Reacties op overlijden Mikis Theodorakis

2 september 2021

“Vandaag hebben we een deel van de ziel van Griekenland verloren. Mikis Theodorakis, Mikis de leraar, de intellectueel, de radicaal, onze Mikis is weg”, zei Minister van Cultuur Lina Mendoni in een reactie op de dood van Mikis Theodorakis. De Griekse componist en politiek activist overleed vandaag op 96-jarige leeftijd in zijn huis in Athene.

President Katerina Sakellaropoulou noemde Theodorakis een ‘pan-Helleense figuur’ en ‘een universele artiest, een onschatbare aanwinst van onze muziekcultuur.’ “Hij kreeg een rijk en vruchtbaar leven dat hij met passie leefde, een leven gewijd aan muziek, kunst, ons land en zijn mensen, gewijd aan de ideeën van vrijheid, gerechtigheid, gelijkheid en sociale solidariteit.”

“Zijn stem werd tot zwijgen gebracht en met hem werd het hele Hellenisme tot zwijgen gebracht”, zei premier Kyriakos Mitsotakis. “Zoals ook werd geschreven over dichter Kostis Palamas: we waren vergeten dat hij sterfelijk was. Maar hij laat een erfenis na van zijn liedjes, politieke acties, maar ook zijn nationale bijdrage in benarde tijden.”

“Ik had de eer hem vele jaren te kennen en ik heb hem recent nog bezocht. Zijn advies is altijd waardevol voor mij geweest, vooral als het ging om de eenheid van ons volk en het doorbreken van scheidslijnen”, aldus Mitsotakis.

“Mikis gaf licht aan onze ziel”

Volgens oppositieleider Alexis Tsipras was Theodorakis ‘onovertroffen’ en iemand ‘die licht aan onze ziel gaf’. “Hij markeerde met zijn werk het leven en de koers van degenen die de weg van democratie en sociale rechtvaardigheid kozen. We nemen afscheid met de zekerheid dat wat hij achterlaat onuitwisbaar is. In de harten van onze mensen, de identiteit van het land, het culturele erfgoed van de wereld”, zei Tsipras.

“Met diep verdriet en een staande ovatie nemen we vandaag afscheid van Mikis Theodorakis…Het gevoel, de geest, de herinnering en de ervaring van de mensen die het moeilijk hebben is de bron van zijn inspiratie”, schrijft de Griekse communistische partij (KKE) in een reactie. “We zullen blijven bewegen met de muziek van Mikis tot de klokken van de sociale bevrijding klinken.”

“Mikis Theodorakis is onsterfelijk”

‘Vrijheid, muziek en politiek: voor Mikis Theodorakis waren deze drie woorden onlosmakelijk verbonden met Parijs en Frankrijk. Mikis Theodorakis is onsterfelijk”, schrijft het Franse Instituut in Athene in een verklaring. Frankrijk was sinds de jaren ’50 het tweede huis van Theodorakis en het land bood hem een ​​toevluchtsoord tijdens de Griekse dictatuur.

De Ierse president Michael D. Higgins zei dat de dood van Mikis Theodorakis ‘een groot verlies betekent voor Griekenland en voor iedereen die van zijn land houdt’. “Theodorakis zal niet alleen herinnerd worden als een van de beste componisten van Griekenland, wiens muziek over de hele wereld reisde, maar ook vanwege zijn rol in het beschermen van de Griekse democratie tijdens het militaire bewind in zijn land.”

“Zijn briljante muziekcomposities, wereldwijd erkend, zullen voor altijd worden geïdentificeerd met het hellenisme, terwijl ze ons ook herinneren aan zijn niet-aflatende strijd voor democratie, vrijheid en rechtvaardigheid”, liet de aartsbisschop Elpidophoros van Amerika weten via Twitter. “Moge je rusten in vrede, Mikis Theodorakis.”

Drie dagen nationale rouw en publiek afscheid

In Griekenland zijn drie dagen van nationale rouw afgekondigd. Op alle openbare gebouwen hangen de vlaggen hangen halfstok en alle openbare feestelijke evenementen worden uitgesteld. Toen het nieuws over het overlijden van Theodorakis bekend werd, hield het Griekse parlement een minuut stilte.

