Persvrijheid Griekenland laagste van Europa

3 mei 2022

Griekenland heeft een flinke duikeling gemaakt op de ranglijst van persvrijheid die jaarlijks wordt opgesteld door Reporters Zonder Grenzen (RSF).

Griekenland daalde van de 70e naar de 108e plek op de jaarlijkse index en heeft Bulgarije (91e) vervangen op de laatste plaats in Europa.

De RSF wijst in het rapport naar de onopgeloste moord op journalist Giorgos Karaivaz, de vervolging van onderzoeksjournalisten die schandalen onthullen (Vaxevanis, Papadakou) en het volgen van journalisten via de nationale inlichtingendienst en spyware (Koukakis).

Ook de overheidsfinanciering van media met publiek geld (de Petsas-lijst) en de invoeren van draconische wetten tegen journalisten worden in het rapport genoemd. Regeringsgezinde media krijgen financiële steun door de toewijzing van advertentiebudgetten van de Griekse overheid. In november vorig jaar werd in Griekenland een wet aangenomen die het verspreiden van nepnieuws strafbaar maakt.

Opmerkelijk is dat het landelijke persbureau AMNA in zijn bericht over de index wel spreekt over de slechte persvrijheid in Rusland en China, maar geen woord wijdt aan de situatie in Griekenland.

Reporters Zonder Grenzen kijkt ieder jaar naar hoe politiek, economisch en juridisch onafhankelijk en hoe veilig journalisten zijn.


Persvrijheid Griekenland onder druk

30 maart 2022

De persvrijheid in Griekenland staat behoorlijk onder druk. Dat concludeert het Europese samenwerkingsproject Media Freedom Rapid Response (MFRR) in een rapport.

Voor het rapport ‘Controlling the Message: Challenges for Independent Reporting in Greece’ werd met ruim dertig belangrijke lokale belanghebbenden gesproken.

De moord op misdaadverslaggever Giorgos Karaivaz in april 2021 vormt volgens het MFRR een dieptepunt voor de persvrijheid in Griekenland. Ondanks beloften van de autoriteiten verloopt het onderzoek traag en ontbreekt het aan transparantie.

Ook het gebrek aan voortgang in het onderzoek naar doodsbedreigingen aan het adres van onderzoeksjournalist Kostas Vaxevanis, heeft geleid tot wantrouwen in het vermogen van de overheid om de journalisten te beschermen.

Regering ‘stuurt’ de boodschap

Pogingen van de rechts-conversatieve regering van premier Kyriakos Mitsotakis om ‘de boodschap te sturen’ en kritische en afwijkende stemmen te minimaliseren, zorgen voor minder persvrijheid en polarisering in de mediabranche.

Regeringsgezinde media krijgen financiële steun door de toewijzing van advertentiebudgetten van de Griekse overheid. In november vorig jaar werd in Griekenland een wet aangenomen die het verspreiden van nepnieuws strafbaar maakt.

Journalisten die berichten over het Griekse migratiebeleid, pushbacks en mensenrechtenschendingen aan de EU-grens krijgen volgens het rapport te maken met intimidatie, willekeurige arrestaties en tegenwerking. Bij protesten kunnen (foto)journalisten niet veilig hun werk doen. Ze worden regelmatig aangehouden, aangevallen of belemmerd door de politie.

Op de World Press Freedom Index 2021 staat Griekenland op de 70e plaats. Van alle EU-landen scoren op deze ranglijst alleen Malta (81), Hongarije (92) en Bulgarije (112) slechter dan Griekenland.

Laag vertrouwen media

Het vertrouwen in de media in Griekenland is ook erg laag. Uit een onderzoek dat vorig jaar werd uitgevoerd door de Duitse Friedrich Naumann Foundation, bleek dat acht op de tien Grieken geloven dat de media worden gecontroleerd door de regering of politieke partijen. Twee derde gelooft dat de Griekse media nepnieuws verspreiden.

