Lekkage in zaal van Parthenon Marbles

17 augustus 2021

links: het lekkende dak in de beeldengalerij in januari 2020 / rechts: een ventilator in het midden van de galerij in juli 2021 (foto’s: The Art Newspaper)

Al bijna 200 jaar laat Griekenland geen gelegenheid voorbij gaan om de teruggave van de Parthenon Marbles te eisen van de Britten. Vorige week diende zich weer een nieuwe aanleiding aan. Toen doken er in The Art Newspaper namelijk foto’s op van een lekkend dak in een van de zeven Griekse zalen van het British Museum, waar de marmeren sculpturen zijn gehuisvest.

Op een van de foto’s is een ventilator te zien die voor de Parthenon-sculpturen is geplaatst, mogelijk om de zaal te laten drogen. Ook publiceerde het Britse maandblad foto’s uit januari vorig jaar waarop sporen van lekkages in het museum te zien zijn. Volgens The Art Newspaper heeft een woordvoerster van het museum bevestigd dat er ‘wat water is binnengedrongen in een van de Griekse zalen’.

Vaker lekkages in het museum

De Griekse zalen waren voor het laatst open voor het publiek in december 2020, toen het museum de deuren moest sluiten vanwege een landelijke Covid-19 lockdown. Ze zouden eind juli weer opengaan, maar dit werd teruggedraaid nadat zware regenval op 25 juli overstromingen veroorzaakte in het centrum van Londen en leidde tot waterlekkage in het museum.

Het is niet de eerste keer dat water in de galerijen een probleem vormt. In 2018 gingen beelden rond van water dat in de zaal druppelde waarin de fries en sculpturen van het Parthenon zich bevinden. De Griekse minister van Cultuur eiste toen dat de marmeren sculpturen teruggeven zouden worden aan Griekenland.

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni heeft nu opnieuw gesteld dat de Parthenon Marbles moeten terugkeren naar hun thuisland. “Dit is niet de eerste keer dat foto’s zijn gepubliceerd waaruit blijkt dat de voorwaarden voor het tentoonstellen van de Parthenon-sculpturen in het British Museum niet alleen ongepast, maar ook gevaarlijk zijn”, zei ze tegen The Art Newspaper.

Kunstroof door Lord Elgin

De Parthenon Marbles belandden door de Britse lord Elgin in Londen. In 1801 verwijderde hij marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. Vijftien jaar later verkocht Elgin de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum. Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof.

Griekenland probeert al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 de sculpturen terug te halen naar Athene. Het British Museum heeft de oproep om de beelden terug te geven steeds verworpen, onder het mom dat lord Elgin ze heeft verworven door een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk, dat toen heerste over Griekenland.

De Grieken willen de 2500 jaar oude marmeren beelden tentoonstellen in het Acropolis Museum in Athene, waar ook de andere originele friezen van het Parthenon te zien zijn.


Boris Johnson: Parthenon Marbles zijn legaal verkregen en blijven in Londen

13 maart 2021

Het blijft een aanhoudend twistpunt tussen Griekenland en Groot-Brittannië: het eigendomsrecht van de Parthenon Marbles. Griekenland strijdt al bijna 200 jaar voor teruggave van de marmeren sculpturen, terwijl de Britten vinden dat zij de rechtmatige eigenaar zijn.

De Britse premier Boris Johnson heeft zich voor het eerst sinds zijn aantreden uitgesproken over de kwestie. In een exclusief interview met het Griekse dagblad Ta Nea zei Johnson gisteren dat hij de sterke gevoelens van het Griekse volk en premier Mitsotakis begrijpt, maar dat de Parthenon Marbles niet worden teruggeven aan Athene.

“De Britse regering neemt al lang een stevige positie in met betrekking tot de sculpturen, namelijk dat ze legaal zijn verworven door Lord Elgin onder de geldende wetten van die tijd en dat ze sinds hun verwerving legaal eigendom zijn van de Trustees van het British Museum”, zei Johnson.