Het publiek kan op 7, 8 en 9 september afscheid nemen van Theodorakis in de kathedraal van Athene, waar de componist wordt opgebaard. De uitvaart is op 9 september.


Mikis Theodorakis viert 96e verjaardag

29 juli 2021

Meer dan 1000 nummers schreef Mikis Theodorakis (29 juli1925, Chios). In het buitenland is hij vooral bekend als componist van de muziek voor de films Zorba de Griek (1964) en Serpico (1973). In Griekenland is de muziek van Theodorakis nationaal cultuurgoed. Hij componeerde ook de Mauthausen-trilogie, dat wordt omschreven als het ‘mooiste muzikale stuk dat werd geschreven over de Holocaust’.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Theodorakis actief in het verzet. Tijdens de Griekse Burgeroorlog (1946-49) werd hij – als communistische tegenstander van het regime – gearresteerd, verbannen naar het eiland Ikaria en vervolgens gedeporteerd naar het eiland Makronisos waar hij werd gemarteld en tweemaal levend werd begraven. Onder het kolonelsregime (1967 – 1974) was de muziek van Theodorakis verboden. De componist zelf werd gearresteerd en in 1970 verbannen. Tijdens zijn verbanning bleef hij een onvermoeid voorvechter van de strijd tegen de junta.

Na de val van het kolonelsregime in 1974 keerde Theodorakis terug naar Griekenland en werd hij actief in de politiek. Hij zat twee periodes (1981–1986 en 1989–1993) in het Griekse parlement. Van 1990 tot 1992 was hij minister in de regering van Konstantinos Mitsotakis.

Theodorakis kampt al een tijd met een zwakke gezondheid en werd de afgelopen jaren meerdere keren opgenomen in een ziekenhuis met hartklachten.

Jubileumtentoonstelling ‘My Galaxy’

Ter gelegenheid van de 96e verjaardag van Mikis Theodorakis is in de Megaron Athens Concert Hall de jubileumtentoonstelling ‘My Galaxy’ samengesteld. Op de expositie zijn voor het eerst originele documenten uit het Theodorakis-archief te zien, omlijst door zeldzaam audiovisueel materiaal. Meer info en kaartverkoop op www.megaron.gr


Oud-minister Valyrakis dood gevonden op zee

25 januari 2021

Voormalig minister en verzetsstrijder tegen de Griekse militaire dictatuur Sifis Valyrakis is gisteravond dood gevonden op zee. Hij werd 77 jaar.

Valyrakis was gaan varen met zijn opblaasboot voor de kust van Evia, waar zijn gezin een vakantiehuis heeft. Zijn vrouw sloeg alarm toen hij niet terugkeerde. De Griekse kustwacht trof ’s middags eerst de lege boot aan, later op de avond werd het lichaam van Valyrakis 1,5 kilometer verderop gevonden.

De officiële doodsoorzak is nog niet bekend. Volgens een woordvoerder van de kustwacht waren de omstandigheden op zee ‘goed’.

Iosif (Sifis) Valyrakis werd op 12 maart 1943 geboren in Chania op Kreta als zoon van een officier in het Griekse leger . Hij studeerde elektrotechniek in Duitsland en Zweden. Toen in 1967 een militaire junta de macht greep in Griekenland, sloot hij zich aan bij de Panhelleense Bevrijdingsbeweging, de verzetsgroep van de latere premier Andreas Papandreou.

Tijdens de dictatuur werd hij getraind in guerrillatactieken in een PLO-trainskamp in Libanon. Valyrakis pleegde verschillende bomaanslagen op het kolonelsregime, maar daarbij vielen geen slachtoffers.

Tweemaal ontsnapt uit gevangenis

In 1971 werd hij gearresteerd en gemarteld door de militaire politie. Valyrakis ontsnapte naar eigen zeggen door de tralies in zijn cel door te zagen en kortsluiting te veroorzaken in de beruchte militaire gevangenis in Athene. Uiteindelijk probeert hij te vluchten door zich liggend op het dak van een trein te verstoppen. Aan de Grieks-Joegoslavische grens wordt hij ontdekt en gevangen gezet op Corfu.

