10 juni 1944: Het bloedbad van Distomo

10 juni 2022
Herdenkingsmonument voor het bloedbad in Distomo

Op 10 juni 1944 vond één van de grootste gruweldaden van de nazitroepen in Griekenland plaats: het bloedbad van Distomo.

In twee uur tijd werden 218 inwoners (ongeveer een kwart van de totale bevolking) van het bergdorpje in Centraal-Griekenland gedood als represaille voor een aanval van Griekse partizanen op drie Duitse soldaten. Leden van de Waffen-SS gingen ieder huis in Distomo langs en vermoordden iedereen die binnen was. Na de vergeldingsactie brandden de Duitse troepen het dorp plat. Lees verder >>


30 mei 1941: Twee jonge Grieken halen Nazi-vlag van Acropolis

30 mei 2022

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

In de nacht van 30 mei 1941 beklommen twee jonge Grieken de Acropolis om de vlag met hakenkruis te verwijderen die de Duitsers er een maand eerder hadden opgehangen bij de bezetting van Athene.  De dappere actie van Apostolos (Lakis) Santas en Manolis Glezos was één van de eerste en belangrijkste daden van het Griekse verzet.

Lees verder >>


Muurschildering eert helden van Zakynthos

12 april 2022

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Een reusachtige muurschildering siert sinds kort de volledige zijgevel van het pand op Zakynthou-straat 36 in Patras. Het werk met de titel ‘Solidarity‘ is gemaakt door kunstenaar Kleomenis Kostopoulos (KLE), creatief directeur van de culturele organisatie Art in Progress uit Patras.

Het is een afbeelding van burgemeester Loukas Carrer en bisschop Dimitrios Chrysostomos, die tijdens de Tweede Wereldoorlog samen alle Joodse inwoners van het eiland Zakynthos uit de handen van de nazi’s hielden. Tussen de portretten van de mannen zijn twee handen te zien die elkaar stevig bij de polsen vastgrijpen.

De muurschildering is gemaakt in samenwerking met de non-profitorganisatie Artists4Israël en is onderdeel van het ‘Righteous Among the Nations’ Global Mural Project. Hiermee worden niet-joden geëerd die door Yad Vashem zijn erkend voor het redden van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het ‘wonder van Zakynthos’

Loukas Carrer en bisschop Chrysostomos

In december 1943 eisten de Duitse bezetters dat de burgemeester van Zakynthos, Loukas Carrer, en bisschop Chrysostomos alle Joden van het eiland binnen 72 uur zouden uitleveren, met als doel ze af te voeren naar concentratiekampen.

Burgemeester Carrer weigerde ook maar één persoon uit te leveren aan de bezetters. Met de hulp van de bisschop werden alle 275 Joden op veilige plaatsen ondergebracht. Hoewel alle inwoners er van wisten, vertelde niemand iets aan de Duitsers. Toen de deadline verstreek, overhandigde Chrysostomos de lijst met namen aan de Duitsers. Het waren er twee: die van hemzelf en die van Carrer.

In 1978 kregen Carrer en Chrysostomos de Yad Vashem-onderscheiding voor hun heroïsche optreden tijdens de Tweede wereldoorlog. Zakynthos werd uitgeroepen tot ‘Eiland van de Rechtvaardigen’. Tegenwoordig wordt de heldhaftige daad van de twee mannen onderwezen op Israëlische scholen.

In 2017 werd het unieke verhaal van de Joden op Zakynthos verfilmd. Het docudrama ‘Life will smile’ toont de gebeurtenissen door de ogen van de toen 10-jarige Chaim Konstantini. Konstantini is ook de verteller in de film, hij overleed in 2018.


President bij herdenkingsmars Holocaust

20 maart 2022

De Griekse president Katerina Sakellaropoulou en de vice-voorzitter van de Europese Commissie Margaritis Schinas hebben in Thessaloniki meegelopen in een mars ter herdenking van de slachtoffers van de Holocaust.

“De boodschap is pijnlijk relevant omdat sommige mensen het verhaal verdraaien. Het is onaanvaardbaar dat degenen die vechten voor de onafhankelijkheid van hun land nazi’s worden genoemd”, zei Schinas in een verklaring op Twitter. Hij verwees daarmee naar de Russische invasie van Oekraïne, die wordt uitgevoerd onder het voorwendsel van ‘denazificatie’.

