Twee Griekse vondsten in archeologische top 10

14 december 2018

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Het tijdschrift Archaeology, een uitgave van het Archeologisch Instituut van Amerika, heeft een lijst gemaakt met de meest overtuigende ontdekkingen van 2018. In deze top 10 staan ook twee Griekse vondsten: een gegraveerd kleitablet met verzen uit de ‘Odyssee’ en een oud Grieks schip dat werd gevonden op de bodem van de Zwarte Zee.

Het kleitablet werd in juli door een team van Duitse en Griekse archeologen ontdekt bij opgravingen op de archeologische site van het oude Olympia, bij de verwoeste tempel van Zeus. Op het stuk klei staan dertien verzen van de Odyssee. Het gaat om de verzen 1-8 en 9-13 uit het 14e boek waarin de held Odysseus varkenshoeder Eumaios toespreekt.

Volgens de archeologen is dit het eerste voorbeeld van een kleiplaat met een uittreksel van de Odyssee. Experts onderzoeken of dit het oudste exemplaar is van het epische gedicht van Homerus dat op Grieks grondgebied is gevonden. Het kleitablet is vermoedelijk vóór de 3e eeuw na Christus gemaakt.

In oktober van dit jaar vonden archeologen een intact wrak van een oud Grieks koopvaardijschip op de bodem van de Zware Zee. Volgens de onderzoekers ligt het schip er al ruim 2400 jaar. Ze vermoeden dat het gaat om het oudste volledige scheepswrak ter wereld. Het schip ziet er precies zo uit als de tekeningen die de oude Griekse wijnvazen ​​sierden, zoals de beroemde ‘Siren Vase’.

Het Griekse schip is een van de 67 wrakken die het Black Sea Maritime Archaeological Project de afgelopen drie jaar heeft gevonden.


Archeologen lokaliseren oude Griekse stad Tenea

13 november 2018

[klik op een foto voor een vergroting]

Bij opgravingen in de regio Korinthe op de noordoostelijke Peloponnesos zijn delen van een antieke stad gevonden. Archeologen denken dat het gaat om de eerste tastbare overblijfselen van de oude stad Tenea, die kort na de Trojaanse Oorlog gesticht zou zijn.

De archeologen ontdekten muren, vloeren van klei, marmer en steen, huishoudelijk aardewerk, een dobbelsteen van bot en meer dan 200 munten die dateren van de 4e eeuw voor Christus tot de laat-Romeinse tijd. Ook vonden ze een aardewerken pot met de overblijfselen van twee menselijke foetussen. Een opmerkelijke vondst, omdat de oude Grieken normaliter hun doden begroeven op begraafplaatsen buiten de stadsmuren.

Eerder werkten de archeologen vooral aan opgravingen op oude begraafplaatsen rond de stad, gelegen bij het huidige Chiliomodi op ongeveer 100 kilometer ten zuidwesten van Athene. Ze ontdekten daar dit jaar 9 graven met sieraden van goud, koper en been, aardewerk en munten. Nu is er voor het eerst een deel van de oude stad zelf blootgelegd.

Volgens Elena Korka, die sinds 2013 de opgravingen in het gebied leidt, lijkt het erop dat de inwoners  van Tenea opvallend welvarend zijn geweest. De stad lag op een belangrijke route tussen de grote steden Korinthe en Argos in het noordoosten van de Peloponnesos en was waarschijnlijk een florerende handelsnederzetting.

Oude teksten

In een verklaring zegt het Griekse ministerie van Cultuur dat de opgravingen ‘bewijzen dat de oude stad Tenea heeft bestaan’ . De stad was tot nu toe vooral bekend uit oude teksten.

De beroemde Griekse schrijver en aardrijkskundige Pausanias (115 – 180 na Christus) noemde de Tenea in zijn ‘Beschrijving van Griekenland’: “De stad genaamd Tenea is slechts ongeveer zestig stadiën ver weg. De inwoners zeggen dat ze Trojanen zijn die in Tenedos door de Grieken gevangen werden genomen en van Agamemnon in hun huidige huis mochten verblijven. Om deze reden eren ze Apollo meer dan welke andere god ook.”


