Metrostations Thessaloniki houden open huis

26 november 2022

Het is nog steeds niet klaar, maar toch stonden de mensen in de rij om een kijkje te nemen in het metrostation Papafi in Thessaloniki. Ook het station en controlecentrum in Pylaia opende even de deuren voor het publiek.

Het metrostation in Papafi is ontworpen door de architect Maria Maggiorou. Het heeft – net als de andere stations – een centraal perron met deuren die alleen opengaan als de metro arriveert. De metro’s zijn supermodern: ze rijden zonder bestuurder en gebruiken een modern draadloos signaleringssysteem om te communiceren met het controlecentrum.

Het metrostation in Pylaia bestaat uit twee hoofdgebouwencomplexen die zijn ontworpen door Polyxeni Antoniou. Hierin bevinden zich de onderhoudsfaciliteiten en de remise van de metro’s en het operationele controlecentrum. Zo’n 2000 mensen meldden zich aan voor het open huis in de twee stations.

Volgens Transsportminister Kostas A. Karamanlis bevindt het project zich in de ‘laatste fase’. De regering heeft aangekondigd dat eind 2023 het hoofdtraject in gebruik zal zijn genomen. Het plan om een metroverbinding aan te leggen in Thessaloniki werd al in de jaren negentig bedacht.

Geplaagd door grote vertragingen

De aanleg van de metro van Thessaloniki begon uiteindelijk in 2006 en had oorspronkelijk in 2016 voltooid moeten zijn, maar het project werd geplaagd door grote vertragingen. Die werden onder andere veroorzaakt door de financiële en economische crisis in Griekenland. Maar de voornaamste reden voor het oponthoud is de vondst van honderdduizenden archeologische schatten tijdens graafwerkzaamheden.

Een selectie van de archeologische schatten, die tijdens de graafwerkzaamheden werden ontdekt, is te zien in het Archeologisch Museum van Thessaloniki. In de metrostations Agia Sofia en Venizelou, waar de meeste vondsten werden gedaan, zullen permanente tentoonstellingen komen.


Laat-Romeins gebouw met mozaïekvloer blootgelegd

11 november 2022

Bij werkzaamheden op het Plateia Theatrou in het centrum van Athene zijn resten van een Laat-Romeins gebouwencomplex en een mozaïek gevonden. Volgens het Griekse Ministerie van Cultuur werd de vondst gedaan in het zuidelijke deel van het plein, dat binnenkort een make-over krijgt, op ongeveer een meter diepte.

Het gaat om de bouwkundige restanten van een vrij omvangrijk gebouwencomplex, dat bestond uit verschillende ruimtes die gedeeltelijk zijn blootgelegd. De middelste ruimte is 7.40 meter lang en wordt begrensd door marmeren blokken die een stylobaat vormen, waarop kolommen moeten hebben gestaan.

Op de bovenkant van de stenen zitten groeven waar leuningen of borstweringen hebben gezeten. De vloeren van de kamers waren gedecoreerd met een mozaïek van gestileerde bloem- en geometrische vormen. Delen van deze opus sectile zijn in goede staat bewaard gebleven en wijzen op het luxueuze karakter van het gebouw.

Bij eerdere opgravingen op een stuk grond dat grenst aan het plein werden architecturale componenten blootgelegd die waarschijnlijk bij het complex hoorden, waaronder vergelijkbare muurconstructies en mozaïekvloeren.


2000 jaar oud theater ontdekt op Kreta

26 oktober 2022

klik op een afbeelding voor een vergroting

Bij opgravingen op de afgelegen oude site Lissos op Kreta ontdekten archeologen een groot deel van een openbaar gebouw, dat werd gebouwd in de 1e eeuw na Christus – de vroege Romeinse periode.

Het gebouw maakt deel uit van een theatercomplex. Vanaf de oostzijde lijkt het een odeum (de Latijnse naam voor een oorspronkelijk Grieks muziektheater) of een bouleuterion (het raadsgebouw in een Oudgriekse stad).