“We kunnen ons alleen wapenen tegen de opmars van het kwaad als we de historische kennis doorgeven aan de volgende generatie”, zei Sakellaropoulou. “Als we de herinnering bewaren, we allemaal de empathie hebben om de pijn en het verdriet van de slachtoffers als de onze te voelen en we begrijpen dat de Holocaust deel uitmaakt van van een internationaal historisch erfgoed.”

Thessaloniki was eeuwenlang een toevluchtsoord voor gevluchte Joden uit andere delen van Europa en kreeg daardoor de bijnaam Jeruzalem van de Balkan. Voor de Tweede Wereldoorlog leefden er ruim 50.000 Joden in de stad. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet.


Rusland geeft Joodse Holocaust-archieven terug

13 december 2021

De archieven van de Grieks-Joodse gemeenschap die door de nazi’s zijn geplunderd en later door het Rode Leger werden teruggevonden, keren terug naar Griekenland.

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis tekende vorige week de overeenkomst tijdens zijn bezoek aan Moskou. Griekenland vroeg al tientallen jaren om teruggave van de archieven.

De Centrale Raad van Joodse Gemeenschappen in Griekenland (KIS) reageerde verheugd op het nieuws. “Onze geschiedenis keert eindelijk terug naar huis”, liet de KIS weten in een verklaring.

Het grootste deel van de archieven is afkomstig uit Thessaloniki. In juli 1942 namen nazi-troepen archieven, boeken en religieuze voorwerpen in beslag uit 30 synagogen, bibliotheken en andere Joodse instellingen in de Noord-Griekse stad.

Het Rode Leger nam de archieven in beslag toen het in mei 1945 Berlijn veroverde. De stukken werden meegenomen naar naar Moskou, waar ze tot nu toe lagen opgeslagen.

Teruggave betekent gerechtigheid

“De teruggave betekent gerechtigheid en zal zorgen voor de overdracht van kennis over een deel van het Griekse volk, namelijk de 60.000 Griekse joden die werden gedeporteerd en uitgeroeid in de vernietigingskampen van de nazi’s”, aldus de Centrale Raad van Joodse Gemeenschappen in Griekenland.


Nabestaanden bloedbad Kalavryta klagen filmmakers aan

2 november 2021

Nabestaanden en overlevenden van het bloedbad dat de nazi’s in 1943 aanrichtten in Kalavryta, in het noorden van de Peloponnesos, dreigen de makers van een film over deze gebeurtenis voor de rechter te dagen.

Ze beschuldigen de filmmakers van ‘het vervalsen van historische gebeurtenissen’ zeggen dat ‘mythen die de belangen van andere mensen dienen weer nieuw leven worden ingeblazen’.

De woede ontstond na het zien van een scene in de trailer van de film “Kalavryta 1943” (Engelse titel: Echoes of the Past). Daarin opent een ‘vermoedelijk goede’ Oostenrijkse nazi op eigen initiatief – en ongehoorzaam aan orders – de deur van de brandende school om vrouwen en kinderen te redden.

Provocerende mythe

“Dit is een provocerende mythe die door alle ooggetuigen is tegengesproken en officieel door de gemeenteraad van Kalavryta is ontzenuwd”, zei de voorzitter van de Vereniging van de Slachtoffers van Kalavryta Holocaust en voormalig loco-burgemeester Harilaos Ermeidis tegen de krant ‘Peloponnesos’.

Volgens Ermeidis zijn de filmmakers er door hem persoonlijk en andere inwoners van Kalavryta op gewezen dat het verhaal van de ‘goede nazi’ niet klopt. Zij zouden hebben beloofd om de mythe niet in de film op te nemen. “Maar dat deden ze om onbekende redenen toch”, zei hij.

Ermeidis zei ook dat de makers vooraf waren gewaarschuwd dat de Vereniging hen zou aanklagen ‘als de film de nagedachtenis van de slachtoffers en hun nakomelingen op geen enkele manier zou respecteren’.

“Kalavryta 1943” gaat op 11 november in premiere in Griekenland. De Griekse omroep ERT is een co-producent van de productie, waarin de vorig jaar overleden acteur Max von Sydow de hoofdrol speelt.

