Monument voor 143 leerlingen uit Thessaloniki die niet terugkeerden uit Auschwitz

4 juni 2019

 

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Op 8 april 1943 werden 149 leerlingen van het 1e Gymnasium voor jongens in Thessaloniki officieel ‘geschorst’. In de daaropvolgende maanden werden ze samen met hun families naar concentratiekampen gebracht. De meesten belandden in Auschwitz, slechts zes leerlingen overleefden het kamp.

Wie nu over de Vassilissis Olgas-straat in Thessaloniki loopt, stuit op 149 glanzende bronzen stenen in het trottoir. Een herinnering aan de zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de stad. Op iedere steen is de naam van een van de weggevoerde jongens gegraveerd. Net als hun geboortedatum en datum van overlijden.

‘Studenten uit alle klassen van het 1e Gymnasium voor jongens in Thessaloniki. Sinds 8 april 1943 zijn zij geen studenten meer. Honderddrieënveertig werden gedood in concentratiekampen, zes overleefden’, staat gegraveerd op de grootste steen. Ook voor de zes overlevenden is een herdenkingssteen. Vier van hen emigreerden naar de VS, twee keerden terug naar Thessaloniki.

Monument voor weggevoerde leerlingen

Afgelopen week werden de laatste 68 van deze Stolpersteine (struikelstenen) in de straat gelegd. De eerste werden in september 2015 gelegd, op initiatief van de Griekse zakenman Apostolos Dekrelis, die de gedeporteerde leerlingen van de jongensschool wilde herdenken. Samen met twee vrienden ging hij op onderzoek uit.

“Ik was benieuwd hoeveel studenten van mijn school het slachtoffer waren van de Holocaust. We dachten eerst dat het om vijf of zes leerlingen ging. Maar we ontdekten dat 143 leerlingen werden gedood en er slechts zes Auschwitz hebben overleefd. We hebben grondig onderzoek gedaan door alle gegevens van de school kruiselings te vergelijken met dossiers van de overheid”, zegt Dekrelis tegen ethnos.gr.

Voor de oorlog woonden er ongeveer 60.000 Joden in Thessaloniki. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet. Tegenwoordig wonen er nog ongeveer 2000 Joden in de Noord-Griekse stad.

Stolpersteine-project

De struikelstenen zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (Berlijn, 1947). De handgemaakte stenen van 10 x 10 cm worden geplaatst in het trottoir op de adressen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Op een messing plaatje staat de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden gegraveerd.

Demnig noemde de gendenkstenen ‘Stolpersteine’ omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. De stenen liggen overal in Europa. In oktober 2018 werd in Frankfurt de 70.000e steen gelegd.

Meer lezen over de geschiedenis van Thessaloniki?  Bestel Thessaloniki, Stad Van Geesten van Mark Mazower bij bol.com

 


Vijf ‘Stolpersteine’ gelegd in haven Thessaloniki

9 oktober 2016

stolpersteineOp 19 oktober worden in de haven van Thessaloniki vijf zogeheten ‘Stolpersteine’ (letterlijk: struikelstenen) gelegd om vijf slachtoffers van de Holocaust te herdenken.

De eerste struikelstenen in Thessaloniki werden in 2015 gelegd op initiatief van de Griekse zakenman Apostolos Dekrelis, die de gedeporteerde leerlingen van de jongensschool uit de stad wilde herdenken. In mei 1943 werden 149 leerlingen en hun families naar concentratiekampen gebracht, de meesten belandden in Auschwitz. Slechts twee van hen overleefden het kamp.

In Thessaloniki ligt ook een ‘struikelblok’,  een steen van een meter lang en tien centimeter breed, voor het huis waar de deportatie van de Joden uit de stad werd beraamd door Alois Brunner en  Adolf Eichmann.

Voor de oorlog woonden er ongeveer 60.000 Joden in Thessaloniki. In 1943 werden de meesten van hen gedeporteerd naar concentratiekampen, bijna 97 procent overleefde dit niet. Tegenwoordig wonen er nog ongeveer 2000 Joden in de Noord-Griekse stad.

De struikelstenen zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De stenen van 10 x 10 cm worden geplaatst in het trottoir op de adressen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Op een messing plaatje staat de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden gegraveerd.

Demnig noemde de gendenkstenen ‘Stolpersteine’ omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.

De eerste steen plaatste Demnig op 16 december 1992 voor het stadhuis van zijn woonplaats Keulen. Op het plaatje stonden de eerste regels van het bevel van Heinrich Himmler tot deportatie van duizend Roma en Sinti. Sindsdien zijn in achttien Europese landen meer dan 50.000 struikelstenen gelegd.

De vijf stenen in de haven van Thessaloniki worden op 19 oktober om 12.30 uur gelegd bij Pier A, naast het Cinema Museum.