Intacte amforen opgevist uit antiek scheepswrak

26 oktober 2021

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

Een antiek scheepswrak dat in 2019 werd ontdekt in het smalle kanaal tussen het eiland Kythira en Neapolis op de Peloponnesos, vervoerde verschillende amforen. Onderwaterarcheologen hebben dat ontdekt bij een bergingsoperatie.

De amforen werden eind september opgevist vanaf een diepte van 222 meter. De meeste amforen zijn van het Corfu-type, sommige zijn afkomstig van Chios en andere zijn van het type dat bekend staat als Solocha-2 (mogelijk van het oude Peparithos, zoals het eiland Skopelos bekend stond). Ook werden er verschillende andere soorten keramisch serviesgoed gevonden.

Volgens het ministerie is het wrak gedateerd tussen het einde van de 5e eeuw voor Christus en het midden van de 4e eeuw voor Christus. Het lijkt dat het intact op de zeebodem is beland, aangezien de verspreiding van de voorwerpen de vorm van het schip volgt.

Er wordt momenteel een 3D-beeld van het wrak gemaakt. Dat moet duidelijk maken hoeveel voorwerpen er op de zeebodem liggen, waar ze zijn verspreid en wat de omvang van het schip (en mogelijk ook het volume van de vracht) was.

Onontgonnen culturele schatten

Het wrak ligt in een gebied waar op de zeebodem een ​​stroomkabel wordt gelegd die Kissamos met Neapolis verbindt. Het schip werd voor het eerst gezien in 2019 door personeel dat de kabel aan het leggen was.

“Het land en de zeeën van Griekenland verbergen onontgonnen culturele schatten”, zei Cultuurminister Lina Mendoni. “En tijdens elk groot openbaar of particulier project bestaat er een extreem grote kans om oudheden te ontdekken.”

De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.

Video van het onderwateronderzoek:


Vier oude scheepswrakken gevonden bij Kasos

20 januari 2021

[Klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij het eiland Kasos in de Egeïsche Zee zijn vier oude scheepswrakken ontdekt. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt. De wrakken werden ontdekt tijdens een onderwaterexpeditie in september en oktober vorig jaar.

De meest opmerkelijke vondst is een scheepswrak uit de Romeinse tijd (2e-3e eeuw na Christus). De lading van het schip bestond uit (olie)amforen van het type Dressel 20 die geproduceerd zijn in de Spaanse regio Guadalquivir (1e-3e eeuw na Christus) en amforen van het Africana I-type die in de 2e-3e eeuw na Christus werden gemaakt in het huidige Tunesië.

Twee van de drie andere scheepswrakken bevatten ook amforen uit de Hellenistische (1e eeuw voor Christus) en klassieke periode (5e eeuw voor Christus).

Eerder al 5 wrakken gevonden bij Kasos

In 2019 werden tijdens de eerste onderwaterexpeditie bij Kasos al vijf oude scheepswrakken, grote delen van hun lading en de mogelijke overblijfselen van een oude haven ontdekt. Het oudste wrak was van een handelsschip uit de late klassieke periode. Zijn overgebleven lading bestond uit vier soorten amforen en fijn servies. Het schip had vijf stenen ankers in een piramidevorm.

Kasos ligt tussen Kreta en Rhodos op wat nog steeds een belangrijke handelsroute is tussen de Egeïsche Zee en het Midden-Oosten. De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al  in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni  ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.


Eerste Griekse onderwatermuseum opent in augustus

27 juli 2020

(klik op een afbeelding om de galerij te openen)

Volgende maand gaat het eerste onderwatermuseum in Griekenland open voor het publiek. Het historische Peristera-scheepswrak bij Alonissos krijgt de primeur.

Bezoekers kunnen vanaf maandag 3 augustus tot en met donderdag 2 oktober naar beneden duiken en het beroemde scheepswrak uit de 5e eeuw voor Christus op de zeebodem bekijken. Niet-duikers kunnen op een expositie aan land het wrak van dichtbij bekijken via virtual reality.

Het scheepswrak kan alleen worden bezocht onder begeleiding van gecertificeerde duikers. Het onderwatermuseum wordt beheerd door het Ministerie van Cultuur, dat de komende twee jaar ook andere belangrijke onderwatermonumenten wil openstellen voor bezoekers.

Het scheepswrak ligt in het National Marine Park van Alonissos, dat een beschermde status heeft. Vanwege de keur aan archeologische schatten en het rijke zeeleven wordt deze duiklocatie beschouwd als een van de interessantste in Griekenland.

Houten vrachtschip uit 5e eeuw voor Christus

Het wrak is vernoemd naar Peristera, het onbewoonde eilandje recht tegenover Alonissos in de Egeïsche Zee waar het in het begin van de jaren negentig werd ontdekt. Het wrak, dat op een diepte tussen de 22 en 28 meter ligt, is van een houten vrachtschip dat in de 5e eeuw voor Christus is gezonken.