Ook uit de gevangenis op Corfu weet Valyrakis dat zelfde jaar te ontsnappen en hij zwemt naar het communistische Albanië – een afstand van zo’n 3 kilometer. Daar wordt hij daar gearresteerd omdat de Albanezen denken dat hij een spion van het Griekse regime is en ze veroordelen hem tot drie jaar dwangarbeid. Andreas Papandreou gebruikt zijn contacten om Valyrakis weer vrij te krijgen.

Socialistische regeringen

Tussen 1981 en 1996 maakte Valyrakis als staatssecretaris en minister deel uit van vier socialistische regeringen onder leiding van Andreas Papandreou. Hij was staatssecretaris voor Transport en Communicatie (1981-1985), minister van Sport (1985-1988) en staatssecretaris van Openbare Orde (1988-1989). Van maart 1995 tot januari 1996 was hij minister van Openbare Orde, belast met de veiligheids- en inlichtingendiensten.

Vanwege zijn training in een PLO-kamp verdachten enkele Amerikaanse functionarissen Valyrakis ervan dat hij een van de oprichters was van de terreurorganisatie 17 November. De organisatie was actief tussen 1975 en 2002 en pleegde aanslagen op Amerikaanse doelen in Griekenland. In januari 2009 werd hij gearresteerd en enkele uren vastgehouden op de luchthaven JFK in New York omdat zijn visum onderweg was ingetrokken. Valyrakis heeft de beschuldigingen altijd ontkend.


Gouden Dageraad-leiders achter de tralies

23 oktober 2020

De complete partijtop en de meeste voormalige parlementsleden van de extreemrechtse Gouden Dageraad moeten meteen de cel in. De rechter bepaalde dat zij hun hoger beroep niet op vrije voeten mochten afwachten. Zij zijn vandaag van een politiecel overgebracht naar de gevangenis.

Onder hen zijn partijleider Nikolaos Michaloliakos en vijf oud-parlementsleden, die vorige week allemaal een gevangenisstraf van 13 jaar kregen nadat ze schuldig waren bevonden aan het leiden van een criminele organisatie. Een zesde parlementariër kreeg tien jaar cel.

Ik ben er trots op om voor mijn ideeën de gevangenis in te gaan. Sommige mensen zullen zich op een bepaald moment schamen voor het nemen van deze beslissing”, zei Michaloliakos gisteren tegen verslaggevers buiten zijn huis in Athene. “We zullen worden gerechtvaardigd door de geschiedenis en door het Griekse volk.”

Voortvluchtig

Michaloliakos en de meeste andere partijleden hebben zichzelf aangegeven op het politiebureau. Twee veroordeelde leden van de organisatie zijn nog op vrije voeten. Dat zijn Europarlementariër Yiannis Lagos, die in Brussel verblijft en parlementaire immuniteit geniet, en voormalig parlementslid Christos Pappas. Pappas, die officieel voortvluchtig is, wordt gezocht door de politie.

Twaalf veroordeelde leden van Gouden Dagraad hoeven voorlopig onder voorwaarden niet de cel in. Onder hen is ook Eleni Zaroulia, de vrouw van Michaloliakos. Zij mogen ze het land niet verlaten en moeten ze zich twee keer per maand bij de politie melden.

Ook de moordenaar van de linkse rapper Pavlos Fyssas, Giorgos Roupakias, moet direct de cel in om zijn levenslange gevangenisstraf uit te zitten.

Criminele organisatie

Begin deze maand bepaalde de rechtbank in Athene dat de extreemrechtse partij Gouden Dageraad een criminele organisatie is. Het was het slotakkoord van het langlopende megaproces waarin 69 leden van de extreemrechtse partij terechtstonden.

Het proces begon in april 2015. Aanleiding voor het proces was de moord op rapper Fyssas, die in 2013 op straat werd doodgestoken door Gouden Dageraad-aanhanger Roupakias. Justitie besloot daarna een strafrechtelijk onderzoek in te stellen naar Gouden Dageraad.


Mikis Theodorakis viert 95e verjaardag

29 juli 2020

(klik op een afbeelding voor een veroting)

Meer dan 1000 nummers schreef Mikis Theodorakis (1925, Chios). In het buitenland is hij vooral bekend als componist van de muziek voor de films Zorba de Griek (1964) en Serpico (1973). In Griekenland is de muziek van Theodorakis nationaal cultuurgoed.

