Boris Johnson: Parthenon Marbles zijn legaal verkregen en blijven in Londen

13 maart 2021

Het blijft een aanhoudend twistpunt tussen Griekenland en Groot-Brittannië: het eigendomsrecht van de Parthenon Marbles. Griekenland strijdt al bijna 200 jaar voor teruggave van de marmeren sculpturen, terwijl de Britten vinden dat zij de rechtmatige eigenaar zijn.

De Britse premier Boris Johnson heeft zich voor het eerst sinds zijn aantreden uitgesproken over de kwestie. In een exclusief interview met het Griekse dagblad Ta Nea zei Johnson gisteren dat hij de sterke gevoelens van het Griekse volk en premier Mitsotakis begrijpt, maar dat de Parthenon Marbles niet worden teruggeven aan Athene.

“De Britse regering neemt al lang een stevige positie in met betrekking tot de sculpturen, namelijk dat ze legaal zijn verworven door Lord Elgin onder de geldende wetten van die tijd en dat ze sinds hun verwerving legaal eigendom zijn van de Trustees van het British Museum”, zei Johnson.

Filhelleen Boris Johnson

Boris Johnson met een buste van Pericles

De Britse premier profileert zich graag als filhelleen – hij studeerde Klassieke Filologie en Filosofie in Oxford, houdt van de oude Griekse literatuur, reciteert verzen uit de Ilias, vindt Homerus ‘de grootste schrijver aller tijden’ en noemt de staatsman en veldheer Pericles zijn grote held.

Ook brengt Johnson ieder jaar een vakantie door in zijn vaders villa in Horto, in het zuidelijke gedeelte van Pilion. Maar zijn grote liefde voor de Griekse cultuur houdt dus niet in dat hij ook bereid is om gehoor te geven aan het herhaalde verzoek van Griekenland om terugkeer van de Parthenon Marbles.

Cultuurminister Mendoni betwist bewering Johnson

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni betwistte de beweringen van de Britse premier en zei dat er bewijs is dat de sculpturen van het Parthenon illegaal werden verwijderd van de Acropolis door de Britse Lord Elgin aan het begin van de 19e eeuw.

“Het Ministerie van Cultuur kan de nodige documentatie leveren dat het Britse volk kan informeren over hoe het British Museum de sculpturen illegaal bezit”, zei ze. “Voor Griekenland heeft het British Museum geen legitiem eigendom of bezit van de sculpturen.”

Onjuist geïnformeerd

Ook de directeur van het Acropolis Museum in Athene, Dimitrios Pantermalis, uitte zijn ongenoegen over de bewering en van de Britse premier. Hij noemde het jammer dat Johnson, die Grieks is opgeleid, dergelijke uitspraken doet. “Hij kan ze niet baseren op correcte gegevens.”

“Deze hele casus van de Parthenon-sculpturen is gebaseerd op de zogenaamde firman (een decreet van de sultan) voor de verwijdering en overdracht van de sculpturen door Lord Elgin. Maar die bestaat helemaal niet.” Volgens Pantermalis blijkt dat uit grondig onderzoek van de Ottomaanse archieven uit de periode 1800 – 1830 door twee Turkse experts.

Pantermalis onthulde in 2019 al dat het document dat door Lord Elgin werd geciteerd in werkelijkheid geen bevel van Sultan Selim III was, maar eerder een ‘een administratieve brief’ die naar de Ottomaanse autoriteiten in Athene werd gestuurd. In de brief werd alleen toestemming verleend om te graven in de heuvels rond de Acropolis, die waren ontstaan na de beschietingen door de Venetiaanse generaal Francesco Morosini in 1687. “Er was geen vergunning voor opgraving of verwijdering van de Parthenon Marbles”, aldus Pantermalis.

Lord Elgin

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.


Athene wil artefacten ruilen voor Parthenon Marbles

1 september 2019

Griekenland is bereid om oude kunstschatten te laten tentoonstellen in Londen als de Britten voor 2021 de Parthenon Marbles teruggeven aan Athene. Dat heeft premier Kyriakos Mitsotakis gezegd in de Britse zondagskrant The Observer.

In 2021 viert Griekenland 200 jaar onafhankelijkheid en dat zou een mooie gelegenheid zijn om de marmeren friezen van het Parthenon weer in Athene te kunnen tonen.

“De Acropolis is niet noodzakelijkerwijs alleen van Griekenland”, zei de Griekse premier. “Het is een monument dat behoort tot het mondiale culturele erfgoed. Maar als je het monument écht in zijn geheel wilt zien, dan moeten de Parthenon-sculpturen terug op hun plek. Het gaat erom dat alle stukken weer samengebracht worden.”

Mitsotakis zou zijn Britse collega Boris Johnson hebben voorgesteld om de sculpturen eerst voor een bepaalde periode uit te lenen aan Griekenland. In ruil daarvoor zou het British Museum – dat de Parthenon Marbles nu heeft – belangrijke artefacten krijgen die niet eerder in het buitenland te zien waren.

Mitsotakis zei ook dat het Griekse verzoek om definitieve teruggave van de Parthenon Marbles ‘natuurlijk van kracht blijft’.

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.

Update 3/9: Griekenland moet eerst erkennen dat het eigendom van de Parthenon Marbles bij het British Museum ligt, voordat de beheerders ook maar zullen overwegen om de sculpturen uit te lenen. Dat heeft een woordvoerder van het museum gezegd tegen de correspondent van de Griekse krant Ta Nea in Londen.

In een aparte verklaring liet het British Museum weten dat het eventueel uitlenen van de artefacten geen zaak is tussen regeringsleiders. “We zijn een instantie die wordt geleid door commissarissen. Elke uitlening van stukken uit de collectie is daarom een zaak van de British Museum Commissioners, niet van de Britse regering.”

De Griekse Cultuurminister Leda Mendoni zei op Skai TV dat ‘er geen twijfel bestaat over het eigendom van de sculpturen’ en dat ze zeker niet van de Britten zijn. “We kunnen de diefstal niet accepteren.”