Terugkijken: De meest gehate man van Griekenland

23 november 2020

De VPRO trekt samen met schrijver en historicus Geert Mak opnieuw door Europa en de Europese geschiedenis. De serie ‘In Europa, de geschiedenis op heterdaad betrapt’ laat ooggetuigen aan het woord die zonder dat ze het doorhadden middenin een belangrijke historische gebeurtenis belandden. Uitgangspunt blijft die ene vraag: kun je geschiedenis herkennen als je er middenin zit?

Kersverse minister van Financiën Giorgos Papakonstantinou werd de meest gehate man van Griekenland toen hij in 2009 bij de EU opbiechtte dat de staatsschuld van zijn land veel hoger was dan zijn voorgangers altijd hadden doen geloven. Wat is er toch mis met de Griekse politiek waar ‘aan de macht blijven’ een doel op zich lijkt te zijn geworden? Heel Griekenland viel na het voorval over hem heen, ook leden van zijn eigen partij. Want, wie gaat er nu in Brussel de wáárheid vertellen?

De EU sloeg terug met een onbarmhartig bezuinigingsprogramma. Duizenden Grieken belandden in armoede. Papakonstantinou kon niet meer zonder zijn acht lijfwachten naar buiten. Nu durft hij voorzichtig weer. In deze uitzending drie verhalen: over de minister zelf, over een olympisch kampioen, die bedreigd wordt als hij corruptie aanpakt, en over een cardioloog, die zijn woede uitspuugt in een spetterende theatermonoloog.


Geen veerboten op 28 november

15 november 2018

De overkoepelende vakbond voor Griekse zeelieden (PNO) heeft zich aangesloten bij de 24-uursstaking die vakbond GSEE heeft uitgeroepen voor 28 november. Dat betekent dat alle veerboten in Griekenland op die dag aan de kade blijven liggen.

De GSEE, de overkoepelende bond van de private sector, eist hogere lonen om de jarenlange kortingen te compenseren die werden uitgevoerd als onderdeel van de bezuinigingsprogramma’s. Ook wil de bond dat de pensioenen worden verhoogd en dat het minimumloon in Griekenland weer naar 751 euro gaat.

De veerbootstaking begint op woensdag 28 november om 00.01 uur en duurt tot middernacht.Reizigers die al tickets hebben geboekt wordt geadviseerd om contact op te nemen met hun reisagent of de plaatselijke havenautoriteiten voor meer informatie.

 


Griekse priesters niet meer op loonlijst overheid

7 november 2018

Meer dan 10.000 Grieks-orthodoxe priesters en kerkfunctionarissen verliezen hun status van ambtenaar. Dat betekent dat ze niet meer rechtstreeks door de staat worden betaald, maar via een speciaal fonds dat door de kerk wordt beheerd.

Dat is de uitkomst van een principe-overeenkomst die premier Alexis Tsipras heeft gesloten met aartsbisschop Ieronymos, de leider van de Grieks-orthodoxe kerk. Het akkoord moet nog wel worden goedgekeurd door het Griekse parlement en de kerkleiders. En dat zal zeker niet zonder slag of stoot gaan.

De Griekse staat blijft de salarissen van de geestelijken subsidiëren met minstens 210 miljoen euro per jaar. In ruil daarvoor zal de kerk zich niet verzetten tegen een duidelijker onderscheid tussen kerk en staat. De overeenkomst voorziet ook in een schikking van een decennialang geschil over eigendom tussen de Griekse staat en de Grieks-orthodoxe kerk, die een van de grootste vastgoedeigenaren van het land is.

10.000 banen

Als de priesters hun status van ambtenaar verliezen, maakt dat de weg vrij voor het creëren van 10.000 nieuwe banen in de publieke sector. Premier Tsipras beloofde dat de regering ervoor zal zorgen dat tegenover het vertrek van iedere priester één nieuwe ambtenaar zal worden aangenomen. Die banen moeten komen in de sectoren die het zwaarst zijn getroffen door de bezuinigingen, zoals de gezondheidszorg en het onderwijs.

De crediteuren van Griekenland hebben er bij de regering lang op aangedrongen om activa te verkopen en het aantal werknemers in de publieke sector te verminderen. In het huidige systeem worden de salarissen van priesters rechtstreeks uit de overheidsbegroting betaald, evenals die van alle ambtenaren.