Op de site van Lissos vonden voor het eerst in 62 jaar weer opgravingen plaats. Zij onthulden een deel van het podium, een gang met een gewelfd dak aan elke kant van het theater en 14 rijen stoelen. Het gebouw bevindt zich in een centraal deel van de oude stad Lissos en in de buurt van de Asclepius-tempel (Asclepieum van Lissus) die werd opgegraven in 1959 door Nikolaos Platon.

Het zitgedeelte van het theater rust op een gebouwde basis en de meeste van de overgebleven stoelen bevinden zich in het zuiden en zuidwesten. Het noordelijke deel is zwaar beschadigd door grote rotsblokken die werden meegevoerd door het overstromen van een nabijgelegen beek.

Mogelijk onstonden die overstromingen na een krachtige aardbeving in de laat-Romeinse tijd (4e eeuw na Christus), die de meeste oude sites in West-Kreta verwoestte.

Lissos was een onafhankelijke stad, een religieus centrum, en had in de 3e eeuw voor Christus rijke handels- en vissersvloten. De stad werd opgericht in de klassieke periode en bloeide tot in de late oudheid.

Omdat het alleen bereikbaar is over zee of via het zware Europese langeafstandspad E4 is het gebied niet veranderd door moderne ingrepen, wat ook opgravingen bemoeilijkt.


Nieuwe vondsten bij aanleg metro Thessaloniki

28 september 2022

Metrostation Venizelos in Thessaloniki blijft archeologen aangenaam verrassen. Tijdens werkzaamheden zijn nieuwe vondsten gedaan bij de zuidelijke toegang van het station en in de zuidoostelijke schacht.

Archeologen ontdekten gebouwen die waarschijnlijk de ontvangstruimte en de kleedkamers van het openbare bad vormden. In hetzelfde gebied werd ook een bakstenen grondvlak met een verticale goot gevonden. Het badcomplex met een mozaïekvloer waarop een mannelijke figuur is afgebeeld en het opschrift “OROFOROC”, dateert uit de 2e-3e eeuw voor Christus.

Bordspellen

Bij werkzaamheden in de zuidoostelijke put van het Venizelos-station werden architecturale overblijfselen ontdekt uit de 6e na Christus tot de Byzantijnse tijd. Het gaat onder meer om een deel van een lemen gebouw, dat deel uitmaakte van de winkels op de Byzantijnse markt en een buitenruimte met putten, geplaveide vloeren en fonteinen.

De opgraving leverde ook een groot aantal artefacten op, waaronder talrijke munten, keramiek uit de Byzantijnse periode, voorwerpen van glas, marmer, ijzer, koper en been en marmeren platen met gravures en bordspellen. Volgens voria.gr zijn op een van de platen de letters NFI of IFN gegraveerd, op een andere staat een gegraveerde cirkel van een bordspel met dobbelstenen, als een van de ‘geduldspellen’ die op straat of in de haven werden gespeeld.

Het metrostation Venizelos onthult de tijdloosheid van de stad en haar actieve economische en sociale leven door de eeuwen heen. Eerder werden al ruim 300.000 artefacten ontdekt bij werkzaamheden aan het metrostelsel in Thessaloniki.

Geschiedenis Thessaloniki

Thessaloniki werd rond 315 voor Christus gesticht door de koning Cassander van Macedonië. Na de val van het koninkrijk Macedonië in 168 voor Christus werd Thessalonika – zoals het in het Latijn werd genoemd – een stad van de Romeinse Republiek. De stad groeide uit tot een belangrijk handelsknooppunt aan de Via Egnatia, de Romeinse weg die Byzantium (later Constantinopel) met Dyrrhachium (nu Durrës in Albanië) verbond, wat de handel tussen Europa en Azië mogelijk maakte.

