Ankara zet prijs op hoofd van naar Griekenland gevluchte militairen

5 februari 2019

Turkije looft een grote som geld uit voor de uitlevering van de acht militairen die na de couppoging van juli 2016 naar Griekenland vluchtten. Dit werd bekend kort voordat de Griekse premier Alexis Tsipras in Ankara arriveerde voor een bezoek.

Het Turkse staatspersbureau Anadolou meldt dat de regering in totaal 5,6 miljoen euro op het hoofd van de acht officieren heeft gezet. Ook plaatste Turkije hen op de lijst van meest gezochte terroristen in de hoogste categorie. Volgens Turkije zijn de militairen lid van de Hizmet-beweging van Fetullah Gülen – door Ankara ook wel FETO (Fetullah Terroristische Organisatie) genoemd – en waren ze betrokken bij de staatsgreep. De militairen ontkennen dit.

Asiel in Griekenland

De acht militairen vluchtten in juli 2016 na de mislukte coup met een legerhelikopter naar Griekenland en vroegen daar politiek asiel aan. Hun verblijf in Griekenland is al langere tijd een twistpunt tussen beide landen. Turkije eist dat Griekenland de militairen uitlevert. Het Griekse hooggerechtshof heeft de verzoeken telkens afgewezen, omdat wordt gevreesd dat de militairen in Turkije geen eerlijk proces zullen krijgen en het risico lopen om gemarteld te worden. De beslissing van het hooggerechtshof is onherroepelijk.

Giorgos Koumoutsakos, die namens oppositiepartij Nea Dimokratia in het parlement zit en buitenlandse zaken in zijn pakket heeft, beschuldigde Turkije van ‘een nieuwe provocerende zet’ om ‘het bezoek van Tsiras te ondermijnen’. “Turkije looft een premie uit voor de uitlevering van de acht Turkse militairen, ongeacht de definitieve beslissingen van het onafhankelijke Griekse rechtssysteem dat hen asiel heeft verleend”, zei Koumoutsakos.

Bezoek Tsipras aan Turkije

Premier Tsipras brengt een tweedaags bezoek aan Turkije. Verwacht wordt dat de kwestie van de acht militairen ook aan bod al komen als hij de Turkse president Recep Tayyip Erdogan ontmoet. Morgen bezoekt Tsipras een orthodox seminarie op Halki, een eiland voor de kust van Istanbul. Hij is de eerste Griekse premier die dit doet. Het seminarie, dat orthodoxe kerkleiders opleidde, is sinds 1971 gesloten ondanks oproepen aan de Turkse regering om het te heropenen.

Update: President Erdogan heeft er bij Tsipras op aangedrongen de militairen terug naar Turkije te sturen. “Griekenland moet de voortvluchtige militairen op de juiste manier behandelen. Zij zijn verantwoordelijk voor de doden”, zei hij. Erdogan zei ook dat Griekenland geen’ veilige haven ‘voor terroristen mag worden.

Tsipras antwoordde dat ‘coupplegers niet welkom zijn in Griekenland’, maar dat ‘Griekenland de beslissingen van de rechterlijke macht moet respecteren’. De premier verwees daarmee naar het Griekse hof dat de uitlevering van de militairen aan Turkije afwijst en hen asiel verleent.


Gevluchte Turken vragen asiel aan in Griekenland

16 december 2017

Een groep van 32 Turkse staatsburgers heeft politiek asiel aangevraagd in Griekenland. Ze arriveerden met een boot op het eilandje Oinousses, dat op ongeveer zes kilometer van het Turkse vasteland ligt.

Aan boord van de speedboot was ook nog een vermeende mensensmokkelaar. Volgens lokale media bestaat de groep vluchtelingen uit academici, leraren, artsen en een gezin met vier kleine kinderen. Ze zeggen dat hun leven in gevaar is in Turkije. De groep is overgebracht naar het politiebureau op Chios.

Sinds de mislukte staatsgreep van vorig jaar juli vluchtten ongeveer 1000 Turken naar Griekenland om asiel aan te vragen. Dit is de eerste keer dat er zo’n grote groep vluchtelingen tegelijk aankomt.

Vorige week bracht de Turkse president Erdogan een tweedaags bezoek aan Griekenland. Hij vroeg toen opnieuw om de uitlevering van acht Turkse militairen die direct na de coup met een helikopter naar Noord-Griekenland vluchtten. Het Griekse hooggerechtshof oordeelde in januari dat zij niet mogen worden uitgeleverd.