Protesten

De afspraken tussen Tsipras en Ieronymos kunnen rekenen op felle kritiek uit de kerk. De vereniging van Griekse geestelijken spreekt van ‘verraad’ omdat ze niet zijn geraadpleegd en dreigt met protesten. “We zullen vechten om ervoor te zorgen dat de huidige status blijft gehandhaafd. Het is de contractuele verplichting van de staat, in ruil voor wat de kerk het land heeft geboden”, zei Georgios Sellis, hoofd van de vereniging van Griekse geestelijken , tegen Proto Thema.

De voorlopige overeenkomst valt samen met parlementaire discussies over een herziening van de Griekse grondwet. Tsipras zei dat hij de aartsbisschop had gerustgesteld dat elke grondwettelijke wijziging de autonomie van de kerk zou beschermen.


Groen licht voor laatste miljarden uit noodfonds

22 januari 2018

Griekenland krijgt in februari 5,7 miljard euro uit het Europese noodfonds ESM. In het voorjaar kan dan nog een laatste miljard volgen.

Dat hebben de ministers van Financiën van de Eurozone in Brussel besloten. Voordat de tranche van de lening daadwerkelijk wordt uitbetaald moet Griekenland wel haast maken met een aantal laatste maatregelen. Van de 110 gevraagde hervormingen zijn er 95 – in ieder geval op papier – doorgevoerd.

Als ook de laatste puntjes op de ‘i’ zijn gezet, kan Griekenland het lopende steunprogramma verlaten. Het derde steunprogramma begon in de zomer van 2015 en wordt naar verwachting in augustus afgerond. Dat betekent dat Griekenland dan weer een ‘normaal’ lid van de Eurozone wordt, al moet het nog wel een verplicht nazorgprogramma volgen. De Europese Commissie en het ESM controleren dan twee keer per jaar de begroting en andere economische cijfers.

Sinds 2010 was Griekenland afhankelijk van internationale geldschieters. Het land moest wel talloze hervormingen doorvoeren en draconisch bezuinigen om aanspraak te kunnen maken op de noodleningen. Het Griekse huishoudboekje is nu op orde en de groeiverwachtingen zijn positief.

De in totaal 6,7 miljard euro is de laatste gunstige lening die nodig is om weer op eigen benen te kunnen staan en tegen normale tarieven op de financiële markten te kunnen lenen. De komende maanden wordt nog onderhandeld over schuldverlichting voor Griekenland.


Gepensioneerden protesteren tegen bezuinigingen

15 december 2017

Griekse gepensioneerden gingen vandaag in Athene de straat op om te demonstreren tegen nieuwe bezuinigingsmaatregelen, die hun inkomen treffen. Duizenden ouderen namen deel aan het protest dat het verkeer in het centrum van de stad lamlegde.

“Ze pakken geld van ons af, waar we een leven lang voor gewerkt hebben en dat we aan niemand verschuldigd zijn”, zei Dimos Koumbouris, hoofd van de vereniging van gepensioneerden bij de organisatie voor sociale verkeringen (IKA). De gepensioneerden protesteerden ook tegen belastingverhogingen en verhogingen van de premies voor sociale zekerheid.

Het verlagen van de pensioenen is een van de eisen die het Internationaal Monetair Fonds heeft gesteld bij het bepalen van de hervormingen en bezuinigingen die Athene moet doorvoeren in ruil voor leningen uit het hulpprogramma.

Griekenland telt momenteel 2,65 miljoen gepensioneerden, op een bevolking van ongeveer 10 miljoen. Het aantal gepensioneerden stijgt door de vergrijzing, terwijl het aantal mensen dat bijdraagt aan de pensioenkassen verder daalt. Daardoor wordt het Griekse pensioensysteem onhoudbaar en eist het IMF dat de pensioenen omlaag moeten.

Sinds 2010 is al 23 keer gesneden in de Griekse pensioenen. Het  Griekse netwerk van gepensioneerden (ENDISY) heeft berekend dat die bezuinigingen de gepensioneerden al zo’n 50 miljard euro hebben gekost.

In 2019 wordt er – mede onder druk van Duitsland en het IMF – opnieuw gekort. De basis- en aanvullende pensioenen zullen dan maximaal 18 procent omlaag gaan. Athene wilde deze verlaging eigenlijk in twee of drie jaar tijd doorvoeren.


Griekenland bereikt akkoord met geldschieters

3 december 2017

Griekenland heeft een akkoord bereikt met de internationale schuldeisers in het kader van een derde evaluatie van het huidige hulpprogramma. Ze zijn het eens geworden over hervormingen en extra bezuinigingsmaatregelen die noodzakelijk zijn voor de voortzetting van het steunprogramma.

