Componist Giannis Spanos (85) overleden

31 oktober 2019

De bekende Griekse componist en tekstschrijver Giannis Spanos is vandaag op 85-jarige leeftijd overleden. Volgens Griekse media was hij al een tijd ernstig ziek.

Spanos werd op 26 juli 1934 geboren in Kiato, een stadje aan de kust van de Korinthische baai. Hij werd beïnvloed door de pianolessen van zijn zus en op zijn 17e ging Spanos naar Athene om piano te studeren aan het nationale conservatorium.

Spanos reside door Europa en woonde kort in Italië, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. In 1961 besloot hij om zich permanent in Parijs te vestigen. Daar werkte hij als pianobegeleider in de artistieke scene van de Rive Gauche. Zijn eerste liedjes schreef hij ook in Parijs (en in het Frans). Een van die nummers was ‘Sidonie’ dat Brigitte Bardot zong in de film ‘A Very Private Affair’.

Uiteindelijk keerde hij toch terug naar Griekenland, waar hij een van de grondleggers werd van de zogenaamde ‘nieuwe golf’ (Neo Kyma) van Griekse muziek in de jaren zestig en zeventig.

Veel bekende Griekse zangers, zoals Keti Chomata, Arleta, Giannis Poulopoulos en Dimitris Mitropanos, hebben zijn liedjes gezongen. Spanos won in 1971 de muziekprijs op het Filmfestival van Thessaloniki voor de muziek die hij schreef voor de film ‘Ekeino to Kalokairi’, waarin Elena Nathanael en Lakis Comnenos de hoofdrollen speelden.

Spanos was nog altijd zeer actief, hij schreef en componeerde nummers voor artiesten en maakte soundtracks voor diverse films en tv-series.  Tot zijn dood was hij bezig met de voorbereidingen voor een reeks concerten.


Componist Nikos Ignatiadis (73) overleden

21 oktober 2019

De Griekse componist, tekstschrijver en pianist Nikos Ignatiadis is vandaag op 73-jarige leeftijd overleden. Het nieuws van zijn overlijden werd bekend gemaakt door de beheerder van zijn Facebook-pagina.

Nikos Ignatiadis werd geboren in Athene op 5 maart 1946 en studeerde theorie en piano aan het conservatorium van Athene en in Wenen. In 1967 richtte hij zijn eigen orkest op, waarmee hij diverse televisieshows verzorgde. Ignatiadis was componist en dirigent van het Thessaloniki Light Song Festival en ook pianist en orkestleider in het tv-programma ‘Muziekvariaties’ (Μουσικές Παραλλαγές).

In 1987 verhuisde Ignatiadis naar Nederland, waar hij enkele solo-albums uitbracht met dirigent Harry van Hoof en producer Will Hoebee. Ignatiadis werkte in de jaren tachtig ook samen met Ria Valk, voor wie hij een aantal nummers componeerde. In 2004 keerde hij vanwege persoonlijke problemen terug naar Griekenland.

Ignatiadis werkte samen met diverse internationale topartiesten zoals Nana Muskouri, Julio Inglesias, Charles Aznavour, Demis Roussos, Engelbert Humperdinck en Albano & Romina Power. In Griekenland schreef hij onder anderen nummers voor Giannis Parios, Filippos Nikolaou, Bessy Argyrakis, Eleni Dimou, Marinella en Litsa Diamanti.

‘Waarom Fluister Ik Je Naam Nog?’, waarmee Benny Neyman in 1985 een nummer 1-hit scoorde, was ook een compositie van zijn hand.


‘When Tomatoes Met Wagner’ is Griekse Oscar-inzending

19 september 2019

‘When Tomatoes Met Wagner’ (‘Οταν ο Βάγκνερ Συνάντησε τις Ντομάτες) van Marianna Economou is dit jaar de Griekse inzending voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film.

Voor ‘When Tomatoes Met Wagner’ volgde Economou twee neven uit Elias, een klein boerendorp in Centraal-Griekenland. Ze proberen een inheemse tomatensoort te cultiveren waarvan de zaden al generaties lang in handen zijn van lokale families. De neven ontdekken dat de tomatenplanten beter groeien door het spelen van muziek van Wagner.

Het is een humoristisch en bitterzoet verhaal over het belang van jezelf opnieuw uitvinden in tijden van crisis en de kracht van menselijke relaties.

De documentaire beleefde zijn wereldpremière in februari van dit jaar tijdens het gerenommeerde internationaal filmfestival van Berlijn.  Ook is de film vertoond op verschillende andere internationale filmfestivals.