Hij componeerde ook de Mauthausen-trilogie, dat wordt omschreven als het ‘mooiste muzikale stuk dat werd geschreven over de Holocaust’.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Theodorakis actief in het verzet. Tijdens de Griekse Burgeroorlog (1946-49) werd hij – als communistische tegenstander van het regime – werd hij gearresteerd, in verbannen naar het eiland Ikaria en vervolgens gedeporteerd naar het eiland Makronisos, waar hij werd gemarteld en tweemaal levend werd begraven.

Onder het kolonelsregime (1967 – 1974) was de muziek van Theodorakis verboden. De componist zelf werd gearresteerd en in 1970 verbannen. Tijdens zijn verbanning bleef hij een onvermoeid voorvechter van de strijd tegen de junta.

Na de val van het kolonelsregime in 1974 keerde Theodorakis terug naar Griekenland en werd hij actief in de politiek. Hij zat twee periodes (1981–1986 en 1989–1993) in het Griekse parlement. Van 1990 tot 1992 was hij minister in de regering van Konstantinos Mitsotakis.

Zwakke gezondheid

Theodorakis kampt al een tijd met een zwakke gezondheid en werd de afgelopen jaren meerdere keren opgenomen in een ziekenhuis met hartklachten. In augustus 2018 belandde hij na een hartaanval op de intensive care, waar hij enkele dagen moest blijven. Ook in februari vorig jaar verbleef de componist enige tijd in het ziekenhuis met hartklachten.

Ondanks zijn hoge leeftijd en zwakke gezondheid probeert Theodorakis politiek actief te blijven. In februari 2018 was hij een van de sprekers op een groot ‘Macedonië is Grieks’-protest in Athene. Onlangs bekritiseerde hij de Griekse regering omdat ze geen muzikanten steunt die door de coronapandemie hun werk verloren.

De Nationale Opera geeft vanavond om 20.30 uur een jubileumconcert ter ere van Theodorakis’ 95e verjaardag. Het concert wordt gehouden op het Thissio-plein in Athene en is gratis toegankelijk (reserveren verplicht)


Kasidiaris stapt uit Gouden Dageraad en start nieuwe partij

21 mei 2020

Ilias Kasidiaris is uit Gouden Dageraad gestapt om zijn eigen partij te beginnen. De 39-jarige Kasidiaris  – voormalig parlementslid en partijwoordvoerder – was de nummer twee in de hiërarchie van de extreemrechtse partij, achter leider Nikos Michaloliakos.

De slogan van de nieuwe partij wordt volgens Kasidiaris ‘Griekenland voor Grieken’. Hij kondigde aan dat hij zijn eigen partij opricht met ‘vooraanstaande en serieuze mensen’, nadat zijn voorstel voor de herstructurering en vernieuwing van Gouden Dageraad werd afgewezen. Gouden Dageraad verloor bij de verkiezingen van vorig jaar alle 18 zetels in het Griekse parlement.

In een verklaring op sociale media opende Kasidiaris een aanval op de conservatieve regering van premier Kyriakos Mitsotakis en diens partij Nea Dimokratia, de linkse oppositiepartij Syriza en de nationaal-conservatieve partij Elliniki Lysi.

Ilias Kasidiaris kwam de afgelopen jaren regelmatig in opspraak. Hij werd in 2017 veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van zes maanden wegens ophitsing en het aanzetten tot geweld. In datzelfde jaar werd hij tweemaal uit het Griekse parlement verwijderd  omdat hij verbaal en fysiek uithaalde naar een collega-politicus.

In 2012 deelde Kasidiaris tijdens een live televisiedebat een vuistslag uit aan een vrouwelijk communistisch parlementslid. Ook wordt hij – net als tientallen andere leden van Gouden Dageraad – verdacht van betrokkenheid bij de organisatie van aanslagen op buitenlanders, lidmaatschap van een criminele organisatie en verboden wapenbezit.


2020 uitgeroepen tot Melina Mercouri-jaar

24 oktober 2019

Het Griekse ministerie van Cultuur heeft 2020 uitgeroepen tot het ‘Melina Mercouri-jaar’. In 2020 is het 100 jaar geleden dat de Griekse actrice, zangeres en politica werd geboren.