Griekenland verwerpt opnieuw asielverzoek Turkse militairen

11 oktober 2016

Helikopter_turkije_coupVier Turkse militairen die na de mislukte couppoging tegen president Tayyip Erdogan naar Griekenland vluchtten, krijgen geen asiel. De Griekse asieldienst heeft hun aanvraag afgewezen, de reden is niet bekend. Een van hen heeft hoger beroep aangetekend tegen de beslissing.

In september werd de asielaanvraag van drie andere Turkse militairen ook al afgewezen. Zij zouden onvoldoende hebben kunnen aantonen dat ze niet betrokken waren bij de couppoging in Turkije. Van één Turkse militair is de aanvraag nog in behandeling.

De acht Turkse militairen (drie majoors, drie kapiteins en twee sergeant-majoors) landden op 16 juli met een Black Hawk-gevechtshelikopter bij de Griekse stad Alexandroupolis, niet ver van de Turks-Griekse grens, en vroegen politiek asiel aan. Ze werden echter aangehouden en veroordeeld voor het illegaal betreden van Griekenland.

In een verklaring die door hun advocaat naar buiten is gebracht zeggen de militairen dat ze geloven dat de beslissing werd geleid door politiek opportunisme. Ze zeggen te vrezen voor hun leven als ze worden teruggestuurd: “We kwamen naar Griekenland om ons leven te redden, niet om te fungeren als pionnen in buitenlands beleid en bilaterale overeenkomsten.”

Het achttal ontkent iets te maken te hebben met de couppoging, maar Turkije heeft om hun uitlevering gevraagd en noemt de militairen ‘verraders’ en ‘terroristische elementen’.


Griekse kustwacht patrouilleert bij Symi

21 juli 2016

symi_kaartDe Griekse kustwacht heeft het aantal patrouilles bij Symi opgevoerd na berichten dat Turkse militairen willen vluchten naar het eiland, dat vlak voor de kust van Turkije ligt.

Volgens geruchten wilde een groep militairen tijdens de couppoging president Erdogan in Marmaris, vlak bij Datça, ontvoeren of doden. Na het mislukken van die actie zou een groep van 25 commando’s zich in een bos hebben verschanst om later uit te wijken naar Griekenland.

Gisteren zouden rubberboten uit de Turkse stad Datça naar Symi zijn vertrokken, maar de urenlange zoektocht van de Grieken heeft niets opgeleverd. De kustwacht houdt de situatie goed in de gaten.

De acht militairen die een dag na de mislukte coup met een helikopter bij het Griekse Alexandropoulis landden, zijn veroordeeld tot twee maanden voorwaardelijke gevangenisstraf wegens illegale binnenkomst. De piloot werd vrijgesproken van het overtreden van luchtvaartregels.

In afwachting van hun asielverzoek blijven ze in hechtenis. De militairen hebben asiel aangevraagd in Griekenland omdat zij door de zuiveringsgolf nu in Turkije vrezen voor hun veiligheid. Turkije wil dat Griekenland de militairen terugstuurt zodat ze terecht kunnen staan voor hun deelname aan de couppoging. De acht ontkennen iedere betrokkenheid.


Proces tegen Turkse piloten uitgesteld

19 juli 2016

Helikopter_turkije_coupEen Griekse rechtbank heeft het proces tegen acht Turkse militairen die met een helikopter naar Griekenland waren gevlucht tijdens de militaire coup in Turkije uit te stellen tot 21 juli.

De acht, geïdentificeerd als twee majoors, vier kapiteins en twee sergeanten, verlieten de rechtszaal geboeid en hun gezichten bedekt met handdoeken of kleding. Op dezelfde manier als ze waren gekomen.

Turkije heeft hun uitlevering gevraagd, maar alle militairen hebben politiek  asiel aangevraagd in Griekenland. Ze willen niet terug naar Turkije omdat ze vrezen voor hun leven. Volgens de Griekse advocaat Ilia Marinaki, die vier van de acht militairen bijstaat, wisten ze niets van een couppoging.

De militairen hadden de opdracht gekregen om in Istanbul gewonden te vervoeren, toen ze werden beschoten door de politie. Nadat ze hoorden over de staatsgreep, zette de helikopter koers naar Griekenland. Volgens hun advocaat omdat ze bang waren voor coupplegers te worden aangezien.

De Black Hawk-helikopter landde bij de stad Alexandroupolis, in het noorden van Griekenland. Daar werden de militairen gearresteerd. De piloot is aangeklaagd voor overtreding van de luchtverkeersregels en illegaal binnenkomen van het land. De zeven anderen worden beschuldigd van medeplichtigheid.