13 december 1943

Op 13 december 1943 executeerden Duitse soldaten alle mannen en jongens van 15 jaar en ouder in Kalavryta. De actie was een vergelding voor een veldslag tussen het Griekse verzet en nazi-troepen, waarbij 80 Duitse militairen omkwamen. De Duitsers verdachten de inwoners van Kalavryta van hulp aan het verzet.

Monument in Kalavryta

Vrouwen en kinderen werden door de soldaten opgesloten in de school die vervolgens in brand werd gestoken. De vrouwen konden ontsnappen door de ramen in te slaan. Tot slot brandden de nazi’s de stad plat.

Kalavryta werd herbouwd, maar het verleden is niet uitgewist. Een museum herinnert aan de oorlogsgruwelen en op een heuvel net buiten de stad staat een groot monument met daarop de namen van alle 693 slachtoffers. De klok in de linkertoren van de kathedraal geeft altijd 2.34 uur aan, de tijd waarop de gruweldaad op de bewuste decemberdag in 1943 plaatsvond.


Duitse minister legt bloem op schietbaan van Kaisariani

3 juni 2021

De Duitse staatsminister voor Europese Zaken Michael Roth heeft een bloem gelegd tijdens zijn bezoek aan de schietbaan van Kaisariani.

Roth noemde de historische site ‘een van de meest emblematische plaatsen van martelaarschap in Griekenland tijdens de Tweede Wereldoorlog’. “Deze plaats herinnert ons aan de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en het terrorisme van het nazisme”, zei hij.

“Velen waren links en moesten de gevangenis in het concentratiekamp in Haidari doorstaan voordat ze naar deze plek werden gebracht. Sommigen werden gewoon vermoord omdat ze joods waren. Het belang van vechten voor je ideeën en gerechtigheid is relevanter dan ooit”, aldus Roth.

Burgemeester Voskopoulos, die de Duitse minister rondleidde, onderstreepte het belang van het bezoek en benadrukte dat ‘we de geschiedenis kunnen gebruiken om op weg te gaan naar een betere toekomst’.

Executieplaats

De schietbaan van Kaisariani diende tijdens de Tweede Wereldoorlog als executieplaats van de nazi’s. Tussen 1942 en 1944 werden er in totaal ongeveer 600 mensen geëxecuteerd door de Wehrmacht. Op 1 mei 1944 executeerden de Duitsers 200 Griekse communisten, als vergelding voor de moord op de Duitse generaal Franz Krech, een paar dagen eerder. Sindsdien is de schietbaan een symbool van verzet.

In 1987 eerde de president van de Bondsrepubliek Duitsland, Richard von Weizsäcker, de slachtoffers van de Duitse bezetting in Kaisariani met de volgende woorden: ‘Dit monument is verbonden met de geschiedenis van uw volk en mijn volk. Niemand, vooral geen Duitser, kan hier staan ​​zonder diep geraakt te worden door de boodschap van deze plek’.


Meer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


12 oktober 1944: Bevrijding van Athene

12 oktober 2020

Om 09.15 uur op 12 oktober 1944 verwijderden de Duitsers de vlag met de swastika van de Acropolis, waarmee het einde van de nazi-bezetting werd gemarkeerd. De avond ervoor waren de Duitse troepen al geleidelijk vertrokken uit de Griekse hoofdstad. In de straten van Athene leidde het vertrek van de bezetter tot grote vreugde.

Op 18 oktober arriveerde Georgios Papandreou in Athene als premier van de Griekse regering in ballingschap, met enkele eenheden van het Britse leger, en werd de Griekse vlag weer gehesen op de Acropolis. Later die maand zou Papandreou de regering van nationale eenheid gaan leiden.

Sommige delen van Griekenland, zoals op Kreta en andere eilanden, bleven echter tot mei of zelfs juni 1945 bezet door de Duitsers. Traditiegetrouw herdenken de Grieken de Oxi-dag op 28 oktober, maar sinds 2014 is er ook meer aandacht voor het vieren van de bevrijding.

Voor Griekenland begon de Tweede Wereldoorlog op 28 oktober 1940 nadat de Griekse dictator/generaal Ioannis Metaxas een ultimatum van Mussolini om het Italiaanse leger toegang tot Grieks grondgebied te verlenen afwees. De Griekse bevolking had zwaar te lijden onder de nazibezetting. Driehonderdduizend mensen stierven de hongerdood, hele dorpen werden uitgemoord door de nazi’s en de economie van het land werd verwoest.