Vanaf de eerste jaren van het Byzantijnse rijk werd Thessaloniki beschouwd als de tweede stad in het rijk na Constantinopel, zowel qua rijkdom als qua grootte (in het midden van de 12e eeuw had de stad 150.000 inwoners). Thessaloniki hield deze status tot in 1423 de Venetianen de macht overnamen.  De Venetianen hadden Thessaloniki in handen tot de stad werd veroverd door de Ottomaanse Sultan Murad II op 29 maart 1430.


Bijzondere vondsten in Artemis-heiligdom

18 september 2022

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Opgravingen in het heiligdom van Artemis Amarysia hebben nieuwe vondsten aan het licht gebracht die iets vertellen over de geschiedenis van de plek die is gewijd aan de godin Artemis. Het heiligdom ligt twee kilometer ten oosten van Amarynthos op het eiland Evia en wordt beschouwd als het belangrijkste centrum van de Artemis-verering.

Een Grieks-Zwitsers team van archeologen werkte aan opgravingen bij de laat-archaïsche tempel, waar verschillende nieuwe installaties uit de geometrische en archaïsche tijdperken werden geïdentificeerd. Vondsten rond een hoefijzervormig altaar uit een oudere gedeelte van de tempel tonen aan dat in er al de tweede helft van de 8e eeuw voor Christus sprake was van een cultus rond de godin Artemis.

Ze vonden er koperen flacons, sieraden (waaronder een faience-zegel in de vorm van een scarabee op een zilveren ring) en twee koperen schilden. Maar ook ijzeren voorwerpen, zoals dubbele beitels, die in verband worden gebracht met offers.

Ook deden ze onderzoek naar de fundamenten van de eerste archaïsche tempel en de adyton – het ontoegankelijke allerheiligste deel van een Oud-Griekse tempel dat vaak gereserveerd was voor specifieke religieuze functies.

Na de vernietiging van de eerste archaïsche tempel, werd de site verbouwd met de contructie van lemen muren. Daar werden dit jaar vazen, sieraden, scarabeezegels, beeldjes van klei, een bronzen schild, ijzeren zwaarden en een stenen beeldje gevonden.

Het beeldje van 31 centimeter hoog stelt een vrouwenfiguur voor met een dier in haar armen, waarschijnlijk een hert (het heilige dier van de godin Artemis) Het wordt gedateerd uit het begin van de 6e eeuw voor Christus. In oudere laat-archaïsche lagen werden twee fragmenten van bronzen beelden ontdekt: levensgrote tenen en een deel van een kledingstuk.


Verrassende vondsten in Antikythera-wrak

21 juni 2022

Foto’s: Grieks Ministerie van Cultuur

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Tijdens een nieuwe onderzoeksronde in het Antikythera-scheepswrak tussen 23 mei en15 juni hebben duikers die samenwerken met het Griekse Ministerie van Cultuur weer bijzondere vondsten gedaan.

Ze ontdekten een meer dan levensgroot marmeren hoofd van een man met een baard, dat mogelijk hoort bij een laat Hellenistisch beeld van de held Herakles. In 1900 vonden sponsduikers een marmeren beeld zonder hoofd op de locatie van het wrak. Dat beeld is te zien in het Nationaal Archeologisch Museum (standbeeld zonder hoofd nr. 5742).

De duikers vonden ook de marmeren basis van een standbeeld waarvan beide blote voeten nog intact waren en talloze scheepsaccessoires, zoals bronzen en ijzeren spijkers, keramieken en koperen voorwerpen en een anker.

De grootste verrassing was de vondst van twee menselijke tanden, die waren ingebed in een compacte massa met sporen van koper. De tanden worden voor DNA-analyse naar een lab gestuurd.

Een deel van het wrak was bedekt met zware keien, die met behulp van een nieuw systeem van de Hublot Xplorations-groep van de zeebodem werden gehaald. Daardoor werden delen van het scheepswrak blootgelegd die eerder niet zichtbaar waren.