Het grootste deel van het houten schip is weggerot, maar de lading is wel bewaard gebleven. Het schip was geladen met duizenden amforen die waarschijnlijk wijn bevatten. De antieke vazen liggen nu opeengepakt op de zeebodem, waar ze onderdak bieden aan vissen, sponzen en andere zeedieren.


Navagio-strand ligt in…Turkije?!

14 februari 2020

Het is een van de meest gefotografeerde plekken in Griekenland én het symbool van Zakynthos. Maar volgens een Duits reisbureau ligt het beroemde Navagio-strand in…Turkije.

Het aanbod van Aldi Reisen bevat verschillende pakketreizen naar Europese (zon)bestemmingen. Een van de vakanties die wordt aangeboden is een 8-daagse “Turkei Blaue Reise” in de omgeving van Bodrum aan de Turkse zuidwestkust. De reis wordt in een brochure en op de website aangeprezen met een foto van het Navagio-strand op Zakynthos.

De foto, die door een lezer naar de Griekse nieuwssite newsit werd gestuurd, leidde tot verontwaardigde reacties. Ook parlementslid Dionysios Aktypis, afkomstig van Zakynthos, deed een duit in het zakje en stuurde een protestbrief naar het Duitse bedrijf.

De gewraakte foto in de brochure [klik voor vergroting]

In de brief, die hij publiceerde op zijn Facebookpagina, wijst hij Aldi Reisen op het feit dat ze ‘per ongeluk een foto van het extreem beroemde strand Navagio op Zakynthos hebben gebruikt bij de promotie van een vakantie naar Turkije’. Ook eist Aktypis een rectificatie van het Duitse bedrijf.

“Ik geloof dat u onmiddellijk actie zult ondernemen om deze trieste fout te corrigeren. Bovendien zou er een officiële aankondiging van uw kant moeten zijn waarin staat dat het wrak zich eigenlijk op het Griekse eiland Zakynthos bevindt en niet in Turkije. Ik denk dat ik voldoende duidelijk ben”, schrijft Aktypis.

Navagio Beach dankt zijn naam aan het wrak van de Panagiotis, een vrachtschip dat in 1980 in het noordwesten van Zakynthos aan de grond liep (ναυάγιο betekent ‘wrak’). Het strand is een van de meest gefotografeerde plekken in Griekenland en trekt jaarlijks duizenden toeristen. Navagio ligt in een baai, beschut door hoge kalkstenen kliffen en is alleen per boot bereikbaar.

Update: Op de website www.aldi-reisen.de is de foto van het Griekse strand bij de betreffende vakantie inmiddels verwijderd.


Vijf oude scheepswrakken ontdekt bij Kasos

4 november 2019

[Klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij het eiland Kasos in de Egeïsche Zee zijn vijf scheepswrakken, grote delen van hun lading en de mogelijke overblijfselen van een oude haven ontdekt. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Het oudste wrak was van een handelsschip uit de late klassieke periode. Zijn overgebleven lading bestond uit vier soorten amforen – grote potten die werden gebruikt om wijn, olie of levensmiddelen te vervoeren – en fijn servies. Het schip had vijf stenen ankers in een piramidevorm.

Op basis van het gevonden aardewerk denken de onderzoekers dat het schip dateert uit het einde van de 4e of het begin van de 3e eeuw voor Christus. Het type lading en de stenen ankers zijn vergelijkbaar met een scheepswrak dat bij Kythera ligt. Dit schip stamt uit het einde van de 4e eeuw voor Christus.

Verder vonden de archeologen een wrak met Rhodische amforen uit de 1e eeuw voor Christus, een schip uit de 8e-10e eeuw na Christus met Byzantijnse amfora, een houten schip dat dateert uit de post-revolutionaire periode en een scheepswrak uit een latere periode met bouwmaterialen.

Behalve de vijf wrakken vonden de archeologen ook verschillende losse voorwerpen, waaronder ijzeren kanonnen, ankers uit de Byzantijnse periode en scherven van aardewerk. Mogelijk zijn deze voorwerpen afkomstig van schepen die nog niet zijn gelokaliseerd.

Kasos ligt tussen Kreta en Rhodos op wat nog steeds een belangrijke handelsroute is tussen de Egeïsche Zee en het Midden-Oosten.

De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.


