Muurschildering eert helden van Zakynthos

12 april 2022

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Een reusachtige muurschildering siert sinds kort de volledige zijgevel van het pand op Zakynthou-straat 36 in Patras. Het werk met de titel ‘Solidarity‘ is gemaakt door kunstenaar Kleomenis Kostopoulos (KLE), creatief directeur van de culturele organisatie Art in Progress uit Patras.

Het is een afbeelding van burgemeester Loukas Carrer en bisschop Dimitrios Chrysostomos, die tijdens de Tweede Wereldoorlog samen alle Joodse inwoners van het eiland Zakynthos uit de handen van de nazi’s hielden. Tussen de portretten van de mannen zijn twee handen te zien die elkaar stevig bij de polsen vastgrijpen.

De muurschildering is gemaakt in samenwerking met de non-profitorganisatie Artists4Israël en is onderdeel van het ‘Righteous Among the Nations’ Global Mural Project. Hiermee worden niet-joden geëerd die door Yad Vashem zijn erkend voor het redden van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het ‘wonder van Zakynthos’

Loukas Carrer en bisschop Chrysostomos

In december 1943 eisten de Duitse bezetters dat de burgemeester van Zakynthos, Loukas Carrer, en bisschop Chrysostomos alle Joden van het eiland binnen 72 uur zouden uitleveren, met als doel ze af te voeren naar concentratiekampen.

Burgemeester Carrer weigerde ook maar één persoon uit te leveren aan de bezetters. Met de hulp van de bisschop werden alle 275 Joden op veilige plaatsen ondergebracht. Hoewel alle inwoners er van wisten, vertelde niemand iets aan de Duitsers. Toen de deadline verstreek, overhandigde Chrysostomos de lijst met namen aan de Duitsers. Het waren er twee: die van hemzelf en die van Carrer.

In 1978 kregen Carrer en Chrysostomos de Yad Vashem-onderscheiding voor hun heroïsche optreden tijdens de Tweede wereldoorlog. Zakynthos werd uitgeroepen tot ‘Eiland van de Rechtvaardigen’. Tegenwoordig wordt de heldhaftige daad van de twee mannen onderwezen op Israëlische scholen.

In 2017 werd het unieke verhaal van de Joden op Zakynthos verfilmd. Het docudrama ‘Life will smile’ toont de gebeurtenissen door de ogen van de toen 10-jarige Chaim Konstantini. Konstantini is ook de verteller in de film, hij overleed in 2018.


President bij herdenkingsmars Holocaust

20 maart 2022

De Griekse president Katerina Sakellaropoulou en de vice-voorzitter van de Europese Commissie Margaritis Schinas hebben in Thessaloniki meegelopen in een mars ter herdenking van de slachtoffers van de Holocaust.

“De boodschap is pijnlijk relevant omdat sommige mensen het verhaal verdraaien. Het is onaanvaardbaar dat degenen die vechten voor de onafhankelijkheid van hun land nazi’s worden genoemd”, zei Schinas in een verklaring op Twitter. Hij verwees daarmee naar de Russische invasie van Oekraïne, die wordt uitgevoerd onder het voorwendsel van ‘denazificatie’.

“We kunnen ons alleen wapenen tegen de opmars van het kwaad als we de historische kennis doorgeven aan de volgende generatie”, zei Sakellaropoulou. “Als we de herinnering bewaren, we allemaal de empathie hebben om de pijn en het verdriet van de slachtoffers als de onze te voelen en we begrijpen dat de Holocaust deel uitmaakt van van een internationaal historisch erfgoed.”

Thessaloniki was eeuwenlang een toevluchtsoord voor gevluchte Joden uit andere delen van Europa en kreeg daardoor de bijnaam Jeruzalem van de Balkan. Voor de Tweede Wereldoorlog leefden er ruim 50.000 Joden in de stad. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet.


Rusland geeft Joodse Holocaust-archieven terug

13 december 2021

De archieven van de Grieks-Joodse gemeenschap die door de nazi’s zijn geplunderd en later door het Rode Leger werden teruggevonden, keren terug naar Griekenland.

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis tekende vorige week de overeenkomst tijdens zijn bezoek aan Moskou. Griekenland vroeg al tientallen jaren om teruggave van de archieven.

De Centrale Raad van Joodse Gemeenschappen in Griekenland (KIS) reageerde verheugd op het nieuws. “Onze geschiedenis keert eindelijk terug naar huis”, liet de KIS weten in een verklaring.

