaten en verblijft nu op de ‘high dependency care’-afdeling.


28 oktober: Ochi-dag

28 oktober 2019

Op 28 oktober 1940 zei de Griekse generaal en dictator Metaxas ‘nee’ tegen het ultimatum van Benito Mussolini en raakte Griekenland betrokken bij de Tweede Wereldoorlog.

In reactie op het antwoord van Metaxas vielen Italiaanse troepen die in Albanië waren gestationeerd om half zes ’s ochtends, anderhalf uur na de uitvaardiging van het ultimatum,  Griekenland binnen.

Voor de Grieken is deze ‘Ochi-dag’ nog steeds een teken van verzet en dat wordt overal grootscheeps herdacht – met parades in diverse steden.

Het team van het YouTube-kanaal UpDrones maakte ter ere van Ochi-dag een video van Kalpaki in Epirus, waar van 2 tot 8 november 1940 de Slag van Elaia-Kalamas plaatsvond.  Hoewel ze in de minderheid waren, slaagden de Griekse troepen onder leiding van Charalambos Katsimitros er toch in het Italiaanse leger terug te dringen.


12 oktober 1944: Bevrijding van Athene

12 oktober 2019

Het is vandaag precies 75 jaar geleden dat er een einde kwam aan de nazi-bezetting van Athene. Om 09.15 uur op 12 oktober 1944 verwijderden de Duitsers de vlag met de swastika van de Acropolis, waarmee het einde van de bezetting werd gemarkeerd. De avond ervoor waren de Duitse troepen al geleidelijk vertrokken uit de Griekse hoofdstad. In de straten van Athene leidde het vertrek van de bezetter tot grote vreugde.

Op 18 oktober arriveerde Georgios Papandreou in Athene als premier van de Griekse regering in ballingschap, met enkele eenheden van het Britse leger, en werd de Griekse vlag weer gehesen op de Acropolis. Later die maand zou Papandreou de regering van nationale eenheid gaan leiden.

Sommige delen van Griekenland, zoals op Kreta en andere eilanden, bleven echter tot mei of zelfs juni 1945 bezet door de Duitsers. Traditiegetrouw herdenken de Grieken de Oxi-dag op 28 oktober, maar sinds 2014 is er ook meer aandacht voor het vieren van de bevrijding.

Voor Griekenland begon de Tweede Wereldoorlog op 28 oktober 1940 nadat de Griekse dictator/generaal Ioannis Metaxas een ultimatum van Mussolini om het Italiaanse leger toegang tot Grieks grondgebied te verlenen afwees. De Griekse bevolking had zwaar te lijden onder de nazibezetting. Driehonderdduizend mensen stierven de hongerdood, hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s en de economie van het land werd verwoest.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Italiaanse rechtbank maakt weg vrij voor Distomo-compensatie

8 september 2019

De Griekse slachtoffers van het bloedbad van Distomo hebben het recht om ter compensatie beslag te leggen op Duitse bezittingen in een ander Europees land. Dat heeft het Hooggerechtshof in Italië deze week bepaald.

Op basis van deze uitspraak claimen de 296 eisers (overlevenden en familieleden van de slachtoffers van de nazi-gruweldaad tijdens de Tweede Wereldoorlog) minstens 25 miljoen euro schadevergoeding. Dit bedrag zou kunnen worden betaald uit de inkomsten van een Italiaans bedrijf dat goederenvervoer per spoor verzorgt en dat grotendeels in handen is van de Duitse spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn.

Griekse rechtbank oordeelde al in 1997 dat de slachtoffers recht hebben op een schadevergoeding, maar ministers van Justitie hebben tot dusver geweigerd om het vereiste besluit tot confiscatie uit te vaardigen.

In 2004 stapte – de inmiddels overleden – Yiannis Stamoulis namens alle slachtoffers naar de Italiaanse rechtbank. Hij maakte daarbij gebruik van het recht om de zaak te laten behandelen in een ander Europees land waar Duitsland eigendommen of inkomsten heeft.

Bloedbad van Distomo

Op 10 juni 1944 vond één van de grootste gruweldaden van de nazitroepen in Griekenland plaats. In twee uur tijd werden 218 inwoners (ongeveer een kwart van de totale bevolking) van Distomo, een dorp in Centraal-Griekenland, gedood als represaille voor een eerdere aanval van Griekse partizanen op drie Duitse soldaten.

