Zo vieren de Grieken carnaval

5 maart 1900

 

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Op veel plaatsen in Griekenland wordt carnaval uitbundig gevierd met optochten en praalwagens. Maar er zijn ook diverse regio’s die een geheel eigen invulling geven aan het feest. Zo vieren de Grieken carnaval:

Amfissa viert carnaval met de Geest van Harmaina

Op veel plaatsen in Griekenland wordt uitbundig carnaval gevierd met optochten en praalwagens. Maar er zijn ook regio’s die er een geheel eigen invulling aan geven. In Amfissa, een deelgemeente van Delphi in Centraal-Griekenland, speelt de legende van de Geest van Harmaina een belangrijke rol in het laatste carnavalsweekend.

Lees verder >>

 


Methydotia: carnaval op Naxos

Op Naxos wordt carnaval op geheel eigen wijze gevierd, zonder bontgekleurde stoet met praalwagens. In de laatste week van carnaval vieren de inwoners het feest Methydotia, waarbij de meisjes zich verkleden als Mainaden (nimfen die Dionysos vereerden) en de jongens als Satyrs.

Bekijk de video 

 


De dans van de geit: het carnaval van Skyros

Het carnaval dat op Skyros wordt gevierd is bekend in heel Griekenland. Volgens de overlevering is het ontstaan nadat een herder tijdens een sneeuwstorm zijn complete kudde geiten en schapen dood aantrof. Uit eerbetoon aan de oude herder hulden de mannen van het eiland zich voortaan ieder jaar met geitenvellen, bellen en maskers om ‘het gevecht van de yeros‘ uit te beelden.

Lees verder >>


Op Tsiknopempti begint het Griekse carnaval

Je kan op Tsiknopempti bijna niet omheen in Griekenland: de geur van geroosterd vlees. De naam is een samenstelling van de woorden τσίκνα, wat in het Grieks de geur van geroosterd vlees betekent, en Πέμπτη (donderdag). Op deze ‘vette donderdag’ gaan niet alleen ladingen vlees op de barbecue, maar begint ook het Griekse carnavalsseizoen.

Lees verder >>


Carnaval en Dionysos

Optochten met praalwagens, verkleedpartijen en rijkelijk vloeiende drank. Het moderne carnaval heeft meer gemeen met tradities uit de Griekse oudheid dan je denkt. Het is zelfs zeer aannemelijk dat het carnaval (deels) is ontstaan in het oude Griekenland. Ook nu wordt er nog uitvoerig carnaval gevierd in Griekenland en soms doen ze dat op geheel eigen wijze.

Lees verder >>


Meer over het Griekse carnaval


Datums Grieks carnaval

Dit zijn de belangrijkste datums voor dit jaar en volgend jaar:

  • Triodion: 9 februari 2020 / 21 februari 2021
  • Tsiknopempti: 20 februari 2020 / 11 maart 2021
  • Belangrijkste carnavalsweekend: 28-29 februari en 1 maart 2020 / 19-21 maart 2021
  • Schone Maandag (begin van de vasten): 2 maart 2020 / 15 maart 2021
  • Pasen: 19 april 2020 / 2 mei 2021

Carnaval en Dionysos

3 februari 1900

Optochten met praalwagens, verkleedpartijen en rijkelijk vloeiende drank. Het moderne carnaval heeft meer gemeen met tradities uit de Griekse oudheid dan je denkt. Het is zelfs zeer aannemelijk dat het carnaval (deels) is ontstaan in het oude Griekenland.

De oude Grieken vierden op de twaalfde dag van de lentemaand Anthesterion (februari-maart) de Anthesteria: een driedaags bloemenfestival ter ere van Dionysos, de god van de wijn, landbouw, vruchtbaarheid, het plezier en de dans.

Anthesteria

De processie van Dionysos

Wijnkruikendag

Op de eerste dag van het feest, de zogeheten Pithoigia, werd het aanbreken van de eerste vaten nieuwe wijn gevierd. Grieken van alle rangen en standen namen gezamenlijk deel aan de viering. Slaven waren op deze dag vrij en gelijk aan hun meesters. Er werden wijnoffers aan Dionysos gebracht en gebeden uitgesproken.

De tweede dag (Choes – ‘wijnkruikendag’ naar de kleine gedrongen kannen waarin de wijn werd geschonken) stond in het teken van heel veel eten en drinken.  Het feest ging tot in de late uurtjes door. En er werd zelfs een prijs uitgereikt aan degene die de meeste wijn kon drinken. Kinderen van drie jaar oud mochten hun eerste slokje wijn nemen en kregen cadeautjes omdat ze vanaf dit moment officieel bij de gemeenschap hoorden.