Het grootste deel van de archieven is afkomstig uit Thessaloniki. In juli 1942 namen nazi-troepen archieven, boeken en religieuze voorwerpen in beslag uit 30 synagogen, bibliotheken en andere Joodse instellingen in de Noord-Griekse stad.

Het Rode Leger nam de archieven in beslag toen het in mei 1945 Berlijn veroverde. De stukken werden meegenomen naar naar Moskou, waar ze tot nu toe lagen opgeslagen.

Teruggave betekent gerechtigheid

“De teruggave betekent gerechtigheid en zal zorgen voor de overdracht van kennis over een deel van het Griekse volk, namelijk de 60.000 Griekse joden die werden gedeporteerd en uitgeroeid in de vernietigingskampen van de nazi’s”, aldus de Centrale Raad van Joodse Gemeenschappen in Griekenland.


Joodse begraafplaats beklad met antisemitische leuzen

5 oktober 2020

Op de buitenmuren van de Joodse begraafplaats in Nikaia, een buitenwijk in het zuidwesten van Athene, hebben onbekenden afgelopen nacht antisemitische leuzen gespoten. De politie is nog op zoek naar de daders.

Op muren is met zwarte verf de tekst ‘Juden rauss’ geklad, waarbij de letter ‘s’ was geschreven als het symbool van de SS – een dubbele bliksemschicht. De burgemeester heeft de graffiti meteen laten verwijderen.

De Centrale Raad van Joodse Gemeenschappen in Griekenland (KIS) veroordeelde het vandalisme door vermeende neonazi’s in een verklaring en zei dat de slogans dezelfde waren “die door de nazi’s zelf 80 jaar geleden werden gebruikt om miljoenen Joden uit hun huizen te verdrijven”.

Minister van Buitenlandse Zaken Nikos Dendias zei dat de leuzen ‘verdriet en walging’ veroorzaken. “Het nazisme en zijn volgelingen horen niet thuis in onze samenleving of in welke samenleving dan ook”, zei hij in een verklaring. Ook regeringswoordvoerder Stelios Petsas zei dat voor ‘nazisme, antisemitisme en hun volgelingen geen plaats is in Griekenland’.

De Israëlische ambassade in Griekenland veroordeelde de bekladding in een reeks Twitterberichten. “De gruwelijke antisemitische graffiti die vandaag op de muren van de Joodse Begraafplaats van Athene tijdens Joodse Hoogfeestdagen wordt aangetroffen, is opnieuw een herinnering aan het bestaan ​​van het kwaad.”

Op 3 oktober begon het Loofhuttenfeest (of Soekot), dat zeven dagen duurt en waarbij wordt herdacht dat de Joden veertig jaar lang in de Sinaï-woestijn rondtrokken en woonden in tenten en hutten.


‘Life will smile’ tijdelijk (gratis) online te zien

8 april 2020

De film ‘Life will smile’ vertelt het ongelooflijke en unieke verhaal van de 275 Joden van Zakynthos die allemaal de Holocaust overleefden. Het is een verhaal over moed en een liefdevolle, vriendelijke gemeenschap die samenkomt tijdens een van de donkerste tijden in de menselijke geschiedenis. Het docudrama toont de gebeurtenissen door de ogen van de toen 10-jarige Chaim Konstantini. Konstantini is ook de verteller in de film, hij overleed in 2018.

Er stonden dit jaar vertoningen van de film gepland in verschillende landen, maar de mondiale coronacrisis gooide roet in het eten en de screenings zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld. Omdat bijna iedereen nu aan huis gebonden is vanwege coronamaatregelen besloten de makers om ‘Life will smile’ tijdelijk online beschikbaar te maken.

De documentaire is van 8 april 20.00 uur tot 13 april 20.00 uur gratis te zien via deze link op Vimeo. De film (40 minuten) is in het Grieks en heeft Engelse (en Hebreeuwse) ondertitels.


Meer lezen over dit onderwerp? 

Miracle at ZakynthosThe Only Greek Jewish Community Saved in Its Entirety from Annihilation –  Deno Seder

Bestel het boek bij Bol.com

 


Mitsotakis aanwezig bij Auschwitz-herdenking

27 januari 2020

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis heeft vandaag in Auschwitz een eerbetoon gebracht aan de slachtoffers van de Holocaust. “Ik ben hier ter nagedachtenis aan de zes miljoen joden die zijn uitgeroeid door het nazi-regime. Onder hen waren 65.000 Griekse joden die nooit zijn teruggekeerd naar hun thuisland”, zei de premier.