Filhelleen Boris Johnson

Boris Johnson met een buste van Pericles

De Britse premier profileert zich graag als filhelleen – hij studeerde Klassieke Filologie en Filosofie in Oxford, houdt van de oude Griekse literatuur, reciteert verzen uit de Ilias, vindt Homerus ‘de grootste schrijver aller tijden’ en noemt de staatsman en veldheer Pericles zijn grote held.

Ook brengt Johnson ieder jaar een vakantie door in zijn vaders villa in Horto, in het zuidelijke gedeelte van Pilion. Maar zijn grote liefde voor de Griekse cultuur houdt dus niet in dat hij ook bereid is om gehoor te geven aan het herhaalde verzoek van Griekenland om terugkeer van de Parthenon Marbles.

Cultuurminister Mendoni betwist bewering Johnson

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni betwistte de beweringen van de Britse premier en zei dat er bewijs is dat de sculpturen van het Parthenon illegaal werden verwijderd van de Acropolis door de Britse Lord Elgin aan het begin van de 19e eeuw.

“Het Ministerie van Cultuur kan de nodige documentatie leveren dat het Britse volk kan informeren over hoe het British Museum de sculpturen illegaal bezit”, zei ze. “Voor Griekenland heeft het British Museum geen legitiem eigendom of bezit van de sculpturen.”

Onjuist geïnformeerd

Ook de directeur van het Acropolis Museum in Athene, Dimitrios Pantermalis, uitte zijn ongenoegen over de bewering en van de Britse premier. Hij noemde het jammer dat Johnson, die Grieks is opgeleid, dergelijke uitspraken doet. “Hij kan ze niet baseren op correcte gegevens.”

“Deze hele casus van de Parthenon-sculpturen is gebaseerd op de zogenaamde firman (een decreet van de sultan) voor de verwijdering en overdracht van de sculpturen door Lord Elgin. Maar die bestaat helemaal niet.” Volgens Pantermalis blijkt dat uit grondig onderzoek van de Ottomaanse archieven uit de periode 1800 – 1830 door twee Turkse experts.

Pantermalis onthulde in 2019 al dat het document dat door Lord Elgin werd geciteerd in werkelijkheid geen bevel van Sultan Selim III was, maar eerder een ‘een administratieve brief’ die naar de Ottomaanse autoriteiten in Athene werd gestuurd. In de brief werd alleen toestemming verleend om te graven in de heuvels rond de Acropolis, die waren ontstaan na de beschietingen door de Venetiaanse generaal Francesco Morosini in 1687. “Er was geen vergunning voor opgraving of verwijdering van de Parthenon Marbles”, aldus Pantermalis.

Lord Elgin

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.


Gouden sieraden gevonden in scheepswrak Lord Elgin

17 oktober 2019

[klik op een afbeelding om de galerij te openen]

Mariene archeologen hebben prachtige gouden sieraden, kookpotten en andere waardevolle oude voorwerpen ontdekt in het wrak van de Mentor, het schip van Lord Elgin dat in 1802 zonk voor de kust van het eiland Kyhtira. Dat heeft het Griekse ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Het team onderwaterarcheologen onder leiding van Dimitris Kourkoumelis vond in het wrak onder andere een gouden ring met gestileerde bloemen en kralen, een paar gouden oorbellen en drie schaakstukken. Ook ontdekten ze kookgerei, delen van katrollen (soms met stukjes touw er nog in), een fragment van een amforahouder met zegel en het opschrift ‘Antimachou’ en houten en ijzeren delen van het scheepsbeslag.

De Mentor zonk op 15 september 1802 in zwaar weer toen ze vanuit Piraeus op weg was naar Malta, met Groot-Brittannië als eindbestemming. Het schip zonk voor de kust van Kythira snel naar de bodem van de zee op een diepte van 23 meter. Alle opvarenden werden gered.

De Mentor vervoerde een deel van de oudheidkundige schatten die Lord Elgin verwijderde van het Parthenon en andere gebieden rond de Arcropolis. De Parthenon Marbles werden met behulp van sponsduikers van de eilanden Symi en Kalymnos uit het wrak gered en belandden uiteindelijk in Londen, waar ze nu nog altijd zijn.