Oud-minister Valyrakis dood gevonden op zee

25 januari 2021

Voormalig minister en verzetsstrijder tegen de Griekse militaire dictatuur Sifis Valyrakis is gisteravond dood gevonden op zee. Hij werd 77 jaar.

Valyrakis was gaan varen met zijn opblaasboot voor de kust van Evia, waar zijn gezin een vakantiehuis heeft. Zijn vrouw sloeg alarm toen hij niet terugkeerde. De Griekse kustwacht trof ’s middags eerst de lege boot aan, later op de avond werd het lichaam van Valyrakis 1,5 kilometer verderop gevonden.

De officiële doodsoorzak is nog niet bekend. Volgens een woordvoerder van de kustwacht waren de omstandigheden op zee ‘goed’.

Iosif (Sifis) Valyrakis werd op 12 maart 1943 geboren in Chania op Kreta als zoon van een officier in het Griekse leger . Hij studeerde elektrotechniek in Duitsland en Zweden. Toen in 1967 een militaire junta de macht greep in Griekenland, sloot hij zich aan bij de Panhelleense Bevrijdingsbeweging, de verzetsgroep van de latere premier Andreas Papandreou.

Tijdens de dictatuur werd hij getraind in guerrillatactieken in een PLO-trainskamp in Libanon. Valyrakis pleegde verschillende bomaanslagen op het kolonelsregime, maar daarbij vielen geen slachtoffers.

Tweemaal ontsnapt uit gevangenis

In 1971 werd hij gearresteerd en gemarteld door de militaire politie. Valyrakis ontsnapte naar eigen zeggen door de tralies in zijn cel door te zagen en kortsluiting te veroorzaken in de beruchte militaire gevangenis in Athene. Uiteindelijk probeert hij te vluchten door zich liggend op het dak van een trein te verstoppen. Aan de Grieks-Joegoslavische grens wordt hij ontdekt en gevangen gezet op Corfu.

Ook uit de gevangenis op Corfu weet Valyrakis dat zelfde jaar te ontsnappen en hij zwemt naar het communistische Albanië – een afstand van zo’n 3 kilometer. Daar wordt hij daar gearresteerd omdat de Albanezen denken dat hij een spion van het Griekse regime is en ze veroordelen hem tot drie jaar dwangarbeid. Andreas Papandreou gebruikt zijn contacten om Valyrakis weer vrij te krijgen.

Socialistische regeringen

Tussen 1981 en 1996 maakte Valyrakis als staatssecretaris en minister deel uit van vier socialistische regeringen onder leiding van Andreas Papandreou. Hij was staatssecretaris voor Transport en Communicatie (1981-1985), minister van Sport (1985-1988) en staatssecretaris van Openbare Orde (1988-1989). Van maart 1995 tot januari 1996 was hij minister van Openbare Orde, belast met de veiligheids- en inlichtingendiensten.

Vanwege zijn training in een PLO-kamp verdachten enkele Amerikaanse functionarissen Valyrakis ervan dat hij een van de oprichters was van de terreurorganisatie 17 November. De organisatie was actief tussen 1975 en 2002 en pleegde aanslagen op Amerikaanse doelen in Griekenland. In januari 2009 werd hij gearresteerd en enkele uren vastgehouden op de luchthaven JFK in New York omdat zijn visum onderweg was ingetrokken. Valyrakis heeft de beschuldigingen altijd ontkend.


Herdenking studentenopstand 1973

17 november 2019

Griekenland herdenkt vandaag de studentenopstand van 17 november 1973, die gericht was tegen het militaire dictatoriale regime en leidde tot de herinvoering van democratie in het land.

De Griekse president Prokopios Pavlopoulos noemde de studentenopstand gisteren een constante bron van inspiratie voor vrijheid. “We zijn verplicht om voortdurend te vechten voor vrijheid en democratie. En om een ferm ‘nee’ te zeggen tegen elke vorm van tirannie en een groot ‘ja’ tegen het volk en hun fundamentele rechten”, aldus Pavlopulos.

Oud-premier Alexis Tsipras loopt vandaag ook mee in de protestmars naar de Amerikaanse ambassade in Athene. Het is de eerste keer dat een voormalig premier van de partij is. In een post op Facebook zegt Tsipras dat er dit jaar veel redenen zijn om deel te nemen aan de mars.

“Niet alleen omdat de oude junta-sympathisanten niet langer alleen aan de zijlijn staan, maar ook in de regering zitten. En ook omdat repressie is opgewaardeerd naar regeringsbeleid”, schrijft de leider van Syriza. “We zullen er vooral zijn om een boodschap van verzet te sturen tegen de golf van conservatisme en regressie.”