Uit een recent onderzoek van het Griekse Eteron Instituut voor Onderzoek en Sociale Verandering bleek dat slechts 10,7 procent van de Grieken de media vertrouwt.


Kritiek op wet over strafbaar stellen ‘nepnieuws’

17 november 2021

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) doet een dringend beroep op Griekenland om een nieuw wetsartikel te schrappen dat het verspreiden van nepnieuws strafbaar stelt.

Volgens de nieuwe bepaling is het verspreiden van nepnieuws strafbaar als het zorgt voor onrust bij het publiek of als het vertrouwen in de economie, de gezondheidszorg of verdedigingscapaciteit van Griekenland wordt ondermijnd. Er staat een straf van maximaal vijf jaar cel op.

HRW stelt dat het onverenigbaar is met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media. Nergens in het wetsartikel, dat vorige week werd aangenomen, staat wat de Griekse overheid precies onder nepnieuws verstaat of hoe dat wordt bepaald.

Persvrijheid onder druk

“In Griekenland loop je nu het risico op gevangenisstraf als je over zaken van publiek belang spreekt, maar de overheid vindt dat je nepnieuws verkoopt”, aldus onderzoeker Eva Cossé.

“De strafrechtelijke sancties kunnen journalisten, activisten en critici er van weerhouden om de berichten of te debatteren over belangrijke kwesties zoals het coronabeleid, migratie of het economisch beleid van de overheid”, zegt Cossé.

De persvrijheid in Griekenland staat al een tijdje onder druk. Dit voorjaar uitte Reporters zonder Grenzen (RSF) zijn bezorgdheid over beschuldigingen van overheidscensuur en geweld en intimidatie van journalisten door de politie tijdens demonstraties.

Ingeborg Beugel

De Nederlandse correspondent Ingeborg Beugel kwam vorige week in aanvaring met premier Kyriakos Mitsotakis nadat ze hem tijdens een persconferentie kritisch bevroeg over de pushbacks van migranten op zee – een verboden praktijk die door de Griekse overheid wordt ontkend.

Mitsotakis was zeer ontstemd over de vragen en viel uit tegen Beugel, die vervolgens ook werd bekritiseerd, geïntimideerd en (fysiek) aangevallen door boze Grieken. Vandaag maakte ze bekend Griekenland te verlaten voor haar veiligheid. “Ik vrees voor mijn leven”, zei ze tegen nu.nl.


Politie ontruimt opnieuw migrantenonderkomen

23 september 2019

Tientallen agenten hebben vanmorgen om 06.30 uur in de Atheense wijk Exarchia opnieuw een pand ontruimd waar tientallen vluchtelingen en migranten woonden. Het voormalige schoolgebouw op de hoek van Merlie Oktaviou en Prassa stond sinds 2013 leeg en werd in 2015 gekraakt.

In het gebouw verbleven 61 mannen, 26 vrouwen en 56 kinderen. Ze zijn volgens de politie afkomstig uit Egypte, Afghanistan, Eritrea, Irak, Mali, Pakistan, Palestina, Soedan, Syrië, Iran en Marokko. Ze zijn overgebracht naar de vreemdelingendienst. Agenten doorzochten het gebouw ook op drugs, maar er werd niets gevonden.

De mensen die over geldige papieren beschikken gaan naar een vluchtelingencentrum in Korinthe, net als andere migranten die bij eerdere politieacties in Exarchia zijn opgepakt. Degenen zonder geldige verblijfspapieren moeten het land uit. Dat zou in dit geval om 10 personen gaan.

Journalist gearresteerd

Persfotograaf Alexandros Stamatiou is gearresteerd toen hij vanmorgen foto’s maakte van de politieactie. Hij werd met handboeien om naar het politiebureau gebracht en daar vastgehouden wegens huisvredebreuk en het verstoren van de openbare orde. Stamatiou, die werkt voor de krant Efymerida Ton Syntakton, moet over drie dagen voor de rechter verschijnen.