Leden van de Waffen-SS gingen ieder huis in Distomo langs en vermoordden iedereen die binnen was. Vooral vrouwen, kinderen en ouderen werden gedood. Veel mannen bleven gespaard omdat ze op het moment van de aanval op het land aan het werk waren. Na de vergeldingsactie brandden de Duitse troepen het dorp plat.



mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Monument voor 143 leerlingen uit Thessaloniki die niet terugkeerden uit Auschwitz

4 juni 2019

 

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Op 8 april 1943 werden 149 leerlingen van het 1e Gymnasium voor jongens in Thessaloniki officieel ‘geschorst’. In de daaropvolgende maanden werden ze samen met hun families naar concentratiekampen gebracht. De meesten belandden in Auschwitz, slechts zes leerlingen overleefden het kamp.

Wie nu over de Vassilissis Olgas-straat in Thessaloniki loopt, stuit op 149 glanzende bronzen stenen in het trottoir. Een herinnering aan de zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de stad. Op iedere steen is de naam van een van de weggevoerde jongens gegraveerd. Net als hun geboortedatum en datum van overlijden.

‘Studenten uit alle klassen van het 1e Gymnasium voor jongens in Thessaloniki. Sinds 8 april 1943 zijn zij geen studenten meer. Honderddrieënveertig werden gedood in concentratiekampen, zes overleefden’, staat gegraveerd op de grootste steen. Ook voor de zes overlevenden is een herdenkingssteen. Vier van hen emigreerden naar de VS, twee keerden terug naar Thessaloniki.

Monument voor weggevoerde leerlingen

Afgelopen week werden de laatste 68 van deze Stolpersteine (struikelstenen) in de straat gelegd. De eerste werden in september 2015 gelegd, op initiatief van de Griekse zakenman Apostolos Dekrelis, die de gedeporteerde leerlingen van de jongensschool wilde herdenken. Samen met twee vrienden ging hij op onderzoek uit.

“Ik was benieuwd hoeveel studenten van mijn school het slachtoffer waren van de Holocaust. We dachten eerst dat het om vijf of zes leerlingen ging. Maar we ontdekten dat 143 leerlingen werden gedood en er slechts zes Auschwitz hebben overleefd. We hebben grondig onderzoek gedaan door alle gegevens van de school kruiselings te vergelijken met dossiers van de overheid”, zegt Dekrelis tegen ethnos.gr.

Voor de oorlog woonden er ongeveer 60.000 Joden in Thessaloniki. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet. Tegenwoordig wonen er nog ongeveer 2000 Joden in de Noord-Griekse stad.

Stolpersteine-project

De struikelstenen zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (Berlijn, 1947). De handgemaakte stenen van 10 x 10 cm worden geplaatst in het trottoir op de adressen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Op een messing plaatje staat de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden gegraveerd.

Demnig noemde de gendenkstenen ‘Stolpersteine’ omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. De stenen liggen overal in Europa. In oktober 2018 werd in Frankfurt de 70.000e steen gelegd.

Meer lezen over de geschiedenis van Thessaloniki?  Bestel Thessaloniki, Stad Van Geesten van Mark Mazower bij bol.com

 


30 mei 1941: Twee jonge Grieken halen Nazi-vlag van Acropolis

30 mei 2019

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

In de nacht van 30 mei 1941 beklommen twee jonge Grieken de Acropolis om de vlag met hakenkruis te verwijderen die de Duitsers er een maand eerder hadden opgehangen bij de bezetting van Athene.  De dappere actie van Apostolos (Lakis) Santas en Manolis Glezos was één van de eerste en belangrijkste daden van het Griekse verzet.

Een paar dagen eerder had het tweetal een plan uitgedacht. Santas en Glezos lazen in encyclopedieën alles wat ze konden vinden over de Acropolis. Ze hadden vooral interesse in natuurlijke tunnels en spleten op de heilige rots, waar ze zich konden verstoppen.

Ter dood veroordeeld

In de ochtend van 30 mei hoorden ze op de radio dat Kreta was gevallen en de twee vrienden besloten dat het tijd was om in actie te komen. Gewapend met een klein mes, een lantaarn en een flinke dosis moed beklommen Santas en Glezos in het donker de Acropolis, zonder daarbij gesnapt te worden door de bewaking. Ze gingen naar de vlaggenmast, haalden de Nazi-vlag naar beneden en spoedden zich door de lege straten van Athene terug naar huis. De vlag met de swastika werd verstopt in een waterput.

