Italiaanse rechtbank maakt weg vrij voor Distomo-compensatie

8 september 2019

De Griekse slachtoffers van het bloedbad van Distomo hebben het recht om ter compensatie beslag te leggen op Duitse bezittingen in een ander Europees land. Dat heeft het Hooggerechtshof in Italië deze week bepaald.

Op basis van deze uitspraak claimen de 296 eisers (overlevenden en familieleden van de slachtoffers van de nazi-gruweldaad tijdens de Tweede Wereldoorlog) minstens 25 miljoen euro schadevergoeding. Dit bedrag zou kunnen worden betaald uit de inkomsten van een Italiaans bedrijf dat goederenvervoer per spoor verzorgt en dat grotendeels in handen is van de Duitse spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn.

Griekse rechtbank oordeelde al in 1997 dat de slachtoffers recht hebben op een schadevergoeding, maar ministers van Justitie hebben tot dusver geweigerd om het vereiste besluit tot confiscatie uit te vaardigen.

In 2004 stapte – de inmiddels overleden – Yiannis Stamoulis namens alle slachtoffers naar de Italiaanse rechtbank. Hij maakte daarbij gebruik van het recht om de zaak te laten behandelen in een ander Europees land waar Duitsland eigendommen of inkomsten heeft.

Bloedbad van Distomo

Op 10 juni 1944 vond één van de grootste gruweldaden van de nazitroepen in Griekenland plaats. In twee uur tijd werden 218 inwoners (ongeveer een kwart van de totale bevolking) van Distomo, een dorp in Centraal-Griekenland, gedood als represaille voor een eerdere aanval van Griekse partizanen op drie Duitse soldaten.

Leden van de Waffen-SS gingen ieder huis in Distomo langs en vermoordden iedereen die binnen was. Vooral vrouwen, kinderen en ouderen werden gedood. Veel mannen bleven gespaard omdat ze op het moment van de aanval op het land aan het werk waren. Na de vergeldingsactie brandden de Duitse troepen het dorp plat.



mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


30 mei 1941: Twee jonge Grieken halen Nazi-vlag van Acropolis

30 mei 2019

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

In de nacht van 30 mei 1941 beklommen twee jonge Grieken de Acropolis om de vlag met hakenkruis te verwijderen die de Duitsers er een maand eerder hadden opgehangen bij de bezetting van Athene.  De dappere actie van Apostolos (Lakis) Santas en Manolis Glezos was één van de eerste en belangrijkste daden van het Griekse verzet.

Een paar dagen eerder had het tweetal een plan uitgedacht. Santas en Glezos lazen in encyclopedieën alles wat ze konden vinden over de Acropolis. Ze hadden vooral interesse in natuurlijke tunnels en spleten op de heilige rots, waar ze zich konden verstoppen.

Ter dood veroordeeld

In de ochtend van 30 mei hoorden ze op de radio dat Kreta was gevallen en de twee vrienden besloten dat het tijd was om in actie te komen. Gewapend met een klein mes, een lantaarn en een flinke dosis moed beklommen Santas en Glezos in het donker de Acropolis, zonder daarbij gesnapt te worden door de bewaking. Ze gingen naar de vlaggenmast, haalden de Nazi-vlag naar beneden en spoedden zich door de lege straten van Athene terug naar huis. De vlag met de swastika werd verstopt in een waterput.

De diefstal van de vlag werd de volgende ochtend ontdekt door de Duitsers. Op 1 juni publiceerde de Griekse krant Eleftheron Vima een aankondiging van de Duitse bevelhebber waarin stond dat de onbekende daders die verantwoordelijk waren voor het verwijderen van de vlag bij verstek ter dood waren veroordeeld. Dat vonnis werd nooit voltrokken, want Santas en Glezos zijn nooit gepakt voor hun actie.