Berichten in de Griekse media melden dat de acht betrokken waren bij de beschieting van het resort in Marmaris, waar president Erdogan vakantie vierde.

De Grieks-Turkse betrekkingen komen door de hele zaak op gespannen voet te staan. In een persconferentie zei de Turkse ambassadeur in Athene dat de militairen een eerlijk en transparant proces zullen krijgen als Griekenland ze uitlevert. Ook had hij kritiek op de Grieken omdat ze de helikopter toestemming hadden gegeven om te landen in Alexandroupoli.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Çavusoglu zei daags na de mislukte coup op Twitter dat zijn Griekse collega Nikos Kotzias telefonisch had toegezegd de acht militairen zo snel mogelijk uit te leveren.

De Griekse regering heeft gezegd dat de asielaanvraag volgens internationaal recht wordt behandeld, maar dat het feit dat zij in eigen land worden beschuldigd van deelname aan een staatsgreep ook in aanmerking wordt genomen. De asielprocedure kan wel een aantal maanden duren als de Turkse soldaten alle rechtsmiddelen tot en met het Hooggerechtshof benutten.

Update 21/07: De Griekse rechtbank heeft de militairen veroordeeld tot twee maanden voorwaardelijke gevangenisstraf wegens illegale binnenkomst. De piloot werd vrijgesproken van het overtreden van luchtvaartregels.

In afwachting van hun asielverzoek blijven de acht in hechtenis. Turkije wil dat Griekenland de militairen terugstuurt zodat ze terecht kunnen staan voor hun deelname aan de couppoging.


Turkse coupplegers vragen asiel aan in Griekenland

16 juli 2016

helikopterEen Turkse legerhelikopter is geland bij de Griekse stad Alexandroupolis, vlakbij de Turkse-Griekse grens. De acht inzittenden (twee majoors, vier kapiteins en twee sergeanten uit het Turkse leger) hebben politiek asiel aangevraagd.

Vanuit de helikopter was een noodsignaal gegeven. Het toestel werd bij het binnenvliegen van het Griekse luchtruim begeleid door twee F-16’s. De inzittenden zijn gearresteerd omdat ze op illegale wijze het land zijn binnengekomen.

Volgens de Griekse staatsomroep ERT waren de mannen betrokken bij de mislukte staatsgreep in Turkije afgelopen nacht. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken heeft Griekenland gevraagd de acht uit te leveren.

Een bron binnen het Griekse leger meldde aan persbureau Reuters dat opstandige Turkse militairen een fregat hebben gekaapt op marinebasis Gölcük aan de Zwarte Zee.  Het hoofd van de Turkse vloot is gegijzeld en het oorlogsschip zou op weg zijn naar Griekenland. Vermoedelijk wil de bemanning, die betrokken was bij de couppoging,  politiek asiel aanvragen in Griekenland.


21 april 1967: Kolonels grijpen de macht

21 april 1900

Wie in Griekenland in de ochtend van 21 april 1967 de radio aanzette, werd verrast door militaire marsmuziek en de aankondiging dat er tanks stonden in de straten van Athene en dat de Grondwet was opgeschort. Die nacht had een groep rechtse legerofficieren onder leiding van brigadegeneraal Stylianos Pattakos en de kolonels George Papadopoulos en Nikolaos Makarezos de macht gegrepen.

Het logo van de junta

De coupplegers hadden ’s nachts op strategische plekken in Athene tanks geposteerd en kleine mobiele eenheden werden eropuit gestuurd om vooraanstaande politici, gezagsdragers en gewone burgers met (vermeende) linkse sympathieën te arresteren. Meer dan 10.000 mensen werden opgepakt op basis van vooraf opgestelde lijsten.

Toen de ochtend aanbrak was Griekenland in handen van de militairen en zaten alle vooraanstaande politici, inclusief premier Panagiotis Kanellopoulos, vast. Een groot deel van de opgepakte Grieken werd de eerste dag vastgehouden in de Ippodromos, een paardenrenbaan in Glyfada, sommigen werden in koelen bloede doodgeschoten.

Politieke crisis

In mei 1967 stonden verkiezingen gepland in Griekenland en het had er alle schijn van dat de centrumlinkse partij van voormalig premier Georgios Papandreou als winnaar uit de bus zou komen. Mogelijk zou de partij een coalitie aangaan met Verenigd Democratisch Links, dat door rechts werd gezien als een bondgenoot van de (verboden) communistische KKE. Dat was onaanvaardbaar en het vooruitzicht op een politieke crisis werd gebruikt als excuus voor de militaire coup. Dat Papandreou in 1965 een aantal rechtse officieren uit het leger wilde verwijderen, zal ook hebben meegespeeld.