‘Dit is de Polytechneion!’

In de vroege ochtend van 17 november 1973 brak een tank door de poort van de Polytechnische School in Athene. Het was een reactie van de junta op het studentenprotest tegen het militaire regime dat op 14 november was begonnen. Ongeveer 1500 studenten hadden zich verschanst in het gebouw, waar ze een illegale radiozender bouwden die herhaaldelijk dezelfde boodschap uitzond in Athene: “Dit is de Polytechneion! Mensen van Griekenland, de Polytechneion is de vlaggendrager van onze gemeenschappelijke strijd tegen de dictatuur en voor de democratie!”

Een van de stemmen van deze beroemde “Εδώ Πολυτεχνείο”-radiouitzending die Griekse burgers opriep om de opstand te ondersteunen was de latere politica Maria Damanaki. Damanaki, die lid was van de jongerentak van de Griekse communistische partij, werd gearresteerd en gemarteld door het militaire regime.

Duizenden jongeren en arbeiders sloten zich aan bij de studentenprotesten en de spanningen namen steeds verder toe. Het leger drukte het studentenprotest na enkele dagen met geweld de kop in; de junta stuurde 25 tanks naar de Polytechnische School. Enkele minuten later crashte een tank door de poort van de hoofdingang, waarop enkele studenten waren geklommen. Volgens officiële cijfers zijn bij de actie van het leger 24 mensen omgekomen, maar het werkelijke aantal doden ligt vermoedelijk hoger. Tientallen mensen raakten gewond bij de invasie.

Protestmarsen

De studentenopstand geldt als hoogtepunt van het protest tegen het militaire dictatoriale regime en wordt ieder jaar in het hele land herdacht. Op 15 november wordt de campus in Athene gesloten en op 17 november wordt de herdenking afgesloten met protestmarsen.

De mars in Athene, waarbij een Griekse vlag wordt meegedragen waarop nog bloedsporen zichtbaar zijn, begint bij de Polytechnische School en eindigt traditiegetrouw bij de Amerikaanse ambassade. De VS steunden de junta die in Griekenland tussen 1967 en 1974 aan de macht was. Ook worden er ieder jaar kransen gelegd bij de Polytechnische School.


24 juli 1974: het herstel van de Griekse democratie

24 juli 2019

Op 24 juli 1974 – ruim zeven jaar nadat kolonels de macht hadden gegrepen – werd de democratie in Griekenland hersteld. Deze mijlpaal in de moderne Griekse geschiedenis wordt ieder jaar herdacht.

President Prokopios Pavlopoulos legde vanmorgen in het Eleftherias Park een krans voor de buste van Spyros Moustaklis, een legerofficier die werd vervolgd en gemarteld vanwege zijn actieve verzet tegen de junta. Vanavond is in de tuin van de presidentiële ambstwoning de traditionele receptie, die zal worden bijgewoond door alle Griekse politieke leiders.

Staatsgreep

In de nacht van 20 op 21 april 1967 pleegde een groep rechtse legerofficieren onder leiding van brigadegeneraal Stylianos Pattakos en de kolonels George Papadopoulos en Nikolaos Makarezos een staatsgreep in Griekenland. Toen de ochtend aanbrak was Griekenland in handen van de militairen en zaten alle vooraanstaande politici, inclusief premier Panagiotis Kanellopoulos, vast.

De grootste bondgenoot van de Griekse junta waren de Verenigde Staten (die ook wapens leverden aan het kolonelsregime) die het rechtse regime prefereerden boven een linkse regering. In mei 1967 stonden namelijk verkiezingen gepland in Griekenland en het had er alle schijn van dat de centrumlinkse partij van voormalig premier Georgios Papandreou als winnaar uit de bus zou komen.

De junta voerde een zwaar repressief regime: de persvrijheid werd afgeschaft, van communisten werd het staatsburgerschap afgenomen en er werd een avondklok ingesteld. Mensen met linkse sympathieën of kritiek op het regime verdwenen achter tralies of werden naar strafkampen op de eilanden gestuurd. Ook theater, muziek en andere culturele uitingen kwamen op een zwarte lijst te staan.

De val van de junta

De studentenopstand van 17 november 1973 geldt als het hoogtepunt van het verzet tegen het kolonelsregime. De opstand op de Polytechnische Universiteit in Athene werd met grof geweld neergeslagen toen het leger met tanks het gebouw bestormde. Volgens officiële cijfers zijn bij deze actie van het leger 24 mensen omgekomen, maar het werkelijke aantal doden ligt vermoedelijk hoger.