Verzetshelden

Apostolos Santas vocht in het Griekse verzet, maar werd na de Tweede Wereldoorlog gevangengenomen vanwege zijn linkse politieke ideeën. Hij ontsnapte van het eiland Makronissos en vluchtte uiteindelijk naar Canada, dat hem politiek asiel verleende. In 1962 keerde hij terug naar Griekenland. Santas overleed in 2011 op 89-jarige leeftijd. Hij heeft voor zijn acties talloze onderscheidingen van verschillende instellingen in Griekenland en andere geallieerde landen ontvangen.

Manolis Glezos werd tijdens de oorlog drie keer gearresteerd en herhaaldelijk gemarteld. In totaal bracht hij 16 jaar door in gevangen- en ballingschap. Niet alleen tijdens de nazi-bezetting, maar ook in de jaren daarna: tijdens  de Griekse burgeroorlog en het Kolonelsregime. Glezos, die uitgroeide tot een volksheld, werd ook meerdere malen ter dood veroordeeld.

De inmiddels 96-jarige Glezos (*) is nog altijd strijdbaar. In mei 2014 zat hij namens regeringspartij Syriza in het Europarlement, een jaar later trad hij terug.

(*) Manolis Glezos overleed op 30 maart 2020 aan hartfalen. Hij werd 97 jaar.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Griekenland eist alsnog Duitse herstelbetalingen

18 april 2019

Het Griekse parlement heeft ingestemd met een voorstel om herstelbetalingen te eisen van Duitsland voor de schade en het leed dat werd aangericht tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De motie werd goedgekeurd door de meerderheid van de parlementsleden die aanwezig waren bij het debat. De extreemrechtse Gouden Dageraad stemde tegen het voorstel.

De goedkeuring van het parlement maakt de weg vrij voor de Griekse regering om alle benodigde diplomatieke en juridische stappen te zetten. Premier Tsipras zei dat Griekenland een note verbale naar Berlijn zal sturen waarin de ‘onbetwistbare rechten’ van Griekenland op compensatie worden herhaald.

De claim heeft betrekking op de bezetterslening van Griekenland aan Duitsland, compensatie voor verwoeste steden en dorpen en families van slachtoffers, de vernietiging en diefstal van culturele artefacten en hongersnood. Tsipras noemde de herstelbetalingen in het parlement een ‘historische en morele plicht’.

Minstens 269,5 miljard euro

Een parlementaire commissie voltooide in juli 2016 een rapport over de Duitse oorlogsschuld. Uit berekeningen bleek dat de Duitsers nog minstens 269,5 miljard euro aan Griekenland moeten betalen.

Dat er niet eerder officieel werk is gemaakt van de claim is te wijten aan het feit dat de Griekse regering de kwestie niet wilde aankaarten voordat het Europese financiële hulpprogramma was beëindigd. De premier verwierp het argument dat Griekenland de claims gebruikt om te onderhandelen over een vermindering van zijn schuldenlast. “Deze weerzinwekkende bewering zegt meer over degenen die dat bedacht hebben.”

Het is niet de eerste keer dat Griekenland eist dat Berlijn over de brug komt met herstelbetalingen. Maar Duitsland heeft steeds alle verzoeken afgewezen. De woordvoerder van de Duitse regering, Steffen Seibert, herhaalde gisteren het standpunt van Berlijn over de kwestie. “De kwestie van Duitse herstelbetalingen is afdoende geregeld, zowel juridisch als politiek”, zei hij. Seibert voegde eraan toe dat Duitsers ‘zich bewust zijn van hun historische verantwoordelijkheid’.

Zwaar geleden onder Duitse bezetting

In de Tweede Wereldoorlog hebben de Grieken zwaar geleden onder de Duitse bezetting (april 1941-oktober 1944). Hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s, grondstoffen werden gestolen en 80 procent van de Griekse industrie werd verwoest. Tienduizenden Grieken stierven de hongerdood.

De nazi’s eisten van de Griekse nationale bank een zogenaamde ‘bezetterslening’ van 476 miljoen Reichsmark (dat zou nu een bedrag van ongeveer 11 miljard euro zijn) tegen 0 procent rente. Bovendien moest Griekenland maandelijks miljarden drachmen betalen om de Duitse bezettingslegers te onderhouden.