Gouden sieraden gevonden in scheepswrak Lord Elgin

17 oktober 2019

[klik op een afbeelding om de galerij te openen]

Mariene archeologen hebben prachtige gouden sieraden, kookpotten en andere waardevolle oude voorwerpen ontdekt in het wrak van de Mentor, het schip van Lord Elgin dat in 1802 zonk voor de kust van het eiland Kyhtira. Dat heeft het Griekse ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Het team onderwaterarcheologen onder leiding van Dimitris Kourkoumelis vond in het wrak onder andere een gouden ring met gestileerde bloemen en kralen, een paar gouden oorbellen en drie schaakstukken. Ook ontdekten ze kookgerei, delen van katrollen (soms met stukjes touw er nog in), een fragment van een amforahouder met zegel en het opschrift ‘Antimachou’ en houten en ijzeren delen van het scheepsbeslag.

De Mentor zonk op 15 september 1802 in zwaar weer toen ze vanuit Piraeus op weg was naar Malta, met Groot-Brittannië als eindbestemming. Het schip zonk voor de kust van Kythira snel naar de bodem van de zee op een diepte van 23 meter. Alle opvarenden werden gered.

De Mentor vervoerde een deel van de oudheidkundige schatten die Lord Elgin verwijderde van het Parthenon en andere gebieden rond de Arcropolis. De Parthenon Marbles werden met behulp van sponsduikers van de eilanden Symi en Kalymnos uit het wrak gered en belandden uiteindelijk in Londen, waar ze nu nog altijd zijn.


Trio opgepakt voor plunderen scheepswrakken

30 september 2019

De politie heeft op het eiland Kalymnos drie mannen gearresteerd vanwege het plunderen van oude scheepswrakken. Het drietal zou 24 ongeschonden aardewerken vazen en potten uit de wrakken hebben verwijderd.

Het gaat voornamelijk om amfora’s, puntige potten met twee handgrepen waarin door oude vrachtschepen wijn, olijfolie en andere levensmiddelen werden vervoerd. Volgens de politie stammen de vazen en potten uit verschillende periodes, van de 4e eeuw voor Christus tot de late middeleeuwen (ca. 1270–1500).

De drie mannen worden beschuldigd van het overtreden van de Griekse wet op de bescherming van antiquiteiten en cultureel erfgoed. Ze moeten voor de rechter op Kos verschijnen. Een vissersboot die het trio gebruikte om de oude artefacten te lokaliseren en te vervoeren, is in beslag genomen.

De amfora’s en aardewerken potten worden overgedragen aan het Archeologisch Museum van Kalymnos.

In de Griekse wateren liggen veel oude scheepswrakken, vaak nog met complete ladingen, en sommige kunnen door duikers worden bezocht. Het is verboden om voorwerpen uit de wrakken mee te nemen, omdat alle oudheden worden beschouwd als staatseigendom.


Scheepswrak Alonissos wordt onderwatermuseum

14 april 2019

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Het historische scheepswrak bij het Sporaden-eiland Alonissos wordt een onderwatermuseum. Het is de bedoeling dat ook andere scheepswrakken in Griekenland toegankelijk worden voor het publiek.

Dat het Griekse ministerie van Cultuur bezoekers wil toelaten in enkele historische scheepswrakken is bijzonder. Het Griekse onderwatererfgoed is nu alleen toegankelijk voor archeologen en duikers met speciale vergunningen. De overheid wil daarmee voorkomen dat antiquiteiten uit de schepen worden geroofd. Tot 2005 was duiken in een groot deel van Griekenland zelfs helemaal verboden.

2500 jaar oud vrachtschip

Het historische Peristera-scheepswrak bij Alonissos krijgt dus de primeur. Het wrak is vernoemd naar het onbewoonde eilandje recht tegenover Alonissos in de Egeïsche Zee waar het in het begin van de jaren negentig werd ontdekt. Het wrak, dat op een diepte tussen de 22 en 28 meter ligt, is van een houten vrachtschip dat in de 5e eeuw voor Christus is gezonken.

Het grootste deel van het houten schip is weggerot, maar de lading is wel bewaard gebleven. Het schip was geladen met duizenden amforen die waarschijnlijk wijn bevatten. De antieke vazen liggen opeengepakt op de zeebodem, waar ze onderdak bieden aan vissen, sponzen en andere zeedieren.

Het wrak heeft nog niet al zijn geheimen prijsgegeven. Het is nog niet duidelijk hoe het schip is gezonken. Er zijn aanwijzingen dat er brand is geweest aan boord, maar archeologen weten niet of dat een rol heeft gespeeld. Mogelijk liggen er nog onontdekte schatten op de zeebodem.

Erg indrukwekkend

“Het is erg indrukwekkend. Zelfs ik was erg onder de indruk toen ik de eerste keer naar dit wrak dook en ik werk al jaren in de onderwaterarcheologie”, zegt Dimitris Kourkoumelis, hoofdarcheoloog van het project dat de locatie klaarmaakt voor bezoekers. “Het is anders om amforen individueel in een museum te zien, dan hier in zo’n grote hoeveelheid.”

