9 februari: de Dag van de Griekse taal

9 februari 2019

Politiek, thermometer, school, ritme, muziek en oceaan. De kans is groot dat je meer Grieks spreekt dan je had gedacht, want dit zijn nog maar een paar voorbeelden van Griekse woorden die we in het Nederlands gebruiken.

Vandaag wordt het Grieks extra in het zonnetje gezet: 9 februari is namelijk de Internationale Dag van de Griekse Taal.

Deze dag bestaat sinds 2017 en werd in het leven geroepen om de Griekse taal en cultuur wereldwijd onder de aandacht te brengen. De gekozen datum is de sterfdag van de beroemde Griekse dichter Dionysios Solomos. . Hij schreef in 1823 de ‘Hymne voor de Vrijheid’, een gedicht waarvan de eerste twee coupletten de tekst van het Griekse volkslied vormen. Solomos overleed op 9 februari 1857.

De Griekse taal heeft een lange en goed gedocumenteerde geschiedenis. De oudste overgebleven teksten zijn afkomstig van de Myceense beschaving, uit de 13e eeuw voor Christus. Het is ook de grondtaal van de westerse wetenschap, met name astronomie, wiskunde, logica en filosofie. Veel andere talen hebben woorden uit het Grieks overgenomen. Μιλάς Ελληνικά! Ook jij spreekt dus (een beetje) Grieks!


It’s all Greek to me

1 februari 2012

It’s all Greek to me, verzuchten de Engelstaligen als ze geen bal – of beter gezegd: geen jota – begrijpen van wat er zojuist gezegd is. De uitdrukking is waarschijnlijk een vertaling van de Latijnse zin Graecum est; non legitur (Het is Grieks en daarom niet te lezen). De Grieken zeggen zelf trouwens Αυτά μου φαίνονται κινέζικα (Dat lijkt me Chinees) als ze iets niet begrijpen. Daar kan ik me veel meer in vinden, want Chinees…daar is dus écht geen touw aan vast te knopen!

Maar goed, voor heel wat mensen is het Grieks dus een soort abracadabra. Een moeilijke taal met onbekende klanken en dan ook nog eens met van die vreemde letters. Zelf vind ik dat reuze meevallen. Okee, de grammatica is best lastig maar het Griekse alfabet (Το Ελληνικό αλφάβητο) heb je redelijk snel onder de knie. En dus moet ik van mezelf Griekse woorden lezen als ik ze zie. Gebruiksaanwijzingen, verpakkingen in de supermarkt of bordjes langs de weg. Het is bijna dwangmatig.

Vaak valt mijn oog ook eerder op de Griekse letters dan op een Engelse of Nederlandse tekst ernaast. Zo zocht ik twee jaar geleden op het vliegveld van Athene naar de vertrektijden van de metro. Terwijl ik mijn best deed om het Griekse informatiebord te lezen, wees reisgenoot T. me lachend op de Engelse tekst die er levensgroot naast hing. Had ik compleet over het hoofd gezien.

Dat ik soms een beetje doorsla in mijn Griekse taalmanie bleek onlangs in Rotterdam. Onderweg naar Las Palmas II passeerden we Café Rotterdam. Voor het café van de cruiseterminal stond een bord met affiche waarop een luncharrangement werd aangeprezen. De ontwerper van de poster had heel creatief de twee T’s van Rotterdam van een gezamenlijk streepje voorzien. En dus las mijn ‘Griekse brein’ geen ττ maar π (pi, de Griekse letter P).

Het duurde dan ook even voor het kwartje viel. Er stond geen Roperdam, wat ik al zo’n gek woord vond, maar gewoon Rotterdam. Ρόττερνταμ, Roperdam, Rotterdam. Voor mij is het allemaal Grieks.


‘Oudste Europese geschrift gevonden’

1 april 2011

Amerikaanse wetenschappers hebben mogelijk het oudste geschrift uit Europa ontdekt op een kleitablet uit Griekenland. Het 2,5 bij 4 centimeter grote kleitablet is gevonden in een bos met olijfbomen in de stad Iklaina.

De tekens die er op staan, dateren uit de periode tussen 1450 en 1350 voor Christus. De symbolen behoren waarschijnlijk tot het schrift Lineair B. Dit werd tijdens de Myceense beschaving gebruikt om economisch zaken te administreren. Het is nog niet duidelijk wat de tekst betekent.

Dat het kleitablet werd ontdekt in Iklaina, is opmerkelijk. Deze stad was vrij klein en onbelangrijk in het Oude Griekenland. Tot nu toe zijn geschriften op kleitabletten vooral aangetroffen op plaatsen waar vroeger belangrijke steden lagen.

Ook de ouderdom van het geschrift is verrassend. Historici namen aan dat de Myceners pas veel later begonnen met het maken van kleitabletten.


Romeyka-dialect lijkt sprekend op Oudgrieks

6 januari 2011

Leden van een geïsoleerde gemeenschap in een afgelegen deel van Noordoost-Turkije spreken een Grieks dialect dat opmerkelijk veel overeenkomsten vertoont met het uitgestorven Oudgrieks.