“Ik kom naar deze plek met grote emotie, een plek die als geen ander wordt geïdentificeerd met barbarij. Als er inderdaad een hel bestaat, dan is die hier”, aldus Mitsotakis tegen persbureau AMNA. “We mogen nooit vergeten wat hier is gebeurd. En laten we nooit vergeten dat haat, discriminatie en intolerantie geen plaats hebben in onze democratie.”

Mitsotakis en zijn echtgenote Mareva Grabowski-Mitsotaki werden rondgeleid in het kamp en bezochten de gebieden waar de gevangenen werden vastgehouden, evenals de gaskamers. Ze luisterden naar verhalen over Griekse joden en politieke gevangenen die in het kamp werden vermoord en verhalen van overlevenden.

Ook bekeken ze voorwerpen van gevangenen, waaronder een ooggetuigenverslag dat in 1944 werd geschreven door de toen 27-jarige Griekse jood Marcel Nadjari uit Thessaloniki. Het manuscript van 13 velletjes werd pas vele jaren later ontdekt in een thermosfles die was begraven in het kamp.

De boodschap van de Griekse premier in het gastenboek was als volgt: ‘Ter nagedachtenis aan allen die hun leven verloren op deze gruwelijke plek. Hun herinnering leeft altijd voort om ons eraan te herinneren waartoe haat en discriminatie kunnen leiden – een speciaal eerbetoon aan de 55.000 Griekse joden die hier zijn omgekomen. Hun verhaal zal nooit worden vergeten.’

75 jaar bevrijd

Het is vandaag 75 jaar geleden dat Auschwitz werd bevrijd door het Russische leger. Wereldleiders, slachtoffers en nabestaanden komen vandaag samen om de verschrikkingen van het kamp te herdenken.

Het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz is nog steeds hét symbool voor de gruweldaden van de nazi’s. In 2005 werd 27 januari door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust.


Monument voor 143 leerlingen uit Thessaloniki die niet terugkeerden uit Auschwitz

4 juni 2019

 

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Op 8 april 1943 werden 149 leerlingen van het 1e Gymnasium voor jongens in Thessaloniki officieel ‘geschorst’. In de daaropvolgende maanden werden ze samen met hun families naar concentratiekampen gebracht. De meesten belandden in Auschwitz, slechts zes leerlingen overleefden het kamp.

Wie nu over de Vassilissis Olgas-straat in Thessaloniki loopt, stuit op 149 glanzende bronzen stenen in het trottoir. Een herinnering aan de zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de stad. Op iedere steen is de naam van een van de weggevoerde jongens gegraveerd. Net als hun geboortedatum en datum van overlijden.

‘Studenten uit alle klassen van het 1e Gymnasium voor jongens in Thessaloniki. Sinds 8 april 1943 zijn zij geen studenten meer. Honderddrieënveertig werden gedood in concentratiekampen, zes overleefden’, staat gegraveerd op de grootste steen. Ook voor de zes overlevenden is een herdenkingssteen. Vier van hen emigreerden naar de VS, twee keerden terug naar Thessaloniki.

Monument voor weggevoerde leerlingen

Afgelopen week werden de laatste 68 van deze Stolpersteine (struikelstenen) in de straat gelegd. De eerste werden in september 2015 gelegd, op initiatief van de Griekse zakenman Apostolos Dekrelis, die de gedeporteerde leerlingen van de jongensschool wilde herdenken. Samen met twee vrienden ging hij op onderzoek uit.

“Ik was benieuwd hoeveel studenten van mijn school het slachtoffer waren van de Holocaust. We dachten eerst dat het om vijf of zes leerlingen ging. Maar we ontdekten dat 143 leerlingen werden gedood en er slechts zes Auschwitz hebben overleefd. We hebben grondig onderzoek gedaan door alle gegevens van de school kruiselings te vergelijken met dossiers van de overheid”, zegt Dekrelis tegen ethnos.gr.

Voor de oorlog woonden er ongeveer 60.000 Joden in Thessaloniki. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet. Tegenwoordig wonen er nog ongeveer 2000 Joden in de Noord-Griekse stad.

Stolpersteine-project

De struikelstenen zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (Berlijn, 1947). De handgemaakte stenen van 10 x 10 cm worden geplaatst in het trottoir op de adressen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Op een messing plaatje staat de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden gegraveerd.

Demnig noemde de gendenkstenen ‘Stolpersteine’ omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. De stenen liggen overal in Europa. In oktober 2018 werd in Frankfurt de 70.000e steen gelegd.