Vier Kourous-beelden ontdekt in Atalanti

3 november 2018

[klik op een foto voor een vergroting]

Archeologen hebben bij Atalanti, in Centraal-Griekenland, vier kourosbeelden opgegraven. Ze werden op het spoor gezet door een boer die tijdens het bewerken van zijn land op de romp van een beeld stuitte. Hij informeerde de autoriteiten, die een team archeologen inschakelde om nader onderzoek te doen.

De kalkstenen kouroi waren niet meer intact, de gevonden delen varieerden in hoogte van 0,86 meter tot 1,22 meter. Ook legden de archeologen een deel van een basis voor een standbeeld bloot.

Een kouros is een vrijstaande oude Griekse sculptuur van een naakte jonge man. In het Oudgrieks betekent kouros ‘jeugd / jongen, vooral van nobele rang’. De beelden verschenen voor het eerst in de archaïsche periode (± 800 tot 480 voor Christus).

Bij verder onderzoek van het stuk grond waar de kouroi werden gevonden, vonden de archeologen in diepere bodemlagen ook nog een oude begraafplaats. Tot dusver zijn zeven graven ontdekt. De graven lijken te zijn gebruikt van de 5e tot de 2e eeuw voor Christus.

Waarschijnlijk behoorde de begraafplaats tot de oude stad Opus. Opus is de oude naam van Atalanti, en vermoedelijk een van de oudste steden in Griekenland.


Oudste Griekse scheepswrak ontdekt in Zwarte Zee

23 oktober 2018

[klik op een foto voor een vergroting]

Op de bodem van de Zwarte Zee hebben archeologen een intact wrak van een oud Grieks schip gevonden. Volgens de onderzoekers ligt het schip er al ruim 2400 jaar. Ze vermoeden dat het gaat om het oudste volledige scheepswrak ter wereld.

“We hebben heel weinig fragmenten van schepen uit die periode en niets soortgelijks uit de Griekse wereld”, Jon Adams, hoogleraar archeologie aan de Universiteit van Southampton en leider van het team dat het wrak ontdekte, in The Times.

Dikke laag slib

Het 23 meter lange schip ligt op zijn kant en is compleet met mast, roeibanken en roeren. Door het lage zuurstofgehalte van de Zwarte Zee blijven houten wrakken er relatief goed bewaard. Het is onduidelijk of het schip ook een vracht vervoerde, omdat de binnenkant met een dikke laag slib is bedekt. De thuishaven van het schip was waarschijnlijk een van de oude Griekse nederzettingen langs de kust van het huidige Bulgarije.

Het scheepswrak bevindt zich op ruim 2 kilometer diepte, ongeveer 75 kilometer uit de Bulgaarse kust. Volgens de wetenschappers toont die locatie aan dat de Griekse handelsschepen zich heel ver uit de kust waagden. “De oude zeevaarders ‘omarmden’ de kust niet door angstig van haven naar haven te varen, maar zeilden op de open zee”, aldus Adams.

Odysseus

De archeologen waren verbaasd toen ze ontdekten dat het koopvaardijschip er precies zo uitziet als de tekeningen die de oude Griekse wijnvazen ​​sierden, zoals de beroemde ‘Siren Vase’. Daarop is een afbeelding te zien van Odysseus die is vastgebonden aan de mast terwijl zijn schip langs drie Sirenen vaart. De vaas – die dateert uit ongeveer 480 voor Christus – is te zien in het British Museum.

“Niemand wist hoe nauwkeurig de weergave op de ‘Siren Vase’ was en of de kunstenaar het heeft verzonnen of tekende wat hij zag,’ zegt Adams. “Nu hebben we archeologisch bewijs dat een schip tot in detail toont, tot aan de vorm van het roerblad. De zogenoemde ‘Siren Painter’ moet bekend zijn geweest met schepen.”

Meer wrakken

Het Griekse schip is een van de 67 wrakken die het Black Sea Maritime Archaeological Project de afgelopen drie jaar heeft gevonden. Het project brengt met behulp van op afstand bestuurbare onderzeeërs het oude landschap van de Zwarte Zee in kaart. Het gebied liep duizenden jaren geleden onder water toen na de laatste ijstijd de gletsjers smolten en de zeespiegel steeg.