Tanks op het Syntagmaplein

De staatsgreep van 21 april 1967 was tot in de puntjes voorbereid, want binnen no-time hadden militairen het Griekse parlement, de nationale televisiezender en het koninklijk paleis bezet. Georgios Papandreou werd gearresteerd bij een nachtelijke inval in zijn villa in Kastri. Op vrijwel hetzelfde tijdstip werd ook zijn zoon Andreas gearresteerd, nadat gewapende soldaten zijn huis binnenvielen. Andreas Papandreou vluchtte naar het dak, maar gaf zich over toen één van de soldaten een pistool op het hoofd van zijn 14-jarige zoon (en latere premier) George Papandreou zette.

De Griekse koning Constantijn nam ondanks de oproep van de wettelijke regering geen afstand van de coupplegers en zweerde hen in als premier en ministers van de nieuwe regering. Contstantijn kreeg daar later spijt van en deed in december een poging tot een tegencoup. Die actie mislukte en de koning vluchtte met zijn familie naar Rome, waar hij tijdens de rest van het militaire bewind in ballingschap verbleef.

De grootste bondgenoot van de Griekse junta waren de Verenigde Staten, die het rechtse regime prefereerden boven een linkse regering. De VS leverden ook wapens aan het kolonelsregime.

Letter ‘Z’ in de ban 

Volgens junta-leider Papadopoulos was Griekenland ‘een patiënt die aan het bed moest worden geketend voor zijn eigen goed tijdens de operatie’.  De junta voerde een zwaar repressief regime: de persvrijheid werd afgeschaft, van communisten werd het staatsburgerschap afgenomen en er werd een avondklok ingesteld. Mensen met linkse sympathieën of kritiek op het regime verdwenen achter tralies of werden naar strafkampen op de eilanden Makronissos, Leros en Gyaros gestuurd.

Mikis Theodorakis en Melina Mercouri

Ook theater, muziek en andere culturele uitingen kwamen op een zwarte lijst te staan. De componist Mikis Theodorakis werd in augustus 1967 gearresteerd wegens het oprichten van een ‘communistische’ verzetsbeweging en al zijn muziek werd verboden – maar de (illegale) verkoop van zijn platen verdubbelde juist. Zangeres en actrice Melina Mercouri ging in vrijwillige ballingschap en voerde in vele landen actie tegen het dictatoriale regime, na de val van de junta keerde ze weer terug naar Griekenland.

Zelfs de letter Z ging in de ban. De uitspraak van de letter Zita is namelijk hetzelfde als het Griekse ‘hij leeft’ (ζήτα), een verwijzing naar de leus die in 1963 tijdens de protesten na de moord op de linkse politicus Grigoris Lambrakis in Thessaloniki werd gescandeerd. Regisseur Costa-Gravas maakte in 1969 de film ‘Z’ (met muziek van Theodorakis) naar het gelijknamige boek van Vassilis Vassilikos, die duidelijk een aanklacht was tegen de Griekse junta.

Studentenopstand 1973

De studentenopstand van 17 november 1973 geldt als het hoogtepunt van het verzet tegen het kolonelsregime. De opstand op de Polytechnische Universiteit in Athene werd met grof geweld neergeslagen toen het leger met tanks het gebouw bestormde. Daarbij zijn volgens officiële cijfers 24 mensen omgekomen, maar het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger.

Junta-leider Papadopoulos

Na de studentenopstand deed Dimitrios Ioannidis, een van de juntaleiders, een greep naar de macht. Op 25 november zette hij Papadopoulos af en installeerde hij zijn vriend Phaedon Gizikis als president van Griekenland. Een jaar later organiseerde Ioannidis een staatsgreep op Cyprus, wat de aanleiding zou worden voor de Turkse invasie op het eiland – en uiteindelijk ook de val van de Griekse militaire dictatuur inleidde. Op 24 juli 1974  werd de democratie in Griekenland hersteld.

Na de val van de junta werden Papadopoulos, Makarezos en Pattakos ter dood veroordeeld. Maar die straf werd later omgezet in een levenslange gevangenisstraf. George Papadopoulos overleed in 1999 in de gevangenis. Nikolaos Makarezos en Stylianos Pattakos werden in de jaren 90 vanwege gezondheidsproblemen vrijgelaten en mochten hun straf thuis verder uitzitten. Makarezos overleed in 2009, Pattakos in 2016.