Deze oorlogsschuld is nooit afbetaald, zeggen de Grieken. De Duitsers ontkennen dat ze Griekenland iets verschuldigd zijn voor de Tweede Wereldoorlog omdat het Athene in 1960 een bedrag van 115 miljoen Duitse mark heeft betaald om de individuele geleden schade te dekken. Griekenland meent dat dit bedrag slechts een aanbetaling was en geen volledige vergoeding.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Opnieuw Duitse excuses voor nazi-misdaden

11 oktober 2018

Duitsland heeft opnieuw zijn excuses aangeboden voor de gruweldaden van de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog in Griekenland. Toch is het land niet bereid om te praten over herstelbetalingen. Dat zei Bondspresident Frank-Walter Steinmeier tijdens zijn bezoek aan Athene. Duitsland zegt dat alle claims al zijn afgewikkeld.

Steinmeier bezocht vandaag het voormalige concentratiekamp in Chaidari, bij Athene, waar meer dan 25.000 mensen tijdens de bezetting werden geïnterneerd. “We buigen voor de slachtoffers en verontschuldigen ons vooral. In dit kamp zijn onvoorstelbare gruweldaden gepleegd”, zei de Duitse president daarna tijdens een ontmoeting met premier Alexis Tsipras. “Wij Duitsers kunnen de verantwoordelijkheid van het verleden niet ontlopen. We dragen historische verantwoordelijkheid. We brengen morele verantwoordelijkheid. Daar bestaat geen discussie over.”

“We hebben nu de plicht om de nieuwe generaties voor te bereiden op een toekomst zonder vooroordelen en wrok en samen te werken om een gemeenschappelijk Europa te bevorderen”, zei Steinmeier. Premier Tsipras zei dat het bezoek van Steinmeier een kans was voor een nieuwe start in de bilaterale betrekkingen, maar voegde eraan toe: “Natuurlijk betekent dit niet dat we het moeten vergeten of dat we een van onze geschillen uit het verleden onder het tapijt kunnen vegen.”

Steinmeier sprak ook met de Griekse president Prokopis Pavlopoulos. Voorafgaand aan die ontmoeting legde de Duitse president een krans bij het graf van de onbekende soldaat. Steinmeier en Pavlopoulos gaan morgen naar Kalamata om gezamenlijk de 74e herdenking van de bevrijding van Athene bij te wonen. Deze dag wordt algemeen beschouwd als het einde van de nazi-bezetting van Griekenland.

Bezetterslening van 476 miljoen Reichsmark

In de Tweede Wereldoorlog hebben de Grieken zwaar geleden onder de Duitse bezetting (april 1941-oktober 1944). Hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s, grondstoffen werden gestolen en 80 procent van de Griekse industrie werd verwoest. Tienduizenden Grieken stierven de hongerdood.

De nazi’s eisten van de Griekse nationale bank een zogenaamde ‘bezetterslening’ van 476 miljoen Reichsmarks (dat zou nu een bedrag van ongeveer 11 miljard euro zijn) tegen 0 procent rente. Bovendien moest Griekenland maandelijks miljarden drachmen betalen om de Duitse bezettingslegers te onderhouden.

Deze oorlogsschuld is nooit afbetaald, zeggen de Grieken. De Duitsers ontkennen dat ze Griekenland iets verschuldigd zijn voor de Tweede Wereldoorlog omdat het Athene in 1960 een bedrag van 115 miljoen Duitse mark heeft betaald om de individuele geleden schade te dekken. Griekenland meent dat dit bedrag slechts een aanbetaling was en geen volledige vergoeding.

‘Kans op betalen is nul’

In 2015 eiste premier Alexis Tsipras dat Duitsland de volledige herstelbetalingen aan Griekenland zou betalen. Hij noemde het een ‘historische plicht’ van Duitsland. Een parlementaire commissie becijferde dat het nu zou gaan om een bedrag van bijna 279 miljard euro.