Archeologe Elpida Hadjidaki, die het wrak als eerste onderzocht, is enthousiast over het openstellen van het Peristera-scheepswrak. “Het is fantastisch. Vijfentwintig jaar geleden was ik de eerste die dat voorstelde en mensen dachten dat ik gek was. Maar waarom zouden we het voor onszelf houden? We moeten die kennis delen.”

Om bij het wrak te komen, varen er bootjes vanaf de kleine haven van Steni Valla op Alonissos. Het scheepswrak kan alleen onder begeleiding worden bezocht. Niet-duikers kunnen op een expositie aan land het wrak van dichtbij bekijken via virtual reality.

Meer wrakken open voor bezoekers

Het Griekse ministerie van Cultuur wil de komende twee jaar ook andere belangrijke onderwatermonumenten openstellen voor bezoekers. In de Pagasitische Golf in Centraal-Griekenland liggen nog drie wrakken die bij het project zijn betrokken. Het initiatief is een onderdeel van het programma BlueMed, dat subsidie krijgt van de Europese Commissie.

De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.


Navagio-strand Zakynthos tot nader order dicht

26 maart 2019

[klik op afbeelding voor een vergroting]

Het strand met het scheepswrak is een van de trekpleisters van Zakynthos, maar het is onzeker of toeristen deze zomer Navagio Beach kunnen bezoeken. De havenautoriteit heeft de baai tot nader order afgesloten voor alle vaartuigen. Het uitkijkpunt boven het strand is wel toegankelijk.

De baai en het strand zijn voorlopig verboden gebied, omdat er mogelijk gevaar bestaat voor nieuwe aardverschuivingen. In september vorig jaar stortte een deel van de rotswand bij het strand in. Daarbij raakten zeven mensen gewond. Het strand en het uitkijkpunt bovenaan de 200 meter hoge klif werden toen tijdelijk afgesloten. Ook de zware aardbeving die Zakynthos in oktober 2018 opschrikte veroorzaakte ook aardverschuivingen op Navagio Beach.

Naar aanleiding van dat incident wordt onderzoek gedaan naar de veiligheid van het strand. De uitkomsten zijn nog niet bekend. Op basis van de resultaten van het onderzoek kan de havenautoriteit besluiten om veilige delen van het strand alsnog open te stellen voor het publiek. De kustwacht en het havenbedrijf zullen dan streng toezicht houden op naleving van de regels.

Navagio Beach dankt zijn naam aan het wrak van de Panagiotis, die in 1980 in het noordwesten van Zakynthos aan de grond liep (ναυάγιο betekent ‘wrak’). Het is een van de meest gefotografeerde plekken in Griekenland en trekt jaarlijks duizenden toeristen.

Het strand ligt in een baai, beschut door hoge kalkstenen kliffen en is alleen per boot bereikbaar. Via een platform kunnen mensen het wrak ook van bovenaf bekijken.

 

  • Update 04/04: Goed nieuws voor iedereen die een vakantie heeft geboekt naar Zakynthos: het beroemde strand met het scheepswrak is weer toegankelijk voor bezoekers. Wel gelden er restricties op het strand.

Twee Griekse vondsten in archeologische top 10

14 december 2018

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Het tijdschrift Archaeology, een uitgave van het Archeologisch Instituut van Amerika, heeft een lijst gemaakt met de meest overtuigende ontdekkingen van 2018. In deze top 10 staan ook twee Griekse vondsten: een gegraveerd kleitablet met verzen uit de ‘Odyssee’ en een oud Grieks schip dat werd gevonden op de bodem van de Zwarte Zee.

Het kleitablet werd in juli door een team van Duitse en Griekse archeologen ontdekt bij opgravingen op de archeologische site van het oude Olympia, bij de verwoeste tempel van Zeus. Op het stuk klei staan dertien verzen van de Odyssee. Het gaat om de verzen 1-8 en 9-13 uit het 14e boek waarin de held Odysseus varkenshoeder Eumaios toespreekt.

Volgens de archeologen is dit het eerste voorbeeld van een kleiplaat met een uittreksel van de Odyssee. Experts onderzoeken of dit het oudste exemplaar is van het epische gedicht van Homerus dat op Grieks grondgebied is gevonden. Het kleitablet is vermoedelijk vóór de 3e eeuw na Christus gemaakt.

In oktober van dit jaar vonden archeologen een intact wrak van een oud Grieks koopvaardijschip op de bodem van de Zware Zee. Volgens de onderzoekers ligt het schip er al ruim 2400 jaar. Ze vermoeden dat het gaat om het oudste volledige scheepswrak ter wereld. Het schip ziet er precies zo uit als de tekeningen die de oude Griekse wijnvazen ​​sierden, zoals de beroemde ‘Siren Vase’.

Het Griekse schip is een van de 67 wrakken die het Black Sea Maritime Archaeological Project de afgelopen drie jaar heeft gevonden.