De diefstal van de vlag werd de volgende ochtend ontdekt door de Duitsers. Op 1 juni publiceerde de Griekse krant Eleftheron Vima een aankondiging van de Duitse bevelhebber waarin stond dat de onbekende daders die verantwoordelijk waren voor het verwijderen van de vlag bij verstek ter dood waren veroordeeld. Dat vonnis werd nooit voltrokken, want Santas en Glezos zijn nooit gepakt voor hun actie.

Verzetshelden

Apostolos Santas vocht in het Griekse verzet, maar werd na de Tweede Wereldoorlog gevangengenomen vanwege zijn linkse politieke ideeën. Hij ontsnapte van het eiland Makronissos en vluchtte uiteindelijk naar Canada, dat hem politiek asiel verleende. In 1962 keerde hij terug naar Griekenland. Santas overleed in 2011 op 89-jarige leeftijd. Hij heeft voor zijn acties talloze onderscheidingen van verschillende instellingen in Griekenland en andere geallieerde landen ontvangen.

Manolis Glezos werd tijdens de oorlog drie keer gearresteerd en herhaaldelijk gemarteld. In totaal bracht hij 16 jaar door in gevangen- en ballingschap. Niet alleen tijdens de nazi-bezetting, maar ook in de jaren daarna: tijdens  de Griekse burgeroorlog en het Kolonelsregime. Glezos, die uitgroeide tot een volksheld, werd ook meerdere malen ter dood veroordeeld.

De inmiddels 96-jarige Glezos (*) is nog altijd strijdbaar. In mei 2014 zat hij namens regeringspartij Syriza in het Europarlement, een jaar later trad hij terug.

(*) Manolis Glezos overleed op 30 maart 2020 aan hartfalen. Hij werd 97 jaar.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Griekenland eist alsnog Duitse herstelbetalingen

18 april 2019

Het Griekse parlement heeft ingestemd met een voorstel om herstelbetalingen te eisen van Duitsland voor de schade en het leed dat werd aangericht tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De motie werd goedgekeurd door de meerderheid van de parlementsleden die aanwezig waren bij het debat. De extreemrechtse Gouden Dageraad stemde tegen het voorstel.

De goedkeuring van het parlement maakt de weg vrij voor de Griekse regering om alle benodigde diplomatieke en juridische stappen te zetten. Premier Tsipras zei dat Griekenland een note verbale naar Berlijn zal sturen waarin de ‘onbetwistbare rechten’ van Griekenland op compensatie worden herhaald.

De claim heeft betrekking op de bezetterslening van Griekenland aan Duitsland, compensatie voor verwoeste steden en dorpen en families van slachtoffers, de vernietiging en diefstal van culturele artefacten en hongersnood. Tsipras noemde de herstelbetalingen in het parlement een ‘historische en morele plicht’.

Minstens 269,5 miljard euro

Een parlementaire commissie voltooide in juli 2016 een rapport over de Duitse oorlogsschuld. Uit berekeningen bleek dat de Duitsers nog minstens 269,5 miljard euro aan Griekenland moeten betalen.

Dat er niet eerder officieel werk is gemaakt van de claim is te wijten aan het feit dat de Griekse regering de kwestie niet wilde aankaarten voordat het Europese financiële hulpprogramma was beëindigd. De premier verwierp het argument dat Griekenland de claims gebruikt om te onderhandelen over een vermindering van zijn schuldenlast. “Deze weerzinwekkende bewering zegt meer over degenen die dat bedacht hebben.”

Het is niet de eerste keer dat Griekenland eist dat Berlijn over de brug komt met herstelbetalingen. Maar Duitsland heeft steeds alle verzoeken afgewezen. De woordvoerder van de Duitse regering, Steffen Seibert, herhaalde gisteren het standpunt van Berlijn over de kwestie. “De kwestie van Duitse herstelbetalingen is afdoende geregeld, zowel juridisch als politiek”, zei hij. Seibert voegde eraan toe dat Duitsers ‘zich bewust zijn van hun historische verantwoordelijkheid’.

Zwaar geleden onder Duitse bezetting

In de Tweede Wereldoorlog hebben de Grieken zwaar geleden onder de Duitse bezetting (april 1941-oktober 1944). Hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s, grondstoffen werden gestolen en 80 procent van de Griekse industrie werd verwoest. Tienduizenden Grieken stierven de hongerdood.