De toenmalige Duitse minister van Economische Zaken en vice-bondskanselier Sigmar Gabriel zei dat na de hereniging van West- en Oost-Duitsland in 1990 een streep is gezet onder de Tweede Wereldoorlog en dat de kans op herstelbetalingen ‘nul’ is.

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Kalavryta: Stad van de weduwen

13 december 2017

13 december 1943 is een zwarte dag in de geschiedenis van Kalavryta. Op die dag executeerden Duitse soldaten alle mannen en jongens van 15 jaar en ouder in het kleine stadje in het noorden van de Peloponnesos. Vrouwen en kinderen sloten ze op in de school die vervolgens in brand werd gestoken. De vrouwen konden ontsnappen door de ramen in te slaan. Tot slot brandden de nazi’s de stad plat.

De actie was een vergelding voor een veldslag tussen het Griekse verzet en nazi-troepen, waarbij 80 Duitse militairen omkwamen. Omdat de Duitsers de inwoners van Kalavryta verdachten van hulp aan het verzet, vielen ze het stadje binnen en richtten er een bloedbad aan.

Kalavryta werd herbouwd, maar het verleden is niet uitgewist. In het staat een museum dat herinnert aan de oorlogsgruwelen en op een heuvel net buiten de stad staat een groot monument met daarop de namen van alle slachtoffers. De klok in de linkertoren van de kathedraal geeft altijd 2.34 uur aan, de tijd waarop de gruweldaad op de bewuste decemberdag in 1943 plaatsvond.

Tot op de dag van vandaag vechten overlevenden van het bloedbad voor een schadevergoeding.


Oostenrijk geeft gestolen antiquiteiten terug

19 november 2017

Oostenrijk geeft 26 antiquiteiten die tijdens de nazi-bezetting illegaal werden uitgevoerd terug aan Griekenland. De voorwerpen worden morgen officieel overgedragen in een ceremonie op de Griekse ambassade in Wenen. Dat heeft het Griekse ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Elf van de ontvreemde antiquiteiten dateren uit de Minoïsche periode, zeven uit de klassieke Hellenistische periode. Verder zijn er nog fragmenten van terracotta beeldjes, vaten en potten van klei en enkele andere voorwerpen.

De antiquiteiten werden in 1941 door de Oostenrijkse generaal Julius Ringel gesmokkeld uit een museum bij de archeologische site van Knossos op Kreta en Villa Ariadne (gebouwd door de Engelse archeoloog Sir Arthur Evans, die bekend werd door de opgraving van het paleis van Knossos)  Voor 1945 werden de voorwerpen door Ringel aangeboden aan de universiteit van Graz.

Nadat de universiteit onlangs bij een inventarisatie ontdekte dat de antiquiteiten gestolen waren, liet ze in een brief aan het Griekse ministerie van Cultuur weten dat de voorwerpen terug zouden worden gegeven aan Griekenland. De oudheden gaan naar het Archeologisch Museum van Heraklion.


Vijf ‘Stolpersteine’ gelegd in haven Thessaloniki

9 oktober 2016

stolpersteineOp 19 oktober worden in de haven van Thessaloniki vijf zogeheten ‘Stolpersteine’ (letterlijk: struikelstenen) gelegd om vijf slachtoffers van de Holocaust te herdenken.

De eerste struikelstenen in Thessaloniki werden in 2015 gelegd op initiatief van de Griekse zakenman Apostolos Dekrelis, die de gedeporteerde leerlingen van de jongensschool uit de stad wilde herdenken. In mei 1943 werden 149 leerlingen en hun families naar concentratiekampen gebracht, de meesten belandden in Auschwitz. Slechts twee van hen overleefden het kamp.

In Thessaloniki ligt ook een ‘struikelblok’,  een steen van een meter lang en tien centimeter breed, voor het huis waar de deportatie van de Joden uit de stad werd beraamd door Alois Brunner en  Adolf Eichmann.