Na de studentenopstand deed Dimitrios Ioannidis, een van de juntaleiders, een greep naar de macht. In 1974 organiseerde Ioannidis een staatsgreep op Cyprus. Het kolonelsregime was een aanhanger van het zogenaamde Enosis-gedachte, het streven naar de aansluiting van Cyprus bij ‘moederland’ Griekenland”. Deze coup zou de aanleiding worden voor de Turkse invasie op het eiland – en uiteindelijk ook de val van de Griekse militaire dictatuur inleidde.

‘Metapolitefsi’

Op 23 juli 1974 gaf Ioannidis zijn macht op. Een dag later arriveerde de doorgewinterde politicus Konstantinos Karamanlis, die tijdens de junta in een zelfgekozen ballingschap in Parijs verbleef, in Griekenland en hij vormde onmiddellijk een regering van nationale eenheid. Daarmee begon in Griekenland het proces van overgang van een militair bewind naar een pluralistische democratie.

Deze overgangsperiode (bekend als de ‘Metapolitefsi’) leidde uiteindelijk tot de oprichting van de Derde Helleense Republiek – het huidige Griekenland. Bij de parlementsverkiezingen op 17 november 1974 behaalde Karamanlis met zijn nieuw gevormde conservatieve partij Nea Dimokratia 54,4 procent van de stemmen en werd hij verkozen tot premier.


Vakanties van toen: Griekenland in de jaren 60

1 juli 2017

Oude tempels, lekker eten en zonovergoten stranden. Griekenland is een populaire reisbestemming in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Maar hoe zat het met vakanties tijdens het kolonelsregime?

“Nog niet één vliegtuig wordt gevuld”, koppen de kranten. Waar in 1966 nog 21.852 Nederlanders naar Griekenland op vakantie gaan, is dit in 1967 gedaald tot slechts 19.173. Wereldwijd is er in 1967 een daling in het toerisme van 14,9 procent.

Het geschiedenisprogramma Andere Tijden gaat in zijn Zomermagazine aan de hand van archiefbeelden en herinneringen van reizigers terug naar de vakanties van toen. In deze aflevering gaat het over Griekenland tijdens de dictatuur.


Parlementslid noemt militaire junta een revolutie

23 januari 2014

Dimitris ChristoyiannisDe militaire junta die Griekenland tussen 1967 en 1974 met ijzeren hand regeerde was een ‘revolutie’. Die opmerkelijke uitspraak deed Dimitris Christoyiannis, parlementslid van Nea Dimokratia.

Hij deed zijn uitspraak in een paneldiscussie op Action TV 24 toen hem werd gevraagd of er binnen zijn partij mensen waren die sympathiseren met de dictatuur.

Christoyiannis zei dat er mogelijk enkele junta-supporters zijn bij Nea Dimokratia. Hij stelde ook de kolonels achter de dictatuur niet gelijkgesteld kunnen worden met terroristen omdat er ‘ten tijde van de junta een revolutie was’.

Coalitiepartner Pasok noemde de uitspraak van Christoyiannis ‘onaanvaardbaar’ en ‘gevaarlijk’. De partij vindt dat Nea Dimokratia de pro-junta uitspraak moet veroordelen en het parlementslid op het matje moet roepen.

Oppositiepartij Syriza vindt dat Christoyiannis door zijn partij geschorst moet worden en dat premier Samaras een standpunt in moet nemen.


Oud-correspondent Ab Coerant overleden

14 juli 2013

ABCoerantIn zijn woonplaats Naarden is oud-journalist Ab Coerant  overleden. Hij was jarenlang correspondent in Griekenland voor de KRO en VARA en enkele Nederlandse en Belgische dagbladen. Coerant was 84 jaar.

Coerant werd bekend om zijn berichtgeving over het Griekse kolonelsregime vanaf 1967. “De kolonels gebruikten journalisten eigenlijk als schaamlapje”, zei Coerant in 1997 toen koningin Beatrix een staatsbezoek aan Griekenland bracht.

“Door ons te laten werken, konden ze zeggen: zie, het is hier geen dictatuur. Ze gebruikten ons en wij collaboreerden in zekere zin. Ik maakte de kolonels uit voor rotte vis, want er werd enthousiast gemarteld door de junta. Ik dacht: ze kunnen me hooguit het land uitzetten.” Coerant werd uiteindelijk twee keer Griekenland uitgezet.

In 2008 kreeg Coerant de Orde van Verdienste van de Griekse president  Papoulias. De koning van België benoemde de oud-journalist eerder tot Officier in de Kroonorde van België.