De nazi’s eisten van de Griekse nationale bank een zogenaamde ‘bezetterslening’ van 476 miljoen Reichsmark (dat zou nu een bedrag van ongeveer 11 miljard euro zijn) tegen 0 procent rente. Bovendien moest Griekenland maandelijks miljarden drachmen betalen om de Duitse bezettingslegers te onderhouden.

Deze oorlogsschuld is nooit afbetaald, zeggen de Grieken. De Duitsers ontkennen dat ze Griekenland iets verschuldigd zijn voor de Tweede Wereldoorlog omdat het Athene in 1960 een bedrag van 115 miljoen Duitse mark heeft betaald om de individuele geleden schade te dekken. Griekenland meent dat dit bedrag slechts een aanbetaling was en geen volledige vergoeding.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Opnieuw Duitse excuses voor nazi-misdaden

11 oktober 2018

Duitsland heeft opnieuw zijn excuses aangeboden voor de gruweldaden van de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog in Griekenland. Toch is het land niet bereid om te praten over herstelbetalingen. Dat zei Bondspresident Frank-Walter Steinmeier tijdens zijn bezoek aan Athene. Duitsland zegt dat alle claims al zijn afgewikkeld.

Steinmeier bezocht vandaag het voormalige concentratiekamp in Chaidari, bij Athene, waar meer dan 25.000 mensen tijdens de bezetting werden geïnterneerd. “We buigen voor de slachtoffers en verontschuldigen ons vooral. In dit kamp zijn onvoorstelbare gruweldaden gepleegd”, zei de Duitse president daarna tijdens een ontmoeting met premier Alexis Tsipras. “Wij Duitsers kunnen de verantwoordelijkheid van het verleden niet ontlopen. We dragen historische verantwoordelijkheid. We brengen morele verantwoordelijkheid. Daar bestaat geen discussie over.”

“We hebben nu de plicht om de nieuwe generaties voor te bereiden op een toekomst zonder vooroordelen en wrok en samen te werken om een gemeenschappelijk Europa te bevorderen”, zei Steinmeier. Premier Tsipras zei dat het bezoek van Steinmeier een kans was voor een nieuwe start in de bilaterale betrekkingen, maar voegde eraan toe: “Natuurlijk betekent dit niet dat we het moeten vergeten of dat we een van onze geschillen uit het verleden onder het tapijt kunnen vegen.”

Steinmeier sprak ook met de Griekse president Prokopis Pavlopoulos. Voorafgaand aan die ontmoeting legde de Duitse president een krans bij het graf van de onbekende soldaat. Steinmeier en Pavlopoulos gaan morgen naar Kalamata om gezamenlijk de 74e herdenking van de bevrijding van Athene bij te wonen. Deze dag wordt algemeen beschouwd als het einde van de nazi-bezetting van Griekenland.

Bezetterslening van 476 miljoen Reichsmark

In de Tweede Wereldoorlog hebben de Grieken zwaar geleden onder de Duitse bezetting (april 1941-oktober 1944). Hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s, grondstoffen werden gestolen en 80 procent van de Griekse industrie werd verwoest. Tienduizenden Grieken stierven de hongerdood.

De nazi’s eisten van de Griekse nationale bank een zogenaamde ‘bezetterslening’ van 476 miljoen Reichsmarks (dat zou nu een bedrag van ongeveer 11 miljard euro zijn) tegen 0 procent rente. Bovendien moest Griekenland maandelijks miljarden drachmen betalen om de Duitse bezettingslegers te onderhouden.

Deze oorlogsschuld is nooit afbetaald, zeggen de Grieken. De Duitsers ontkennen dat ze Griekenland iets verschuldigd zijn voor de Tweede Wereldoorlog omdat het Athene in 1960 een bedrag van 115 miljoen Duitse mark heeft betaald om de individuele geleden schade te dekken. Griekenland meent dat dit bedrag slechts een aanbetaling was en geen volledige vergoeding.

‘Kans op betalen is nul’

In 2015 eiste premier Alexis Tsipras dat Duitsland de volledige herstelbetalingen aan Griekenland zou betalen. Hij noemde het een ‘historische plicht’ van Duitsland. Een parlementaire commissie becijferde dat het nu zou gaan om een bedrag van bijna 279 miljard euro.

De toenmalige Duitse minister van Economische Zaken en vice-bondskanselier Sigmar Gabriel zei dat na de hereniging van West- en Oost-Duitsland in 1990 een streep is gezet onder de Tweede Wereldoorlog en dat de kans op herstelbetalingen ‘nul’ is.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com