In het Melina Mercouri-jaar worden in Griekenland (in samenwerking met de Melina Mercouri Foundation) diverse tentoonstellingen, kunstshows, filmvertoningen en andere culturele evenementen georganiseerd.

Maria Amalia ‘Melina’ Mercouri werd op 18 oktober  1920 geboren in Athene als dochter van de politicus Stamatis Mercouris. Ze werd ontdekt als actrice door Jules Dassin, met wie ze in 1966 in het huwelijk trad. In 1955 debuteerde ze in de film Stella van regisseur Michael Cacoyannis.

Mercouri verwierf grote bekendheid met haar rol als de vrijgevochten prostituee Ilia in Dassins film Never on Sunday  (Ποτέ Την Κυριακή) uit 1960. Ze won hiermee de prijs voor de beste actrice op het Filmfestival van Cannes en werd genomineerd voor een Oscar.

Verzet tegen junta

Mikis Theodorakis en Melina Mercouri

Toen in 1967 het dictatoriale kolonelsregime de macht greep in Griekenland, zette Mercouri zich in als activist. Ze reisde heel de wereld over om strijd te voeren tegen het dictatoriale regime. Als gevolg hiervan nam de junta haar Griekse nationaliteit af.  “Ik ben geboren als een Griek en ik zal sterven als een Griek. Meneer Pattakos (minister van Binnenlandse Zaken tijdens de junta) werd geboren als een fascist en zal sterven als een fascist”, was de reactie van Mercouri.

Na de val van de junta in 1974 keerde Mercouri terug naar Griekenland en ging de politiek in. Ze was actief betrokken bij de oprichting van de socialistische partij Pasok en werd in 1977 parlementslid voor de partij. Van 1981 tot 1989 was Mercouri (de eerste vrouwelijke) minister van Cultuur, Jeugd en Sport.

Parthenon Marbles

Ze drukte haar stempel op het Griekse cultuurbeleid en zette zich nadrukkelijk in voor de terugkeer van de Parthenon Marbles naar Athene.  Na haar dood in 1994 richtte echtgenoot Jules Dassin de Melina Mercouri Foundation op die haar visie levend moet houden.

Mercouri lanceerde in 1983 het idee van de Europese Cultuurhoofdstad. Doel van dit initiatief was het stimuleren en in stand houden van de verschillende culturen die Europa rijk is. Athene was in 1985 de eerste culturele hoofdstad van Europa.


Weinig Grieken hebben vertrouwen in overheid

14 juli 2017

Slechts 13 procent van de Grieken heeft vertrouwen in de overheid. Dat blijkt uit het rapport Government at a Glance 2017 van de OESO, dat is gebaseerd op gegevens uit 2016. Het onderzoek wordt iedere twee jaar gehouden onder de lidstaten.

Griekenland is één van de vier OESO-lidstaten waar het vertrouwen in de overheid tussen 2014 en 2016 het scherpst gedaald is. De andere drie landen waar de kloof tussen burger en politiek in die periode toenam zijn Chili, Finland en Slovenië. Het gemiddelde vertrouwen van burgers in de OESO-lidstaten gedaald van 45 procent in 2007 naar 42 procent in 2016.

Als wordt gekeken naar specifieke sectoren blijkt dat de Grieken over bijna de gehele linie het vertrouwen in de overheid verder zijn kwijtgeraakt. Iets minder dan een derde (31 procent) van de Griekse bevolking had in 2016 vertrouwen in de gezondheidszorg. In het vorige rapport – met cijfers uit 2014 – was dat 35 procent.

Het vertrouwen in openbaar onderwijs daalde van 45 naar 44 procent en het rechtssysteem daalde van 44 naar 42 procent. Opmerkelijk is dat een meerderheid van de Grieken (69 procent) het afgelopen jaar vertrouwen had in de politie. Een vergelijking met eerdere jaren kan hier niet worden gemaakt, want de politie is nu voor het eerst meegenomen in het onderzoek.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is een samenwerkingsverband van 35 landen om sociaal en economisch beleid te bespreken, te bestuderen en te coördineren.