‘Carrus navalis’

Hoogtepunt van deze ‘wijnkruikendag’ was de  triomftocht van een verklede Dionysos, die op een kar in de vorm van een schip in processie de stad binnenreed. Hier komt mogelijk ook de naam carnaval vandaan: in het Latijn werd de scheepskar “carrus navalis”  genoemd.  Vanaf de wagen strooide de god met lekkernijen. Het was ook een feest waarin de rollen werden omgekeerd, de dienaren waren even de baas over de stad.

Tijdens de Anthesteria vierden de Grieken niet alleen het nieuwe leven, maar herdachten ze ook de doden. Ze geloofden dat op de tweede dag van het feest de geesten van de overledenen de stad binnenkwamen en gingen spoken. Daarom zetten ze op de derde dag maaltijden neer om de doden gunstig te stemmen en schommelden de kinderen in de bomen om de geesten te sussen.

Vette donderdag

carnaval patras

De optocht in Patras

Ook tegenwoordig wordt er volop carnaval (Apokries = afscheid van het vlees) gevierd in Griekenland. Alleen duurt het feest geen drie dagen zoals bij ons, maar drie weken! Triodion is de officiële start van het carnavalsseizoen, maar dat is meestal alleen een bescheiden kerkelijke ceremonie.  Het startsein voor het échte feest wordt ruim een week later gegeven op Tsiknopempti, ofwel ‘verbrande donderdag’. Op deze dag halen de Grieken de barbecues van stal en eten ze enorme hoeveelheden gegrild vlees.

De echte grote carnavalsfeesten vinden plaats op de Peloponnesos. In Patras wordt bijvoorbeeld flink uitgepakt met carnaval. De havenstad heeft een van de grootste optochten van Griekenland. Het is een bonte stoet van verklede mensen die de straat opgaan en strooien met confetti. Overal in de stad klinkt muziek en er wordt gedanst en gezongen. Het feest in Patras – Patrinó karnaváli – lijkt dus sterk op ‘ons’ carnaval.

Geitenvellen

Er zijn ook diverse regio’s in Griekenland waar een geheel eigen invulling wordt gegeven aan het carnaval.  Zo is er op Naxos bijvoorbeeld geen bontgekleurde stoet met praalwagens, maar vieren de inwoners in de laatste carnavalsweek Methydotia. Bij dit feest verkleden de meisjes zich als Mainaden (de nimfen die Dionysos vereerden) en vermommen de jongens zich als Satyrs.

naoussa_carnaval

Carnaval in Naousa

Op Skyros hullen de mannen van het eiland zich in geitenvellen en dansen ze met bellen en maskers door de straten. Deze viering is beroemd in heel Griekenland. (Zie: De dans van de geit)

Ottomaanse bezetting

Ook de stad Naousa in Centraal-Macedonië heeft een geheel eigen vorm van carnaval vieren. De traditie van de Yianitsari en Boules stamt uit de tijd van de Ottomaanse bezetting. In 1705 kwamen de Turken voor de eerste keer naar de regio om jonge, ongetrouwde mannen te recruteren als Yianitsari – een machtige Turkse gevechtseenheid  die bestond uit christenen. De inwoners van Naousa weigerden hieraan mee te werken. Ze doodden de ronselaars en richtten een verzetsleger op.

Het jaar daarop verkleedden de inwoners van Naousa zich in het kostuum van de Turken, bedekten hun gezicht met maskers en struinden de straten af net als de ronselaars deden. De Boules zijn mannen die verkleed zijn als bruid. Ze vormen samen met de Yianitsari een groep die wordt begeleid door muzikanten die traditionele Macedonische liederen spelen. Deze traditie wordt tot op heden in stand gehouden en nog altijd volgen ze de originele route van de Turkse ronselaars door de stad.

Video’s:

Lees ook: De dans van de geit:  het carnaval van Skyros


 

Wil je carnaval gaan vieren in Griekenland? Dit zijn de belangrijkste datums voor dit jaar en volgend jaar:

  • Triodion: 28 januari 2018 / 17 februari 2019
  • Tsiknopempti: 8 februari 2018 / 28 februari 2019
  • Belangrijkste carnavalsweekend: 16-18 februari 2018 / 8-10 maart 2019
  • Schone Maandag (begin van de vasten): 19 februari 2018 / 11 maart 2019
  • Pasen: 8 april 2018 / 28 april 2019

 

  • Triodion: 21 februari 2016  / 5 februari 2017
  • Tsiknopempti: 3 maart 2016 / 16 februari 2017
  • Belangrijkste carnavalsweekend: 11-13 maart 2016 / 24-26 februari 2017
  • Schone Maandag (begin van de vasten): 14 maart 2016 / 27 februari 2017
  • Pasen: 1 mei 2016 / 16 april 2017