Het is de zesde ontruimingsactie die de politie in Exarchia uitvoert sinds eind augustus. De invallen volgen op de belofte van premier Kyriakos Mitsotakis om orde en veiligheid in de wijk te herstellen. ‘Maak Exarchia vrij van illegaliteit en herstel het veiligheidsgevoel van de burgers’ was bij de verkiezingen een van de slogans van zijn partij Nea Dimokratia.

Kraakpanden bieden vaak een alternatief voor de officiële vluchtelingenkampen en detentiecentra, die overvol zijn en waar de levensomstandigheden dikwijls te wensen overlaten. Omdat de overheid weinig initiatief nam, besloot de Atheense krakersbeweging in 2015 lege gebouwen in Exarchia te kraken om er vluchtelingen te huisvesten. Notara 26 was het eerste pand en al snel volgden er meer.


Ex-premier Samaras klaagt journalist aan wegens smaad

26 februari 2018

De Griekse onderzoeksjournalist Kostas Vaxevanis is gearresteerd nadat de voormalige conservatieve premier Antonis Samaras een rechtszaak tegen hem had aangespannen wegens smaad. Vorige week beschuldigde hij Samaras ervan te liegen over zijn betrokkenheid bij de Novartis-zaak en gisteren retweette hij een satirische foto van de ex-premier.

Samaras is één van de tien Griekse politici die worden genoemd in het schandaal rond het Zwitserse farmaceutische bedrijf Novartis, dat miljoenen aan steekpenningen zou hebben betaald aan Griekse artsen en vooraanstaande politici. De Griekse justitie doet al ruim een jaar onderzoek naar corruptie in de gezondheidszorg. Een deel van het bewijsmateriaal is afkomstig van de FBI. Alle betrokkenen ontkennen de beschuldigingen.

“Een verdachte heeft het recht om zichzelf te verdedigen, zelfs door te liegen. In dit opzicht is Antonis Samaras gerechtigd om te liegen om uit een moeilijke positie te geraken”, schreef Vaxevanis, uitgever van de zondagskrant Documento, op zijn Facebookpagina.

Een naaste medewerker van Samaras noemde de post ‘vulgair en provocerend beledigend’. Hij beschuldigde Vaxevanis ervan te handelen in opdracht. Volgens de politici die in het Novartis-dossier worden genoemd is het een complot van de huidige regering om hen in diskrediet te brengen. Ex-premier Samaras heeft daarom zelfs een rechtszaak aangespannen tegen de huidige premier Tsipras.

Journalist Vaxevanis werd gearresteerd in een rechtbank in Athene waar hij aanwezig was voor een andere zaak die tegen hem was aangespannen door Lina Nikolopoulou, de vrouw van gouverneur van de Bank of Greece Yannis Stournaras (die ook wordt genoemd in de Novartis-zaak).

Zij beschuldigde Vaxevanis vorig jaar van smaad, toen hij schreef dat haar pr-bedrijf overheidsgeld ontving om medische conferenties te organiseren zonder publieke aanbesteding. Ze zou daarbij de invloed van haar man hebben gebruikt. “De familie Stournaras – dikke vrienden met farmaceutische bedrijven” luidde de kop van het artikel uit 2017. In die zaak werd de journalist vandaag vrijgesproken.

Lagarde-lijst

In 2012 en 2013 moest Vaxevanis ook voor de rechter verschijnen voor het publiceren van de ‘Lagarde lijst’ met de namen van meer dan 2000 rijke en prominente Grieken met een bankrekening in Zwitserland. Hij stelde dat hij de lijst had gepubliceerd om een systeem van corruptie bloot te leggen. Hij werd tweemaal vrijgesproken van het overtreden van de privacywetgeving.

In maart 2013 won Vaxevanis de Index on Censorship Award voor zijn onthullingen over de ‘Lagarde lijst’. Index on Censorship is een non-gouvernementele organisatie die zich inzet voor de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid.


Turkije weert Griekse persfotograaf

24 april 2016

Giorgos_MoutafisTurkije heeft de Griekse persfotograaf Giorgos Moutafis de toegang tot het land ontzegd. Hij kreeg gisteren op het vliegveld van Istanbul te horen dat hij rechtsomkeert moest maken naar Athene, meldt zijn werkgever Bild.