Antikythera-mechanisme

Het Romeinse scheepswrak (waarin het Antikythera-mechanisme, een soort analoge computer met 29 bronzen tandwielen werd gevonden) stamt uit ongeveer 60 voor Christus en werd in 1900 door sponsduikers ontdekt bij het eiland Antikythera (halverwege tussen Kythira en Kreta). Het schip, dat was gevuld met kunstvoorwerpen en luxeartikelen, zonk waarschijnlijk op weg van Pergamum naar Rome.

In 1976 organiseerde de Griekse archeologische dienst en de legendarische ‘Calypso’ van Jean-Jacques Cousteau een tweede expeditie. Sindsdien zijn er al heel wat expedities naar het wrak gedaan. In 2015  ontdekten onderwaterarcheologen meer dan vijftig luxueuze voorwerpen in het beroemde scheepswrak. In 2017 werden onder meer een mysterieuze schijf en bronzen arm ontdekt.


Regenval onthult marmeren beeld in Epidaurus

31 december 2021

In de buurt van opgravingen in het agora-gebied van het oude Epidaurus is een marmeren beeld van een vrouw gevonden. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Het beeld werd op 16 december ontdekt, toen na hevige regenval een deel van de achterkant had blootgelegd. De opgravingen in het gebied waren toen al afgerond voor dit jaar.

Hoogstwaarschijnlijk gaat het om een beeld van Hygeia, de Griekse godin van de gezondheid, properheid en hygiëne. Ze was ook een dochter van de god van de geneeskunde Asklepios.

Het marmeren beeld stelt een vrouw voor die een lange chiton draagt ​​met daarover een himation, die op de linkerschouder en -arm is bevestigd en in rijke plooien naar beneden hangt. Het hoofd en de handen, die afzonderlijk aan het lichaam waren bevestigd, ontbreken.

Op de plek waar de rechterarm moet hebben gezeten, is aan markeringen te zien dat de figuur het ‘gebaar van ontdekking’ maakte – een beweging om de mantel op te tillen met de rechterarm naar buiten en naar boven. In de oudheid duidde dit gebaar gehuwde vrouwen aan. Ook werd het vaak getoond in beelden van de godin Hygeia.

Volgens het ministerie van Cultuur plaatst een eerste beoordeling van archeologen het beeld in de periode van het Romeinse Rijk.


Intacte amforen opgevist uit antiek scheepswrak

26 oktober 2021

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

Een antiek scheepswrak dat in 2019 werd ontdekt in het smalle kanaal tussen het eiland Kythira en Neapolis op de Peloponnesos, vervoerde verschillende amforen. Onderwaterarcheologen hebben dat ontdekt bij een bergingsoperatie.

De amforen werden eind september opgevist vanaf een diepte van 222 meter. De meeste amforen zijn van het Corfu-type, sommige zijn afkomstig van Chios en andere zijn van het type dat bekend staat als Solocha-2 (mogelijk van het oude Peparithos, zoals het eiland Skopelos bekend stond). Ook werden er verschillende andere soorten keramisch serviesgoed gevonden.

Volgens het ministerie is het wrak gedateerd tussen het einde van de 5e eeuw voor Christus en het midden van de 4e eeuw voor Christus. Het lijkt dat het intact op de zeebodem is beland, aangezien de verspreiding van de voorwerpen de vorm van het schip volgt.

Er wordt momenteel een 3D-beeld van het wrak gemaakt. Dat moet duidelijk maken hoeveel voorwerpen er op de zeebodem liggen, waar ze zijn verspreid en wat de omvang van het schip (en mogelijk ook het volume van de vracht) was.

Onontgonnen culturele schatten

Het wrak ligt in een gebied waar op de zeebodem een ​​stroomkabel wordt gelegd die Kissamos met Neapolis verbindt. Het schip werd voor het eerst gezien in 2019 door personeel dat de kabel aan het leggen was.