Voormalig junta-lid Dertilis overleden

28 januari 2013

NikosDertilisVoormalig junta-lid Nikos Dertilis  is vandaag in een ziekenhuis in Athene overleden aan de gevolgen van een acute beroerte. Dertilis was 92 jaar.

De oud-kolonel bracht de afgelopen 37 jaar door in de Korydallos-gevangenis. Hij werd in 1975 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor de moord op de 20-jarige student Michalis Myroyiannis tijdens de studentenopstand van november 1973.

Het kolonelsregime maakte van 1967 tot 1973 de dienst uit in Griekenland.  Georgios Papadopoulos stond aan het hoofd van de militaire dictatuur.


Gouden Dageraad gebruikt Junta-vlag

26 november 2012

De extreemrechtse Gouden Dageraad heeft voor opschudding gezorgd door tijdens een partijbijeenkomst op Kreta de vlag van de militaire dictatuur (1967-1974) te ontvouwen.

Op de vlag die door de junta werd gebruikt, staan een feniks die uit zijn as herrijst en een soldaat. Daaronder staat de datum 21 april; op die dag in 1967 grepen de kolonels de macht in Griekenland. Parlementslid Christos Pappas ontvouwde het dundoek onder luid applaus van de aanwezigen.

Ilias Kasidiaris, parlementslid en woordvoerder van de Gouden Dageraad, kreeg het aan de stok met de politie omdat niet werd opgetreden tegen antifascisten die zich verzamelden bij het hotel in Chersonissos waar de partijvergadering werd gehouden.

Hij dreigde dat er slachtoffers zouden vallen als de politie de demonstranten niet tegen zou houden. Kasidiaris zei in een toespraak ook dat de achttien parlementsleden van de partij hun parlementaire onschendbaarheid en andere privileges zullen gebruiken om zich te bewapenen, ‘omdat de politie niets doet’.

De Gouden Dageraad is de derde partij van Griekenland, achter de linkse oppositiepartij Syriza (23,5 procent) en Nea Dimokratia (19 procent) van premier Samaras. Als er nu verkiezingen zouden zijn, kan de Gouden Dageraad rekenen op 12 procent van de stemmen.


Grieken herdenken studentenopstand 1973

17 november 2012

Griekenland herdenkt vandaag de studentenopstand van 17 november 1973, die gericht was tegen het militaire dictatoriale regime (1967–1974) en leidde tot de herinvoering van democratie in het land.

De opstand werd bloedig de kop ingedrukt; de junta zette tanks in na dagenlange studentenprotesten. Daardoor zijn volgens officiële cijfers 24 mensen omgekomen, maar zeer waarschijnlijk ligt het werkelijke aantal hoger.

Ieder jaar gaan de Grieken de straat op om het protest te herdenken. De demonstraties leiden uiteindelijk naar de Amerikaanse ambassade, omdat de VS worden verweten het kolonelsregime destijds gesteund te hebben.

Demonstranten gooiden gistermiddag water en koffie naar de Griekse vice-minister van Onderwijs, Theodoros Papatheodorou, toen hij een krans legde bij de Polytechnische Universiteit in Athene om het studentenprotest van 1973 te herdenken.


Voormalig juntaleider Ioannidis overleden

16 augustus 2010

ioannidisDe voormalige Griekse juntaleider Dimitrios Ioannidis is op 87-jarige leeftijd overleden. Hij was het laatste lid van het Kolonelsregime (1967 – 1974) dat nog vast zat.

Ioannidis was actief betrokken bij de staatsgreep op 21 april 1967 waarbij Georgios Papadopoulos aan de macht kwam, maar de eerste zes jaar hield hij zich vooral op de achtergrond. Ioannidis werd hoofd van de militaire politie (ESA) die zich onder zijn leiding ontwikkelde tot een apparaat dat gevreesd werd door militairen en burgers.

Na de studentenopstand in 1973 deed Ioannidis een greep naar de macht. Op 25 november zette hij Papadopoulos af en installeerde zijn vriend Phaedon Gizikis als president van Griekenland. Een jaar later organiseerde Ioannidis een staatsgreep op Cyprus, wat de aanleiding zou worden voor de Turkse invasie op het eiland – en uiteindelijk ook de val van de Griekse militaire dictatuur inleidde.

In 1975 werd Ioannidis ter dood veroordeeld wegens hoogverraad en medeplichtigheid aan doodslag tijdens de studentenopstand. Die straf werd een jaar later omgezet naar een levenslange gevangenisstraf in de zwaarbewaakte Korydallos-gevangenis in Athene.