Minister van Financiën Efklidis Tsakalotos zei dat er met de vertegenwoordigers van de instellingen een akkoord bereikt is over alle onderwerpen. De Europese Commissie heeft dat bevestigd. Het gaat onder meer om de liberalisering van de energiemarkt en een hervorming van de openbare sector.

Tsakalotos en economieminister Georges Stathakis zaten afgelopen week om tafel met vertegenwoordigers van de EU, de Europese Centrale Bank (ECB), het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

De ministers van Financiën van de eurozone moeten de overeenkomst nog wel eerst goedkeuren. zij komen morgen bij elkaar. Tsakalotos verwacht dat de eurogroep op 22 januari de weg vrij zal maken voor de betaling van een nieuwe schijf leningen van zo’n 5 miljard euro.

Na zeven jaar van bezuinigingen en noodleningen met een waarde van ongeveer 270 miljard euro, hoopt Griekenland dat het derde steunprogramma ook het laatste zal zijn. Het programma loopt in augustus volgend jaar af.


Schäuble: ‘Athene zelf verantwoordelijk voor problemen’

25 oktober 2017

Griekenland moet ophouden met anderen de schuld te geven van zijn financiële problemen. Athene moet zich houden aan de hervormingsagenda en niet vertrouwen op schuldverlichting. Dat zei Wolfgang Schäuble in een interview met Skai TV.

De 75-jarige Duitse scheidend minister van Financiën is een fervent voorstander van de zware bezuingingsmaatregelen die aan Griekenland zijn opgelegd in ruil voor noodleningen. Het zorgde ervoor dat Schäuble gehaat wordt door een groot deel van de Grieken.

In een afscheidsinterview met Skai herhaalde Schäuble – die voorzitter van de Bondsdag wordt – dat Athene verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn financiële moeilijkheden. “De problemen van Griekenland zijn de problemen van Griekenland”, aldus Schäuble, die meent dat hij geen aandeel heeft gehad in de Griekse crisis.

Volgens de Duitser gebruiken de Griekse politici de kredietverstrekkers als een excuus om bezuinigingen op te leggen. “Dat maakt me verdrietig, want niemand wilde Griekenland beschadigen.” Als voorbeeld noemt hij het besluit om de pensioenen te verlagen in plaats van rijke reders belasting te laten betalen. “Dat was geen besluit van het Duitse parlement, maar van de Griekse overheid.”


Schäuble: ‘Ik ben niet degene die pensioenen kort’

2 juli 2017

Niet de internationale schuldeisers maar de Griekse regering is verantwoordelijk voor de forse kortingen op de pensioenen in Griekenland. Dat zei de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble in een interview met de Griekse krant Ta Nea.

Volgens de Duitse minister hebben de Griekse regeringen zelf besloten welke maatregelen er genomen moesten worden om de fiscale doelstellingen te halen. “Ik ben niet degene die in de pensioenen snijdt”, aldus Schäuble, die door veel Grieken  wordt gezien als de personificatie van het kwaad.  “Maar ik begrijp dat het makkelijker is om te zeggen: we snijden in de pensioenen omdat de Duitse minister van Financiën het wil.”

Het verlagen van de pensioenen was wel een van de eisen die het Internationaal Monetair Fonds heeft gesteld bij het bepalen van de hervormingen en bezuinigingen die Athene moet doorvoeren in ruil voor leningen uit het hulpprogramma.

Griekenland telt momenteel 2,65 miljoen gepensioneerden, op een bevolking van ongeveer 10 miljoen. Het aantal gepensioneerden stijgt door de vergrijzing, terwijl het aantal mensen dat bijdraagt aan de pensioenkassen verder daalt. Daardoor wordt het Griekse pensioensysteem onhoudbaar en eist het IMF dat de pensioenen omlaag moeten.

Sinds 2010 is al 22 keer gesneden in de Griekse pensioenen. Het  Griekse netwerk van gepensioneerden (ENDISY) heeft berekend dat die bezuinigingen de gepensioneerden al zo’n 50 miljard euro hebben gekost. In 2019 wordt er – mede onder druk van Duitsland en het IMF – opnieuw gekort. De basis- en aanvullende pensioenen zullen dan maximaal 18 procent omlaag gaan. Athene wilde deze verlaging eigenlijk in twee of drie jaar tijd doorvoeren.

Uit een onderzoek van het Griekse Verbond van Vakverenigingen bleek dit voorjaar dat voor bijna de helft (49,2 procent) van alle Griekse families het pensioen van één familielid de enige bron van inkomsten is. Volgens ENDISY ontvingen zes op de tien gepensioneerde Grieken in 2016 minder dan 700 euro per maand, 44,8 procent van de gepensioneerden krijgt zelfs minder dan 665 euro.