Volgens de Turkse autoriteiten staat de 38-jarige Moutafis op een zwarte lijst, maar waaraan hij dat verdiend heeft is niet duidelijk. Een half jaar geleden kon de freelance fotograaf, die de oorlog in Syrië en de vluchtelingencrisis versloeg, nog vrij naar en door Turkije reizen.

Behalve voor Bild werkt Moutafis ook voor onder meer CNN, Reuters, Time, Al Jazeera en Newsweek. Onlangs kreeg ook de Duitse ARD-journalist Volker Schwenck ook al een inreisverbod. Daar lagen volgens de Turken ‘veiligheidsredenen’ aan ten grondslag.

Vandaag liet Turkije de Turks-Nederlandse columniste Ebru Umar vrij, die een nacht vastzat omdat ze president Recep Tayyip Erdogan zou hebben beledigd. Het Duitse Openbaar Ministerie beraadt zich nog over de mogelijke vervolging van televisiekomiek Jan Böhmermann voor hetzelfde vergrijp.


Meanwhile in Greece…cartoonserie over de crisis

20 oktober 2015

MeanwhileInGreece_cartoon

Hoe ziet de Griekse samenleving eruit na al die jaren van gedwongen bezuinigingen? Welk effect heeft de crisis op de Griekse bevolking? De Griekse cartoonist Spiros Derveniotis wil met zijn journalistieke cartoonserie Meanwhile in Greece de impact van de jarenlange Griekse crisis laten zien.

Het project van Derveniotis is te vinden op het online platform Yournalism, een soort Kickstarter voor onderzoeksjournalistiek. Het publiek kan er voorstellen indienen voor nieuwe projecten, de meest haalbare ideeën komen in aanmerking voor crowdfunding. Voor het plan van Derveniotis is €1500 nodig, als er €2500 wordt ingezameld maakt hij een interactieve versie van de cartoonserie.

Spiros Derveniotis (1969) werd geboren in Athene. In 1986 publiceerde hij zijn eerste cartoon in het Griekse satirische tijdschrift Para Pente en sindsdien werkt hij als politiek cartoonist en striptekenaar voor veel verschillende lokale kranten en tijdschriften. Van het werk van Derveniotis zijn inmiddels veertien albums verschenen.

Overigens heeft Derveniotis grotere zorgen dan het binnenhalen van voldoende geld voor zijn cartoonreeks. Een bericht dat hij begin deze maand op Facebook plaatste zou namelijk nog wel eens een heel vervelend staartje kunnen krijgen.

Derveniotis zette vraagtekens bij de onafhankelijkheid van de gratis krant Athens Voice die een artikel schreef over de ‘sexy looks’ van Ourania Michaloliakos, dochter van de Gouden Dageraad-leider. Hij suggereerde dat de krant zich voor deze artikelen zou laten betalen.

De krant sommeerde de cartoonist zijn beschuldiging in te trekken, anders riskeert hij een dwangsom van één miljoen euro of een gevangenisstraf voor smaad.


Het einde van dagblad Eleftherotypia

24 november 2014

1hselidaDe uitgever van Eleftherotypia (‘Persvrijheid’) heeft besloten om de publicatie van de krant te stoppen en de journalisten de toegang tot de website van de krant te ontzeggen.

De beslissing werd genomen nadat de journalisten  het werk hadden neergelegd uit protest tegen achterstallig loon. De 140 mensen die bij de krant werken, hebben al negen maanden geen salaris ontvangen.

Drie dagen geleden werden hun accounts voor de website geblokkeerd en konden ze ook niet meer inloggen op de Facebook- en Twitteraccounts van de krant.

Op hun weblog schrijven werknemers van Eleftherotypia dat ze met al hun macht en met alle middelen zullen vechten om de krant met linkse signatuur weer in de kiosken te krijgen. “Wanneer de uitgever de publicatie blokkeert, wordt de vrijheid van de pers gemuilkorfd.”