“Het land en de zeeën van Griekenland verbergen onontgonnen culturele schatten”, zei Cultuurminister Lina Mendoni. “En tijdens elk groot openbaar of particulier project bestaat er een extreem grote kans om oudheden te ontdekken.”

De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.

Video van het onderwateronderzoek:


Hoofd van Romeins beeld gevonden bij Preveza

13 oktober 2021

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

In de zee bij Preveza, in het noordwesten van Griekenland, is het hoofd van een figuratief standbeeld uit de Romeinse periode omhooggehaald. Het lag op een diepte van ongeveer 10 meter.

Het hoofd, dat is gemaakt van Pentelisch marmer, is gedeeltelijk bedekt met zeeorganismen en nog bijna helemaal intact. Er ontbreken enkele delen van de hoofdtooi, de neus, het rechteroor en een klein deel van de kin.

Volgens het Ministerie van Cultuur is het hoofd afkomstig van een beeld uit de Romeinse tijd, waarschijnlijk gemaakt ten tijde van de keizers Antoninus of Severus (2e-3e eeuw na Christus).

Het marmeren hoofd is overgebracht naar het Archeologisch Museum van Nikopolis, waar het wordt ontzilt en gerestaureerd.


2300 jaar oude vloekenpot gevonden in Athene

8 juni 2021

klik op een afbeelding voor een vergroting

Opgravingen op de Agora van Athene hebben een bijzonder object blootgelegd: een vloekenpot van 2300 jaar oud. De pot is al in 2006 opgegraven en werd onlangs geanalyseerd en ontcijferd door een team van Yale University.

Deze unieke ontdekking biedt nieuw bewijs over hoe de oude Atheners ‘magie’ gebruikten tegen hun vijanden, schrijft Jessica Lamont, onderzoeker en docent klassieke talen aan de Yale University, in het tijdschrift “Hesperia”.

De keramische pot werd gebruikt als instrument om vloeken te ‘binden’ aan meer dan 50 mensen, waarvan de namen aan de buitenkant waren gegraveerd. Tientallen namen zijn niet meer goed leesbaar, maar ongeveer 30 namen zijn nog wel te onderscheiden. Het zijn veel vrouwelijke en verschillende nieuwe (of niet eerder bevestigde namen) in Attica.

Resten van een kip

In de pot zaten de kop en onderste ledematen van een kip en een ijzeren spijker. De kip was niet ouder dan 7 maanden toen hij werd geslacht en degenen die de vloek uitspraken wilden misschien de zwakte van het dier doorgeven aan de slachtoffers wiens namen op de pot stonden.

De spijkers werden gebruikt in oude vloeken en ‘hadden een remmende kracht, ze blokkeerden of beperkten symbolisch de mogelijkheden van de slachtoffers van de vloek’, schrijft Lamont in haar artikel. In de buurt van de pot werden resten van een vuur met dierlijke botten gevonden, wat de kracht van de vloek mogelijk heeft vergroot.

De schrijfstijl op de pot suggereert dat ten minste twee mensen de namen hebben geschreven. De reden voor de vervloeking is niet bekend. Maar omdat de pot was begraven in een commercieel gebouw kan het te maken hebben gehad met een rechtszaak of een arbeidsgeschil, denkt Lamont.

Oude vloektabletten gevonden in Kerameikos

Vorig jaar ontdekten archeologen in een 2500 jaar oude waterput in het gebied van Kerameikos (de belangrijkste begraafplaats van het oude Athene) 30 kleine loodtabletten waarop oude vervloekingen waren gegraveerd.

Met de rituele teksten werden de goden van de onderwereld opgeroepen om schade te berokkenen aan derden. Het graveren van vloeken op op tabletten van lood, was of steen was volgens historici geen ongebruikelijke praktijk in het oude Griekenland.