Griekenland krijgt nog geen nieuwe lening

23 mei 2017

Griekenland krijgt nog geen nieuwe lening uit het leningenpakket van 86 miljard euro. De Eurogroep en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) vinden dat er eerst meer hervormingen nodig zijn.

Het IMF meent dat de Griekse schuld onhoudbaar is en mag daarom volgens de eigen regels niet deelnemen aan de derde noodlening voor Griekenland. Voor Nederland en Duitsland is IMF-deelname echter een voorwaarde voor uitgifte van nieuwe leningen aan Athene.

Het Griekse parlement stemde afgelopen week in met een pakket aan nieuwe drastische bezuinigingsmaatregelen. Het pakket, dat 4,9 miljard euro moet opleveren, omvat onder meer nieuwe belastingverhogingen en pensioenverlagingen. Met die maatregelen zou Griekenland moeten voldoen aan de eisen voor de lening. Premier Tsipras zei  dat Griekenland aan zijn deel van de afspraken heeft voldaan en dat hij verwacht dat de schuldeisers zullen instemmen met schuldverlichting.

Ook de Griekse minister van Financiën Euclides Tsakalotos verwachtte dat er een akkoord zou komen. Hij kreeg daarbij steun van eurocommissaris Pierre Moscovici (Economische Zaken), die zei dat Griekenland 115 van de 140 overeengekomen extra maatregelen al heeft voorgeprogrammeerd of doorgevoerd en dat de Eurolanden nu hun verantwoordelijkheid moeten nemen. “Het is belangrijk dat we een meer optimistische, positieve bladzijde openslaan”, zei Moscovici. De EU en het IMF dachten daar dus anders over.

Volgens Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem wordt er nu ‘verder gewerkt’ zodat Griekenland tijdig aan zijn verplichtingen kan voldoen. Het land heeft in juli zo’n 7 miljard euro nodig voor de aflossing van een aantal eerdere leningen.  Over drie weken gaat het overleg verder. De Eurolanden en het IMF hopen het dan alsnog eens te kunnen worden over de te bewandelen weg voor Griekenland.


Parlement keurt nieuw pakket bezuinigingen goed

19 mei 2017

Het Griekse parlement heeft met een kleine meerderheid ingestemd met het pakket nieuwe bezuinigingsmaatregelen. Alle 153 leden van de coalitie stemden voor de maatregelen, waarover de regering onlangs een akkoord sloot met de internationale schuldeisers.

Het pakket van 4,9 miljard euro omvat onder meer nieuwe belastingverhogingen en pensioenverlagingen. In ruil daarvoor maken het IMF en de EU een nieuw deel vrij van het leningenpakket van 86 miljard euro, waardoor de Grieken een deel van de voorgaande leningen kunnen afbetalen. In juli heeft Athene zo’n 7 miljard nodig om schulden bij de ECB en het IMF af te lossen.

Premier Tsipras zei dat Griekenland aan zijn deel van de afspraken heeft voldaan en dat hij nu verwacht dat de schuldeisers zullen instemmen met schuldverlichting. “Het is nu hun beurt om de gemaakte afspraken na te komen, net zoals wij dat hebben gedaan. We rekenen erop dat de schuldeisers op 22 mei akkoord gaan met een schuldverlichting, die overeenkomt met de offers die het Griekse volk heeft gebracht.”

Tsipras probeerde voor de stemming de parlementsleden te overtuigen om het pakket nieuwe besparingen goed te keuren. Volgens de premier zullen de regeringsplannen Griekenland uit de jarenlange crisis helpen en kan het land in de zomer van volgend jaar financieel weer op eigen benen staan. Tsipras benadrukte wel dat hij de maatregelen  niet zal uitvoeren als er geen schuldverlichting komt of het IMF niet meedoet in het programma,

Oppositiepartij Nea Dimokratia kondigde op voorhand al aan tegen het besparingspakket te zullen stemmen. Partijleider Kyriakos Mitsotakis beschuldigde de regering van ‘de grootste politieke fraude die het land ooit heeft gekend’. Ook de vakbonden zijn niet te spreken over de maatregelen. Deze week waren er in het hele land stakingen tegen de voorgenomen hervormingen en bezuinigingen.

Voorafgaand aan de stemming in het parlement gingen ongeveer 12.000 mensen de straat op om te protesteren tegen weer nieuwe bezuinigingen. In Athene kwam het tot rellen toen demonstranten brandbommen naar het monument van de Onbekende Soldaat op het Syntagmaplein gooiden. Gemaskerde jongeren zochten de confrontatie met de politie, die traangas inzette.