Meer lezen over de geschiedenis van Thessaloniki?  Bestel Thessaloniki, Stad Van Geesten van Mark Mazower bij bol.com

 


Monument voor Joodse begraafplaats vernield

26 januari 2019

Een herdenkingsmonument voor een oude Joodse begraafplaats op de campus van de Aristoteles Universiteit in Thessaloniki was gisteren het doelwit van vandalen. De marmeren gedenkplaten werden omver getrokken en kapot gegooid.

De lokale autoriteiten vermoeden dat het vandalisme het werk was van extreemrechtse deelnemers aan een protest tegen het Prespes-akkoord (over de naamswijziging van buurland Macedonië) dat gistermiddag in Thessaloniki werd gehouden.

Het monument is opgericht ter nagedachtenis aan een oude Joodse begraafplaats die in 1942 door de nazi’s werd verwoest. Met meer dan 300.000 graven was het de grootste Joodse begraafplaats van Europa. Vorig jaar was het monument ook al twee keer het doelwit van vandalisme. Onbekenden bekladden het toen met verf en schilderden er een kruis op.

De leiding van de universiteit heeft de aanval scherp veroordeeld. “Het rectoraat spreekt namens de hele universitaire gemeenschap zijn afschuw uit en roept de samenleving op om waakzaam te zijn op incidenten van rassenhaat, blind geweld en vernietiging.” Ook de burgemeester van Thessaloniki, Yiannis Boutaris, en de Duitse consul hebben de vernielingen veroordeeld.

De Israëlische ambassade in Griekenland noemde het in een verklaring ‘een volkomen belediging om Joden twee dagen voor Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust tot zondebok van politieke controverses te maken, juist in een stad waar de Grieks-Joodse bevolking zo’n zware prijs heeft betaald’.

Op 27 januari is het Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust en in Thessaloniki staan dan verschillende herdenkingen gepland. De Griekse president President Prokopis Pavlopoulos zal daarbij aanwezig zijn.


Holocaust-monument in Thessaloniki beklad

22 januari 2018

Onbekenden hebben gisteravond het Holocaust-monument in Thessaloniki beklad. Op de basis van het beeld werden met zwarte verf de naam van de extreemrechtse partij Gouden Dageraad en een white power-teken gespoten.

Volgens lokale media marcheerden leden van de Gouden Dageraad gisteren na afloop van het Macedonië-protest naar het kantoor van de partij in de Kazantzakis-straat.

Burgemeester Yannis Boutaris heeft het vandalisme veroordeeld en zei tegen persbureau AMNA dat hij de zaak zal aankaarten tijdens de volgende gemeenteraadsvergadering. Het is niet de eerste keer dat het monument op het Eleftherias-plein wordt beklad.

De bronzen sculptuur stelt een zevenarmige menorah voor, waarvan de vlammen zijn omhuld door menselijke lichamen. Het is opgericht ter nagedachtenis aan de 50.000 Griekse Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vermoord in nazi-kampen. Sinds 2006 staat het beeld op de parkeerplaats tegenover de haven aan het begin van Nikis Avenue.

Het monument werd in 1997 gemaakt door de Servische kunstenaar Nandor Glid en zijn zoon Daniël. Nandor Glid, wiens ouders werden vermoord in Auschwitz, ontwierp ook het herdenkingsmonument in het concentratiekamp Dachau.


Thessaloniki bouwt joodse school en Holocaust museum

12 december 2017

Thessaloniki is van plan een joodse school te bouwen. Ook komt er een Holocaust museum in de stad. Burgemeester Yiannis Boutaris heeft dat gezegd tijdens een bijeenkomst van de gemeenteraad.

De joodse school is gepland in Baron Hirsch, de oude Joodse wijk van de stad. De gemeente stelt de grond beschikbaar en de joodse gemeenschap van de Thessaloniki zorgt voor het neerzetten van het gebouw. Het project kan worden voltooid via een privaat partnerschap. Volgens Boutaris wordt de school ook toegankelijk voor niet-joodse kinderen.

De burgemeester kondigde ook aan dat in januari 2018 de bouw van een Holocaust museum in Thessaloniki begint. Het museum wordt gefinancierd door Griekenland, de Duitse overheid en de Niarchos Foundation. Het wordt een project van internationaal aanzien, zei Boutaris.

Het perceel dat voor het museum is gereserveerd kijkt uit over het treinstation van waaruit de Joden in de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd. De eerste trein uit Thessaloniki vertrok op 15 maart 1943.

Thessaloniki was eeuwenlang een toevluchtsoord voor gevluchte Joden uit andere delen van Europa en kreeg daardoor de bijnaam Jeruzalem van de Balkan. Voor de Tweede Wereldoorlog leefden er ruim 50.000 Joden in de stad. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet.