Agathonas Iakovidis (65) overleden

5 augustus 2020

De bekende rebetiko-muzikant Agathonas Iakovidis is vanmorgen in Thessaloniki onverwacht overleden. Hij werd 65 jaar. Volgens de website thestival.gr is hij overleden na een hartaanval tijdens zijn slaap.

Agathonas Iakovidis – vooral bekend onder zijn voornaam – werd op 2 januari 1955 geboren in Evangelismos Langadas, Thessaloniki. Zijn ouders waren vluchtelingen uit Klein-Azië en de eerste muziek die hij hoorde waren dan ook melodiën uit dat gebied, met de kenmerkende ritmes en klanken.

Hij leerde zichzelf om bijna alle snaarinstrumenten van de rebetika te bespelen: gitaar, baglama, oed, bouzouki, tzoura, mandola en mandoline. In 1973 had Agathonas zijn eerste professionele optreden in een bar in Thessaloniki en hij besloot zich volledig te wijden aan rebetika (de Griekse ‘blues’), omdat die muziek het beste bij hem paste.

In 1977 richtte hij de “Rebetiko Band of Thessaloniki” op, waarmee hij in winkels speelde, concerten gaf en twee albums opnam. In 1981 vertrekt hij naar Athene, waar hij samenwerkte met verschillende bekende artiesten. Ook trad Agathonas regelmatig op in Griekenland, Europa en de Verenigde Staten.

Hij speelde vele populaire rebetiko-nummers, maar ook oude, onbekende liedjes die hij ontleende aan het rijke archiefmateriaal dat hij bezat. Agathonas had veel zeldzame grammofoonplaten met rebetiko-liedjes, die verzameling gebruikte hij ook in radiomuziekshows.

In 2013 vertegenwoordigde hij samen met de band Koza Mostra Griekenland op het Eurovisie Songfestival. Met het nummer ‘Alcohol is free’ eindigden ze op de 6e plaats.


Actrice en zangeres Sotiria Leonardou overleden

10 november 2019

De Griekse actrice en zangeres Sotiria Leonardou is gisteren overleden na een lang gevecht met een zeldzame ziekte. Door haar ziekte was ze aan bed gekluisterd en moest ze enkele jaren geleden noodgedwongen een punt achter haar carrière zetten.

Leonardou werd geboren in Athene en studeerde muziek, theater en dans. Ze brak door met haar iconische rol in de film ‘Rebetiko’ (1983) van regisseur Costas Ferris, waarvoor ze meeschreef aan het het script. Ze speelde in de film de rol van de beroemde Grieks-Armeense rebetiko-zangeres Marika Ninou (1922-1957). Op het filmfestival van Thessaloniki won ze in 1984 voor die vertolking de prijs voor beste actrice.

Ze speelde de hoofdrol in de film ‘Akropolis’ van Pantelis Voulgaris, waarvoor ze een prijs won. Ook schreef Leonardou het scenario voor ‘An African Tale’ en richtte ze het Cyber Scene theater op.

Als zangeres trad Leonardou regelmatig op met het orkest van Mikis Theodorakis. In 1995 bracht ze haar eerste persoonlijke album uit (Δεν Έχω Χρόνο Μάτια Μου). Daarna maakte ze nog twee albums: ΜΙS (1999) en Γυναίκες (2006).

“Zingen gaat niet alleen om het hebben van een mooie stem. Het gaat erom dat je iets emotioneel kunt uitdrukken. En om dat te doen, moet je leren om personages te creëren”, zei Leonardou eens in een interview.


Animatiefilm over rebetiko-legende Markos Vamvakaris

9 september 2019

Markos Vamvakaris overleed in 1972, maar ‘de vader van rebetiko’ wordt binnenkort nieuw leven ingeblazen…als klei-animatie. Een Italiaanse filmmaker werkt aan een lange stop-motionanimatiefilm met de muzikale legende in de hoofdrol.

De 27-jarige Romeinse filmmaker Thomas Künstler werd verliefd op de rebetiko-muziek toen hij studeerde aan de Farnham University for the Creative Arts in Kent. Hij deelde er een huis met de Grieken Antonis and Dimitris, die hem inwijdden in de wereld van de Griekse blues.

“Daarvoor wist ik niet eens wat Grieks is. Ik kende ‘kalimera’, ‘kalispera’ en ‘malaka'”, vertelt de filmmaker in een interview met Athens Voice. “Ik zat in een fase waarin ik ‘westerse muziek’ een beetje zat was, waardoor ik andere geluiden ontdekte.  Toen mijn vrienden me rebetiko lieten horen, klonk het heel fris en nieuw. Maar het is niet alleen de rebetiko, Griekenland heeft een spannende muziektraditie”, aldus Künstler, die vorig jaar naar Athene verhuisde.

Künstler maakte al eerder twee succesvolle korte klei-animatiefilms waarin rebetiko een hoofdrol speelt: ‘Rebetiko’ en ‘Den Les Kouventa’, die in 2017 werd vertoond op het 10e Internationale Animatiefilmfestival op het eiland Syros – de geboorteplaats van Vamvakaris. Nu werkt hij aan een lange film waarin Markos Vamvakaris tot leven wordt gewekt. De release van de film met de titel ‘Markaki’ staat gepland voor 2020.

Markos Vamvakaris

Markos Vamvakaris werd op 10 juli 1905 geboren op Syros. Op zijn twaalfde vlucht Vamvakaris – in de valse overtuiging dat hij wordt gezocht door de politie – naar de havenstad Piraeus. Hij werkt als stuwadoor, mijnwerker, schoenpoetser, krantenjongen, slager en heeft nog diverse andere baantjes. Als hij in het slachthuis werkt, hoort Vamvakaris bouzoukimuziek en hij neemt zich voor om binnen zes maanden te leren hoe hij het instrument moet bespelen.

Vamvakaris ontpopt zich tot een innovatieve virtuoze speler, die ook eigen nummers schrijft. Hij treedt aanvankelijk op in illegale hasjtenten, later speelt hij met zijn eigen band in meer legitieme clubs en tavernes en ze worden enorm populair. Hij wordt zo bekend dat zijn fans en collega-muzikanten hem aanduiden met alleen zijn voornaam: Markos. Zijn componeerstijl is eenvoudig: minimale orkestratie, melodische lijnen ontdaan van elke verfraaiing, en teksten met zo min mogelijke opsmuk. Vamvakaris overleed op 8 februari 1972 in Athene.

Griekse blues

Rebetiko (vrij vertaald ‘rebelse muziek’) kent een lange traditie, die zijn wortels heeft in Klein-Azië. De eerste bloeiperiode van het genre was in de jaren 1920 toen vluchtelingen uit Smyrna in de Griekse steden Thessaloniki, Piraeus en Athene belandden. In taverna’s en hasjtenten (tekedes) in de havens bezongen zij hun ellende en heimwee.

Rebetiko-muziek, ook wel de ‘Griekse blues’ genoemd, werd in 2017 opgenomen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO.


Rebetiko op culturele erfgoedlijst UNESCO

9 december 2017

Rebetiko-muziek is opgenomen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO. Dat heeft een speciaal comité van de VN-organisatie besloten tijdens zijn 12e zitting in Zuid-Korea.

Rebetiko (vrij vertaald ‘rebelse muziek’) kent een lange traditie, die zijn wortels heeft in Klein-Azië. De eerste bloeiperiode van het genre was in de jaren 1920 toen vluchtelingen uit Smyrna in de Griekse steden Thessaloniki, Piraeus en Athene belandden. In taverna’s en hasjtenten (tekedes) in de havens bezongen zij hun ellende en heimwee.

In de jaren dertig ontstaat door kruisbestuiving van de Byzantijnse en Griekse cultuur in de steden de bouzouki-stijl. De teksten gaan van de nummers gaan over de onderwereld en de harde levensstijl in onderste lagen van de maatschappij. Onder dictator Ioannis Metaxas was de rebetiko verboden vanwege de thema’s die werden bezongen – misdaad, drank, drugs en prostitutie. Tussen 1936 en 1941 werden diverse muzikanten en zangers vervolgd en opgesloten in strafkampen.

Griekse blues

De beroemde Griekse componist en muziektheoreticus  Manos Hatzidakis vatte de belangrijkste elementen van rebetiko-teksten ooit samen in drie woorden: μεράκι, κέφι, καημός (meraki, kefi en kaimos: liefde, vreugde en verdriet).  In de jaren zestig en na de val van de junta beleefde de rebetiko een revival.  Tegenwoordig is de ‘Griekse blues’ nog altijd populair.

“Rebetikoliederen bevatten verwijzingen naar de gewoontes, gebruiken en tradities van een bepaalde manier van leven, maar bovenal is rebetiko een levende muzikale traditie met een sterk symbolisch, ideologisch en artistiek karakter”, staat in het rapport van de UNESCO.

De overdracht van de liederen vond aanvankelijk uitsluitend mondeling plaats, door het live spelen van de muziek en de instructie van jonge uitvoerders door oudere instrumentalisten en zangers. Deze leermethode is nog altijd belangrijk, maar ook muziekscholen en moderne media spelen een sleutelrol bij het levend houden van de rebetiko.

Grieks cultureel erfgoed

Vorig jaar werd de Momoeria, een oude traditie uit het departement Kozani in Noord-Griekenland, opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Het mediterrane dieet, de traditionele productie van mastiek op Chios en de beeldhouwkunst van Tinos stonden al op de lijst.