Herdenking 76 jaar bevrijding

President Katerina Sakellaropoulou was vanmorgen aanwezig bij het hijsen van de vlag bij op de Acropolis. Daarne legde ze een krans bij het Monument van de Onbekende Soldaat, als onderdeel van de herdenking van de bevrijding van Athene.

“Op deze dag, 76 jaar geleden, werd Athene bevrijd van het nazi-juk. Het was een dag van nationale vervoering, van collectieve vreugde en terugkerende hoop. Een dag die de strijd en de offers van het Griekse volk tijdens de jaren van de Duitse bezetting rechtvaardigde”, zei Sakellaropoulou.

“We buigen met respect voor de nagedachtenis aan degenen die vochten voor vrijheid, in de hoop dat we in ons vaderland – het land dat de democratie heeft voortgebracht – nooit meer mensen zullen zien die nostalgisch zijn naar ideologieën die de wereld met bloed doordrenken, of sympathiseren met nazisme en fascisme”, voegde ze er aan toe.


Meer lezen over de nazi-bezetting van Griekenland?

Bestel “Inside Hitler’s Greece” van Mark Mazower bij Bol.com


Muurschilderingen Antetokounmpo en Floyd beklad

25 juni 2020

Een muurschildering van de Griekse basketballer Giannis Antetokounmpo in Athene is beklad met nazi-symbolen. Onbekenden tekenden een  hakenkruis en het SS-symbool op de arm van de NBA-ster. Het gezicht van Antetokounmpo werd bekrast met een zwarte stift.

De schildering in de zuidelijke wijk Palaio Faliro werd gemaakt door de graffiti-groep ‘Colors and Dreams’ en stelt Antetokounmpo voor in het shirt van de Milwaukee Bucks, naast het logo van de club. Zijn naam was geschilderd met blauwe en witte letters, de kleuren van de Griekse vlag.

De muurschildering was gemaakt op een van de 48 telefoonverdeelkasten in Palaio Faliro, die in opdracht van de gemeente zijn opgesierd door de graffitikunstenaars van ‘Colours and Dreams’.

Ook muurschildering George Floyd beklad

In Metaxourgio, in het centrum van Athene, werd een muurschildering van George Floyd beklad met rode en witte verf. De muurschildering is een portret van een huilende zwarte jongen met handboeien om zijn nek en aan daarnaast de woorden “Can’t breathe” en “need justice” – Floyd’s laatste woorden tijdens zijn fatale arrestatie.

De muurschildering is gemaakt door de Griekse beeldend kunstenaar Hambas als een reactie op de gewelddadige dood van George Floyd in Minneapolis. De zwarte Amerikaan overleed op 25 mei nadat een politieagent meer dan 8 minuten met zijn knie op de nek van Floyd drukte, terwijl deze geboeid op de grond lag.

De dood van George Floyd bracht mensen over de hele wereld op de been om te protesteren tegen raciale ongelijkheid en politiegeweld. Ook in Athene gingen mensen de straat op om te protesteren.


‘Life will smile’ tijdelijk (gratis) online te zien

8 april 2020

De film ‘Life will smile’ vertelt het ongelooflijke en unieke verhaal van de 275 Joden van Zakynthos die allemaal de Holocaust overleefden. Het is een verhaal over moed en een liefdevolle, vriendelijke gemeenschap die samenkomt tijdens een van de donkerste tijden in de menselijke geschiedenis. Het docudrama toont de gebeurtenissen door de ogen van de toen 10-jarige Chaim Konstantini. Konstantini is ook de verteller in de film, hij overleed in 2018.

Er stonden dit jaar vertoningen van de film gepland in verschillende landen, maar de mondiale coronacrisis gooide roet in het eten en de screenings zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld. Omdat bijna iedereen nu aan huis gebonden is vanwege coronamaatregelen besloten de makers om ‘Life will smile’ tijdelijk online beschikbaar te maken.

De documentaire is van 8 april 20.00 uur tot 13 april 20.00 uur gratis te zien via deze link op Vimeo. De film (40 minuten) is in het Grieks en heeft Engelse (en Hebreeuwse) ondertitels.


Meer lezen over dit onderwerp? 

Miracle at ZakynthosThe Only Greek Jewish Community Saved in Its Entirety from Annihilation –  Deno Seder

Bestel het boek bij Bol.com