Volgens de onderzoekers vertellen de schepen op de zeebodem een verhaal van intensieve zeevaart die de gemeenschappen rond de Zwarte Zee al vanaf de vroegste tijden verbond. Mogelijk liggen op de bodem van de Zwarte Zee nog oudere scheepswrakken, omdat nog geen 5 procent van het gebied is onderzocht.


3600 jaar oud beeldje gevonden in Akrotiri

14 oktober 2018

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij opgravingen op de archeologische site van Akrotiri op Santorini hebben archeologen een Proto-Cycladisch marmeren beeldje van een vrouwfiguur ontdekt. Het beeldje bevond zich in een kleikist die stamt uit de 16e eeuw voor Christus.

De archeologen vonden in andere rechthoekige kleikisten nog twee kleine marmeren potten, een marmeren flesje en een albasten vaas. De 3600 jaar oude schatten lagen onder het puin in een groot en waarschijnlijk openbaar gebouw, vlakbij de plaats waar in 1999 een beeldje van een gouden steenbok in een kleikist werd gevonden.

De vondsten werpen volgens het Griekse Ministerie van Cultuur een nieuw licht op de ideologie en mogelijke religie van de samenleving op Thera – de oud-Griekse naam van Santorini.

Akrotiri, ook wel het ‘Minoïsch Pompeii’ genoemd, was in de Bronstijd een nederzetting op Santorini. De havenstad maakte deel uit van het culturele en handelsnetwerk van de Minoïsche beschaving. Het was een rijke stad, die intensieve handelsbetrekkingen onderhield met het Minoïsche Kreta.

De nederzetting werd vernietigd door de uitbarsting van de Thera-vulkaan tussen 1650 en 1600 voor Christus en bedolven onder 50 meter dikke laag puimsteen. Hierdoor zijn mooie fresco’s en veel objecten en kunstwerken goed bewaard gebleven. Tijdens opgravingen zijn delen van de stad Akrotiri weer teruggevonden.


Ongeschonden graftombe opgegraven in Nemea

4 oktober 2018
Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

[klik op een afbeelding om de galerij te openen}

Bij opgravingen bij Nemea op de Peloponnesos hebben archeologen een intacte tombe uit het vroege Myceense tijdperk (1650-1400 voor Christus) blootgelegd. Volgens het Griekse ministerie van Cultuur is het graf een van de grootste die in deze regio werd gevonden.

De tombe werd ontdekt op een Myceense begraafplaats in Aidonia. Het graf onderscheidt zich door een korte maar zeer brede weg, een wijde opening en een ronde koepelvormige ruimte die op sommige plekken zes meter hoog is.

Op de vloer van de grafkamer bevonden zich vier kuilen die waren bedekt met grote stenen platen – een element dat volgens het ministerie verwijst naar vroege Myceense graven. In die putten vonden de archeologen de oudste graven en serviesgoed van gedecoreerd aardewerk. Ook troffen ze sieraden, kralen van verschillende materialen, spelden, bronzen messen en zwaarden, tientallen pijlpunten van koper, obsidiaan en vuursteen en andere prestigieuze voorwerpen aan.

De Myceense beschaving, bekend om zijn vorstelijke staten, stedelijke organisatie, verfijnde kunst en schrift, had zijn bloeiperiode in Griekenland van de 17e tot 12e eeuw voor Christus.


Toerist vindt Byzantijnse amfora op Kreta

3 september 2018

Een toerist op Kreta heeft bij toeval een bijzondere vondst gedaan tijdens een bezoekje aan het strand. Hij ontdekte een amfora die waarschijnlijk afkomstig is uit de Byzantijnse periode.

De man wilde op Arina Beach foto’s maken om de heldere, blauwe kleur van de zee vast te leggen. Toen hij de beelden daarna op zijn mobiele telefoon bekeek, ontdekte hij een rond object in de golven. Aanvankelijk dacht de man dat het een menselijk hoofd was, waarna hij de eigenaar van de watersportfaciliteit op het strand alarmeerde. Die ging het water in en zag een amfora in zee drijven.

Nadat de amfora was gelokaliseerd, bracht hij de havenautoriteit van Heraklion op de hoogte van de vondst. Vervolgens werd het object voorzichtig uit het water gehaald. Experts van het Ephoraat van Onderwater Oudheden van Heraklion concludeerden dat de amfora afkomstig is van een Byzantijns schip en stamt uit de 12e of 13e eeuw.