Of de Griekse inzending inderdaad zal meedingen naar de belangrijkste filmprijs, is nog even afwachten. In januari wordt bekend of ‘When Tomatoes Met Wagner’ op de shortlist komt. De Oscars worden uitgereikt op 9 februari 2020.


Animatiefilm over rebetiko-legende Markos Vamvakaris

9 september 2019

Markos Vamvakaris overleed in 1972, maar ‘de vader van rebetiko’ wordt binnenkort nieuw leven ingeblazen…als klei-animatie. Een Italiaanse filmmaker werkt aan een lange stop-motionanimatiefilm met de muzikale legende in de hoofdrol.

De 27-jarige Romeinse filmmaker Thomas Künstler werd verliefd op de rebetiko-muziek toen hij studeerde aan de Farnham University for the Creative Arts in Kent. Hij deelde er een huis met de Grieken Antonis and Dimitris, die hem inwijdden in de wereld van de Griekse blues.

“Daarvoor wist ik niet eens wat Grieks is. Ik kende ‘kalimera’, ‘kalispera’ en ‘malaka'”, vertelt de filmmaker in een interview met Athens Voice. “Ik zat in een fase waarin ik ‘westerse muziek’ een beetje zat was, waardoor ik andere geluiden ontdekte.  Toen mijn vrienden me rebetiko lieten horen, klonk het heel fris en nieuw. Maar het is niet alleen de rebetiko, Griekenland heeft een spannende muziektraditie”, aldus Künstler, die vorig jaar naar Athene verhuisde.

Künstler maakte al eerder twee succesvolle korte klei-animatiefilms waarin rebetiko een hoofdrol speelt: ‘Rebetiko’ en ‘Den Les Kouventa’, die in 2017 werd vertoond op het 10e Internationale Animatiefilmfestival op het eiland Syros – de geboorteplaats van Vamvakaris. Nu werkt hij aan een lange film waarin Markos Vamvakaris tot leven wordt gewekt. De release van de film met de titel ‘Markaki’ staat gepland voor 2020.

Markos Vamvakaris

Markos Vamvakaris werd op 10 juli 1905 geboren op Syros. Op zijn twaalfde vlucht Vamvakaris – in de valse overtuiging dat hij wordt gezocht door de politie – naar de havenstad Piraeus. Hij werkt als stuwadoor, mijnwerker, schoenpoetser, krantenjongen, slager en heeft nog diverse andere baantjes. Als hij in het slachthuis werkt, hoort Vamvakaris bouzoukimuziek en hij neemt zich voor om binnen zes maanden te leren hoe hij het instrument moet bespelen.

Vamvakaris ontpopt zich tot een innovatieve virtuoze speler, die ook eigen nummers schrijft. Hij treedt aanvankelijk op in illegale hasjtenten, later speelt hij met zijn eigen band in meer legitieme clubs en tavernes en ze worden enorm populair. Hij wordt zo bekend dat zijn fans en collega-muzikanten hem aanduiden met alleen zijn voornaam: Markos. Zijn componeerstijl is eenvoudig: minimale orkestratie, melodische lijnen ontdaan van elke verfraaiing, en teksten met zo min mogelijke opsmuk. Vamvakaris overleed op 8 februari 1972 in Athene.

Griekse blues

Rebetiko (vrij vertaald ‘rebelse muziek’) kent een lange traditie, die zijn wortels heeft in Klein-Azië. De eerste bloeiperiode van het genre was in de jaren 1920 toen vluchtelingen uit Smyrna in de Griekse steden Thessaloniki, Piraeus en Athene belandden. In taverna’s en hasjtenten (tekedes) in de havens bezongen zij hun ellende en heimwee.

Rebetiko-muziek, ook wel de ‘Griekse blues’ genoemd, werd in 2017 opgenomen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO.


Ruim 100 miljoen YouTube-views voor Nikos Vertis

15 maart 2019

Nikos Vertis mag zich de populairste Griekse artiest op YouTube noemen. De video van zijn hit ‘Thelo Na Me Nioseis’ uit juni 2014 is het eerste Griekse nummer dat meer dan 100 miljoen keer werd bekeken op de videosite.

De muziek van ‘Thelo Na Me Nioseis’ (Ik wil dat je me (aan)voelt) is geschreven door Dimitris Dekos, de tekst is van Rena Kamari. Het is de grootste hit van het album ‘Protaseis’, dat in 2013 uitkwam.