Het dialect – Romeyka – is een variatie op Pontisch Grieks en heeft diverse overeenkomsten met het Oudgrieks die niet eerder zijn gevonden bij andere talen die nu gesproken worden. Ook de woordenschat en grammatica van het Romeyka hebben veel parallellen met de oude taal.

Ongeveer 5000 mensen spreken het dialect, maar taalkundigen geloven dat het een belangrijk inzicht kan geven in de taal van Socrates en Plato en de ontwikkeling van het Grieks. Mogelijk zijn de mensen die Romeyka spreken directe afstammelingen van Grieken die in de 6e of 7e eeuw voor Christus aan de Zwarte Zeekust woonden.

De gemeenschap woont in een aantal dorpen in de buurt van de Turkse stad Trabzon. Dit was ooit de oude regio Pontus, een Griekse kolonie die Jason en de Argonauten zouden hebben bezocht tijdens hun epische reis naar Colchis (het huidige Georgië). Pontus wordt ook beschouwd als het koninkrijk van de Amazonen.


Vraag naar Griekse vertalingen gestegen

26 juni 2010

Sinds begin dit jaar is de vraag naar Griekse vertalingen met 27% gestegen. Voor andere West-Europese talen nam de vraag met 6% toe. Dat stelt vertaalservicebureau One Hour Translation in een persbericht.

De stijging was het hoogst bij vertalingen tussen het Grieks en het Duits, Frans, Engels en Spaans. Volgens Ofer Shoshan, CEO van One Hour Translation, is die toename te verklaren door de interesse van EU-landen in de Griekse economische crisis.

Het vertaalbureau ziet ook een verschuiving in de soort aanvragen die er binnenkomen van klanten. Van alle Griekse vertalingen in de eerste helft van 2010 is 43% van algemene aard (22% in 2009), 44% is zakelijk (62% in 2009), 9% is juridisch (13% in 2009). De resterende 4% valt in een restcategorie, dat was vorig jaar 3%.


Nieuwe woorden toegevoegd aan Griekse taal

18 februari 2010

Taal is een levend iets, het is voortdurend in beweging. Ieder jaar komen er nieuwe woorden bij en raken andere juist uit de gratie. In 2007 kreeg de Nederlandse taal er volgens Van Dale bijvoorbeeld 3650 nieuwe woorden bij. En ook in Griekenland groeit de woordenschat jaarlijks.

Het onderzoekscentrum voor wetenschappelijke termen en neologismen in Athene doet hard zijn best om de Griekse taal up to date te houden. Onlangs werden er ongeveer vijfhonderd nieuwe woorden aan het Griekse woordenboek toegevoegd. Deze neologismen zijn allemaal gebaseerd op buitenlandse woorden en uitdrukkingen.

Een kleine greep uit de lijst:

  • Brainstorm – καταιγισμός ιδεών
  • Multiple-choice – πολυεπιλογικός
  • Zwevende kiezer – μετακινούμενος ψηφοφόρος
  • Mainstream – κυρίαρχο ρεύμα
  • Fotofinish – φωτοτερματισμός
  • Exit poll – μεταδημοσκόπηση
  • Vals alarm – ψευδοσυναγερμός
  • Placebo – ψευδοφάρμακο

  • ‘Greeklish’ is een bedreiging voor Griekse taal

    8 september 2009

    Het gebruik van ‘Greeklish’ wordt steeds populairder in Griekenland, maar volgens een recent onderzoek is het slecht voor de taalkennis en spelling van de schooljeugd. Het zou zelfs de Griekse taal in gevaar brengen.

    Het onderzoek werd uitgevoerd door het Departement van Onderwijs van de Universiteit van West-Macedonië in het schooljaar 2008-2009 onder leerlingen en leraren uit alle klassen van de middelbare scholen in Kozani.

    Bij ‘Greeklish’ (of ‘Grenglish’)  wordt de Griekse taal geschreven met het latijnse alfabet. Een manier die door veel Grieken wordt gebruikt in e-mails en smsjes. Maar volgens het onderzoek leidt het veelvuldige gebruik er van – dat dikwijls al op de basisschool begint – tot meer spelfouten. Ook worden accenten en interpunctie vaak weggelaten, wordt er Engelse interpunctie toegepast en worden Griekse en Latijnse letters door elkaar in hetzelfde woord gebruikt.

    Niet alleen in e-mails en sms komt het gebruik van ‘Greeklish’  veel voor, iets meer dan 15% van de schooljeugd schrijft ook persoonlijke aantekeningen en schoolwerk in deze taal. De meeste jongeren gebruiken het ‘Greeklish’ uit gewoonte (83,9 %). Andere redenen om het latijnse schrift te gebruiken zijn: tijdsbesparing (75,8%) gemak (71,4%)  vermijden van spelfouten (38,7%) . Een derde van de leerlingen gebruikt het omdat het ‘in de mode is’ (33,9%)