De zondagseditie van de krant (Kyriakatiki Eleftherotypia) die dit weekend niet meer mocht worden gedrukt, hebben ze op internet gepubliceerd.

Het is niet de eerste keer dat het personeel niet wordt betaald. Eleftherotypia ging eind 2011 failliet, maar op 10 januari 2013 verscheen de krant weer – onder een nieuw management en eigenaar. Eleftherotypia  werd voor het eerst gepubliceerd in 1975 en was  oorspronkelijk het eigendom van de journalisten.

Het bedrijf XK Tegopoulos Publications dat eigenaar van de krant is, ging eerder dit jaar failliet.


Slechts ‘gedeeltelijke persvrijheid’ in Griekenland

2 mei 2014

persvrijheidGriekenland heeft slechts ‘gedeeltelijke persvrijheid’. Dat stellen de organisaties Free Press Unlimited en Freedom House in hun jaarlijkse rapport over mondiale persvrijheid.

Op 3 mei is het de internationale dag van de persvrijheid, voorafgaand aan die dag publiceren de twee organisaties de internationale persvrijheids-ranglijst. Griekenland staat op de 92e plaats. In totaal werden 197 landen onderzocht.

Griekenland staat op de lijst net onder Mozambique en één plaats boven Lesotho. Ook landen als Zuid-Afrika, Mali, Roemenië, El Salvador en Botswana scoren beter op de persvrijheidslijst.

Sinds 2009 is Griekenland 17 plaatsen gedaald op de ranglijst, dat is de grootste daling van alle landen. Volgens Freedom House is de daling van Griekenland grotendeels te wijten aan de plotselinge sluiting van de publieke omroep ERT. In juni 2013 werd in opdracht van premier Samaras de stekker uit de omroep getrokken.

De rechtszaak tegen onderzoeksjournalist Kostas Vaxevanis, die de namen van 2062 Grieken met een Zwitserse bankrekening publiceerde, speelde eveneens een rol bij de vrije val van de Griekse persvrijheid.

Griekenland is ook berucht om het feit dat de media een sterke band hebben met politieke partijen en dat journalisten deals sluiten met politici en zakenlieden.

Nederland, Zweden en Noorwegen delen de eerste plaats op de lijst van landen met de meeste persvrijheid. Slechts 1 op de 7 mensen leeft in een land waar de media helemaal vrij zijn. Dat is de slechtste score in tien jaar.


Persvrijheid Griekenland maakt vrije val

12 februari 2014

persvrijheid krantenDe persvrijheid in Griekenland is vorig jaar opnieuw afgenomen. Dat blijkt uit het jaarrapport van Reporters zonder Grenzen.

Reporters zonder Grenzen maakt elk jaar de Press Freedom Index, een ranglijst van 180 landen volgens de mate van persvrijheid. Griekenland zakte 14 plaatsen, van nummer 84 naar 99. Een ‘duizelingwekkende val van ’s werelds oudste democratie’, aldus het rapport. Van alle EU-landen scoort alleen Bulgarije slechter.

De persvrijheid in Griekenland heeft de afgelopen jaren een vrije val gemaakt. Sinds 2009 (35e) zakte het land ruim zestig plaatsen op de Press Freedom Index, in 2002 stond Griekenland nog op plaats negentien van de ranglijst.

Volgens Reporters Zonder Grenzen is de afname van persvrijheid in Griekenland een gevolg van de economische crisis en de opmars van het populisme. Journalisten waren regelmatig het slachtoffer van lichamelijk geweld door leden van de extreemrechtse partij Gouden Dageraad.

Ook de sluiting van de publieke omroep ERT door premier Samaras draagt bij aan de slechte ranking van Griekenland, aldus het rapport.

Nederland staat op de tweede plaats in de Press Freedom Index, achter Finland dat voor het vierde jaar op rij bovenaan staat. Noorwegen is de nummer drie. Helemaal onderaan de lijst staan Turkmenistan, Noord-Korea en Eritrea.