Nikolaos Vertis Arvanitidis werd in 1976 geboren in Gorinchem als zoon van Griekse immigranten. Zes jaar later verhuist de familie naar Thessaloniki, waar Vertis bouzouki leert spelen. Op zijn 15e begint hij met zingen en na zijn militaire diensttijd gaat hij ook optreden in kleine clubs in Thessaloniki en omgeving.

Inmiddels behoort Nikos Vertis tot de populairste zangers in Griekenland. In 2003 kwam zijn debuutalbum ‘Poli Apotoma Vradiazei’ uit. Hij heeft inmiddels 5 studio-albums en 2 speciale editie CD / DVD-albums op zijn naam staan.


Bouzouki-legende Yiannis Polykandriotis overleden

7 februari 2019

De beroemde (en geliefde) Griekse bouzoukispeler en muziekleraar Yiannis Polykandriotis is gisteren op 72-jarige leeftijd overleden in Londen.

Yiannis Polykandriotis werd op 19 oktober 1946 geboren  in Athene en begon op zijn tiende met het spelen van de bouzouki. Hij kwam uit een muzikale familie: zijn vader Theodoros Polykandriotis was rebetiko-muzikant en muziekleraar en de bekende componist Thanassis Polykandriotis  is zijn broer.

Tijdens zijn loopbaan als bouzouki-speler begeleidde Yiannis Polykandriotis talloze populaire Griekse artiesten in nachtclubs, tijdens concerten en bij opnames voor film en televisie.

Muziekschool

In 1996 vestigde Yiannis zich met zijn familie permanent in Londen, waar hij The Music School of Yiannis Polykandriotis oprichtte. Op zijn muziekschool leerde hij jongere generaties de kunst van de bouzouki, baglama en tzoura, om de Griekse cultuur levend te houden via de levendige Griekse gemeenschap van Londen.

Het optreden tijdens de Olympische Spelen in Londen in 2012 was een bijzonder moment in zijn loopbaan. Polykandriotis speelde met zijn leerlingen enkele bekende liedjes waaronder ‘De kinderen van Piraeus’, ‘Zorbas’ en ‘Evdokia’s Zeibekiko’.

“Dit is mijn manier om de traditionele Griekse volksmuziek te promoten, vooral voor Griekse kinderen in Groot-Brittannië. Dat is mijn doel. Muziek stimuleert de interesse van kinderen om de Griekse taal te leren en dat is heel belangrijk, vooral nu het verloren dreigt te gaan”, zei Polykandriotis destijds tegen persbureau AMNA.


Griekse docu ‘When Tomatoes Met Wagner’ in première op Berlinale

17 januari 2019

[klik op een afbeelding om de galerij te openen]

De Griekse documentaire ‘When Tomatoes Met Wagner’ (‘Οταν ο Βάγκνερ Συνάντησε τις Ντομάτες) gaat volgende maand in première op het internationaal filmfestival van Berlijn. Filmmaakster Marianna Economou volgde twee neven uit Elias, een klein boerendorp in Centraal-Griekenland. Samen met enkele oma’s uit het dorp proberen ze een inheemse tomatensoort te cultiveren waarvan de zaden al generaties lang in handen zijn van lokale families.

De boeren ontdekken dat de tomatenplanten beter groeien door het spelen van muziek van Wagner. Het initiatief wordt een succes en het team exporteert potjes met saus van de biologisch gekweekte tomaten naar de VS, Japan en diverse landen in Europa.

‘When Tomatoes Met Wagner’ is een humoristisch en bitterzoet verhaal over het belang van jezelf opnieuw uitvinden in tijden van crisis en de kracht van menselijke relaties. De film is in Berlijn onderdeel van het festivalprogramma met een culinair thema.

Het internationaal filmfestival van Berlijn wordt gehouden van 7 tot 17 februari 2019.


Calliope Tsoupaki nieuwe Componist des Vaderlands

22 november 2018

Foto: Michiel van Nieuwkerk

Calliope Tsoupaki is de nieuwe Componist des Vaderlands. Twee jaar lang is zij het boegbeeld van de nieuwe Nederlandse muziek. Tsoupaki neemt het stokje over van Mayke Nas.

Calliope Tsoupaki werd in 1963 geboren in Piraeus en emigreerde in 1988 naar Nederland om compositie te studeren bij haar idool Louis Andriessen. Ze groeide uit tot een van de meest spraakmakende componisten in ons land. Tsoupaki heeft een geheel eigen stijl en gebruikt elementen uit oude én hedendaagse muziek en de muziek van Griekenland en het Midden-Oosten.