Voor de oorlog woonden er ongeveer 60.000 Joden in Thessaloniki. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet. Tegenwoordig wonen er nog ongeveer 2000 Joden in de Noord-Griekse stad.

De struikelstenen zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De stenen van 10 x 10 cm worden geplaatst in het trottoir op de adressen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Op een messing plaatje staat de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden gegraveerd.

Demnig noemde de gendenkstenen ‘Stolpersteine’ omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.

De eerste steen plaatste Demnig op 16 december 1992 voor het stadhuis van zijn woonplaats Keulen. Op het plaatje stonden de eerste regels van het bevel van Heinrich Himmler tot deportatie van duizend Roma en Sinti. Sindsdien zijn in achttien Europese landen meer dan 50.000 struikelstenen gelegd.

De vijf stenen in de haven van Thessaloniki worden op 19 oktober om 12.30 uur gelegd bij Pier A, naast het Cinema Museum.

 


Synagoge Ioannina beklad met hakenkruizen

13 september 2016

swastika_ioanninaOnbekenden hebben de muren van een synagoge in Ioannina, in het noordwesten van Griekenland, beklad met hakenkruizen. Ook op de muren van omliggende huizen werden nazi-symbolen geklad.

Het stadsbestuur en de Centrale Raad van Joodse Gemeenschappen in Griekenland hebben de ‘barbaarse actie’ scherp veroordeeld. Het Griekse ministerie van Buitenlandse Zaken beloofde zijn uiterste best te doen de daders op te sporen en te straffen.

“De swastika op de muren van de synagoge is niet alleen een ontheiliging, het is een belediging voor de nagedachtenis aan duizenden slachtoffers van het nazisme”, zei de burgemeester van Ioannina, Thomas Bengas, in de lokale media. “Helaas blijven fascisme, racisme en antisemitisme hun gif verspreiden.”

Op 25 maart 1944 werden bijna 2000 leden van de joodse gemeenschap van Ioannina door de nazi’s gedeporteerd naar concentratiekamp Auschwitz. Slechts 163 mensen overleefden dat. Tientallen dorpen in de omgeving van Ioannina werden tijdens de Duitse bezetting vernietigd.

 


Tsipras herhaalt eis Duitse herstelbetalingen

18 augustus 2016

tsiprasTijdens de herdenking van het bloedbad in Kommeno (1943) herhaalde premier Tsipras nog een keer dat Duitsland een schadevergoeding moet betalen voor het leed dat de nazi’s hebben aangericht in Griekenland.

Volgens de premier zal Athene eerst proberen de Duitse regering langs diplomatieke weg te bewegen tot betalen. Maar ‘als het nodig is’ stappen we naar de rechter, zei Tsipras. Kommeno is één van de dorpen waarvan de bevolking tijdens vergeldingsacties werd vermoord. In augustus 1943 executeerden de nazi’s 317 inwoners van Kommeno, waarna het dorp werd platgebrand.

In de Tweede Wereldoorlog hebben de Grieken zwaar geleden onder de Duitse bezetting. Hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s en grondstoffen werden gestolen. In Athene stierven mensen de hongerdood. Na de oorlog is de oorlogsschuld nooit betaald, zeggen de Grieken.

Een parlementaire commissie voltooide in juli een rapport over de Duitse oorlogsschuld. De commissie becijferde dat de Duitsers nog 269,5 miljard euro aan Griekenland moet betalen. In september stemt het Griekse parlement over het rapport.  Critici zeggen dat Tsipras de kwestie nu opnieuw heeft aangekaart om de aandacht af te leiden van de onderhandelingen over een derde steunprogramma die in het najaar op het programma staan.

Het is niet de eerste keer dat Griekenland eist dat Berlijn over de brug komt met herstelbetalingen. Maar Duitsland heeft alle verzoeken afgewezen en ook deze keer lijken de Grieken bot te vangen. Volgens het Duitse Handelsblatt beschouwt Duitsland de kwestie van herstelbetalingen als gesloten. Tabloidkrant Bild benadrukt dat Berlijn de Griekse eis ‘volledig verwerpt’.