Als Componist des Vaderlands ziet ze het als haar belangrijkste taak om het ambacht van componist beter zichtbaar te maken voor een breed publiek. “We werken niet in onszelf gekeerd in een achterkamertje. We zijn mensen van vlees en bloed. We hebben een ambacht dat al eeuwen bestaat en zal blijven bestaan”, zegt ze in een persbericht. Via sociale media en de website van Componist des Vaderlands wil Tsoupaki het publiek geregeld laten meekijken als ze een nieuw stuk componeert.

De komende twee jaar schrijft ze ook een reeks nieuwe composities voor evenementen buiten de concertzaal en zal ze met nieuwe werken ook snel gaan inspelen op landelijke gebeurtenissen: “Muziek zegt iets over de mens wat op een andere manier niet gezegd kan worden. Het opent een poort naar een wereld waarvan je niet wist dat hij bestond. Dat ga ik als Componist des Vaderlands uitdragen, even dienstbaar als een bouwvakker of vuilnisman.”

Tsoupaki heeft ervaring met het inspelen op de actualiteit. In 2010 componeerde ze binnen een dag na zijn overlijden de 1-minuut-opera ‘Vesuvius 1927’ als hommage aan de schrijver Harry Mulisch. Het eerbetoon was te zien bij De Wereld Draait Door.

Op zondag 25 november wordt Tsoupaki geïnstalleerd als Componist des Vaderlands tijdens de live-uitzending van Podium Witteman. Het programma is om 18.00 uur te zien op NPO2.

De minuut: Mini-opera ‘Vesuvius 1927’:


Rebetiko op culturele erfgoedlijst UNESCO

9 december 2017

Rebetiko-muziek is opgenomen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO. Dat heeft een speciaal comité van de VN-organisatie besloten tijdens zijn 12e zitting in Zuid-Korea.

Rebetiko (vrij vertaald ‘rebelse muziek’) kent een lange traditie, die zijn wortels heeft in Klein-Azië. De eerste bloeiperiode van het genre was in de jaren 1920 toen vluchtelingen uit Smyrna in de Griekse steden Thessaloniki, Piraeus en Athene belandden. In taverna’s en hasjtenten (tekedes) in de havens bezongen zij hun ellende en heimwee.

In de jaren dertig ontstaat door kruisbestuiving van de Byzantijnse en Griekse cultuur in de steden de bouzouki-stijl. De teksten gaan van de nummers gaan over de onderwereld en de harde levensstijl in onderste lagen van de maatschappij. Onder dictator Ioannis Metaxas was de rebetiko verboden vanwege de thema’s die werden bezongen – misdaad, drank, drugs en prostitutie. Tussen 1936 en 1941 werden diverse muzikanten en zangers vervolgd en opgesloten in strafkampen.

Griekse blues

De beroemde Griekse componist en muziektheoreticus  Manos Hatzidakis vatte de belangrijkste elementen van rebetiko-teksten ooit samen in drie woorden: μεράκι, κέφι, καημός (meraki, kefi en kaimos: liefde, vreugde en verdriet).  In de jaren zestig en na de val van de junta beleefde de rebetiko een revival.  Tegenwoordig is de ‘Griekse blues’ nog altijd populair.

“Rebetikoliederen bevatten verwijzingen naar de gewoontes, gebruiken en tradities van een bepaalde manier van leven, maar bovenal is rebetiko een levende muzikale traditie met een sterk symbolisch, ideologisch en artistiek karakter”, staat in het rapport van de UNESCO.

De overdracht van de liederen vond aanvankelijk uitsluitend mondeling plaats, door het live spelen van de muziek en de instructie van jonge uitvoerders door oudere instrumentalisten en zangers. Deze leermethode is nog altijd belangrijk, maar ook muziekscholen en moderne media spelen een sleutelrol bij het levend houden van de rebetiko.

Grieks cultureel erfgoed

Vorig jaar werd de Momoeria, een oude traditie uit het departement Kozani in Noord-Griekenland, opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Het mediterrane dieet, de traditionele productie van mastiek op Chios en de beeldhouwkunst van Tinos stonden al op de lijst.


‘Wil je pastitsio?’ neemt zomerhit ‘Despacito’ op de hak

20 augustus 2017

Het is dé zomerhit van 2017: Despacito, van Luis Fonsi, Daddy Yankee en Justin Bieber. Maar de Griekse parodie Θες Παστίτσιο; (Wil je pastitsio?) van So Tiri krijg je ook niet meer uit je hoofd…