De nazibezetting in Griekenland begon in april 1941 na een inval van Duitse en Italiaanse troepen. De bezetting duurde tot oktober 1944 toen de Duitsland en satellietstaat Bulgarije zich uit het Griekse vasteland terugtrokken. Kreta en andere Egeïsche eilanden stonden nog tot juni 1945 onder Duits bewind.

 

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


10 juni 1944: Het bloedbad van Distomo

10 juni 2016

monument_distomo

Herdenkingsmonument voor het bloedbad in Distomo

Op 10 juni 1944 vond één van de grootste gruweldaden van de nazitroepen in Griekenland plaats: het bloedbad van Distomo.

In twee uur tijd werden 218 inwoners (ongeveer een kwart van de totale bevolking) van het bergdorpje in Centraal-Griekenland gedood als represaille voor een aanval van Griekse partizanen op drie Duitse soldaten. Leden van de Waffen-SS gingen ieder huis in Distomo langs en vermoordden iedereen die binnen was. Na de vergeldingsactie brandden de Duitse troepen het dorp plat.

Vooral (zwangere) vrouwen en kinderen werden vermoord bij de vergeldingsactie. Veel mannen bleven gespaard omdat ze op het moment van de aanval op het land aan het werk waren. Van de 218 slachtoffers waren er 53 jonger dan zestien jaar. Sommigen waren zelfs nog baby’s. Een nabestaande vertelde in 2012 in Trouw dat de Duisters buiken van zwangere vrouwen opengesneden en  de foetussen vertrapten.

Symbool van gruwelijkheden

Nieuwsuur maakte vorig jaar een reportage in Distomo en sprak daar met de 87-jarige Dimitris Tzitzikos die destijds zag hoe de nazi’s van deur tot deur trokken. “Waar we ook keken, was bloed. Ze lieten niemand leven. Mannen, honden, vrouwen, kleine kinderen, ze vermoordden iedereen”, vertelt hij.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog voerden de nazi’s ook in andere Griekse dorpen vergelijkbare ‘vergeldingsacties’ uit. Maar het Bloedbad van Distomo staat symbool voor alle gruwelijkheden die in Griekenland hebben plaatsgevonden.

Het Amerikaanse tijdschrift Time Magazine publiceerde op 27 november 1944 een indringende fotoreportage van fotograaf Dmity Kessel. De foto van Maria Pantiska, die bij de massamoord haar moeder verloor, ging de hele wereld over.

De Leugen van Distomo

In 2006 werd er een documentaire over Distomo gemaakt: Ein Lied für Argyris. De film gaat over Argyris Sfountouris, die als 4-jarig jongetje het bloedbad overleefde maar wel dertig familieleden verloor, waaronder zijn beide ouders. Via een weeshuis in Athene belandde hij uiteindelijk door het Rode Kruis in Zwitserland, waar hij wiskunde en astrofysica studeerde.

Sfountouris voert al sinds 1995 samen met andere nabestaanden een gerechtelijke procedure tegen de Duitse regering voor herstelbetalingen vanwege de gruweldaden tijdens de oorlog. Sfountouris heeft een heel archief opgebouwd over de gebeurtenissen van 10 juni 1944. Hij noemt het ‘de Leugen van Distomo’ omdat Duitsland het bloedbad niet beschouwt als een oorlogsmisdaad maar als ‘een maatregel in het kader van de oorlog’

In 2001 wees een Griekse rechter de nabestaanden een schadevergoeding toe. Maar de Griekse regering verhinderde destijds dat Duits staatseigendom in Griekenland verkocht zou worden om het vonnis uit te voeren, uit angst dat het de betrekkingen met Duitsland zou schaden. De zaak is nog altijd niet afgerond.

 

mazower_greece_wwiiMeer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com