Verrassende vondsten in Antikythera-wrak

21 juni 2022

Foto’s: Grieks Ministerie van Cultuur

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Tijdens een nieuwe onderzoeksronde in het Antikythera-scheepswrak tussen 23 mei en15 juni hebben duikers die samenwerken met het Griekse Ministerie van Cultuur weer bijzondere vondsten gedaan.

Ze ontdekten een meer dan levensgroot marmeren hoofd van een man met een baard, dat mogelijk hoort bij een laat Hellenistisch beeld van de held Herakles. In 1900 vonden sponsduikers een marmeren beeld zonder hoofd op de locatie van het wrak. Dat beeld is te zien in het Nationaal Archeologisch Museum (standbeeld zonder hoofd nr. 5742).

De duikers vonden ook de marmeren basis van een standbeeld waarvan beide blote voeten nog intact waren en talloze scheepsaccessoires, zoals bronzen en ijzeren spijkers, keramieken en koperen voorwerpen en een anker.

De grootste verrassing was de vondst van twee menselijke tanden, die waren ingebed in een compacte massa met sporen van koper. De tanden worden voor DNA-analyse naar een lab gestuurd.

Een deel van het wrak was bedekt met zware keien, die met behulp van een nieuw systeem van de Hublot Xplorations-groep van de zeebodem werden gehaald. Daardoor werden delen van het scheepswrak blootgelegd die eerder niet zichtbaar waren.

Antikythera-mechanisme

Het Romeinse scheepswrak (waarin het Antikythera-mechanisme, een soort analoge computer met 29 bronzen tandwielen werd gevonden) stamt uit ongeveer 60 voor Christus en werd in 1900 door sponsduikers ontdekt bij het eiland Antikythera (halverwege tussen Kythira en Kreta). Het schip, dat was gevuld met kunstvoorwerpen en luxeartikelen, zonk waarschijnlijk op weg van Pergamum naar Rome.

In 1976 organiseerde de Griekse archeologische dienst en de legendarische ‘Calypso’ van Jean-Jacques Cousteau een tweede expeditie. Sindsdien zijn er al heel wat expedities naar het wrak gedaan. In 2015  ontdekten onderwaterarcheologen meer dan vijftig luxueuze voorwerpen in het beroemde scheepswrak. In 2017 werden onder meer een mysterieuze schijf en bronzen arm ontdekt.


Regenval onthult marmeren beeld in Epidaurus

31 december 2021

In de buurt van opgravingen in het agora-gebied van het oude Epidaurus is een marmeren beeld van een vrouw gevonden. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Het beeld werd op 16 december ontdekt, toen na hevige regenval een deel van de achterkant had blootgelegd. De opgravingen in het gebied waren toen al afgerond voor dit jaar.

Hoogstwaarschijnlijk gaat het om een beeld van Hygeia, de Griekse godin van de gezondheid, properheid en hygiëne. Ze was ook een dochter van de god van de geneeskunde Asklepios.

Het marmeren beeld stelt een vrouw voor die een lange chiton draagt ​​met daarover een himation, die op de linkerschouder en -arm is bevestigd en in rijke plooien naar beneden hangt. Het hoofd en de handen, die afzonderlijk aan het lichaam waren bevestigd, ontbreken.

Op de plek waar de rechterarm moet hebben gezeten, is aan markeringen te zien dat de figuur het ‘gebaar van ontdekking’ maakte – een beweging om de mantel op te tillen met de rechterarm naar buiten en naar boven. In de oudheid duidde dit gebaar gehuwde vrouwen aan. Ook werd het vaak getoond in beelden van de godin Hygeia.

Volgens het ministerie van Cultuur plaatst een eerste beoordeling van archeologen het beeld in de periode van het Romeinse Rijk.


Intacte amforen opgevist uit antiek scheepswrak

26 oktober 2021

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

Een antiek scheepswrak dat in 2019 werd ontdekt in het smalle kanaal tussen het eiland Kythira en Neapolis op de Peloponnesos, vervoerde verschillende amforen. Onderwaterarcheologen hebben dat ontdekt bij een bergingsoperatie.

De amforen werden eind september opgevist vanaf een diepte van 222 meter. De meeste amforen zijn van het Corfu-type, sommige zijn afkomstig van Chios en andere zijn van het type dat bekend staat als Solocha-2 (mogelijk van het oude Peparithos, zoals het eiland Skopelos bekend stond). Ook werden er verschillende andere soorten keramisch serviesgoed gevonden.

Volgens het ministerie is het wrak gedateerd tussen het einde van de 5e eeuw voor Christus en het midden van de 4e eeuw voor Christus. Het lijkt dat het intact op de zeebodem is beland, aangezien de verspreiding van de voorwerpen de vorm van het schip volgt.

Er wordt momenteel een 3D-beeld van het wrak gemaakt. Dat moet duidelijk maken hoeveel voorwerpen er op de zeebodem liggen, waar ze zijn verspreid en wat de omvang van het schip (en mogelijk ook het volume van de vracht) was.

Onontgonnen culturele schatten

Het wrak ligt in een gebied waar op de zeebodem een ​​stroomkabel wordt gelegd die Kissamos met Neapolis verbindt. Het schip werd voor het eerst gezien in 2019 door personeel dat de kabel aan het leggen was.

“Het land en de zeeën van Griekenland verbergen onontgonnen culturele schatten”, zei Cultuurminister Lina Mendoni. “En tijdens elk groot openbaar of particulier project bestaat er een extreem grote kans om oudheden te ontdekken.”

De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.

Video van het onderwateronderzoek:


Hoofd van Romeins beeld gevonden bij Preveza

13 oktober 2021

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

In de zee bij Preveza, in het noordwesten van Griekenland, is het hoofd van een figuratief standbeeld uit de Romeinse periode omhooggehaald. Het lag op een diepte van ongeveer 10 meter.

Het hoofd, dat is gemaakt van Pentelisch marmer, is gedeeltelijk bedekt met zeeorganismen en nog bijna helemaal intact. Er ontbreken enkele delen van de hoofdtooi, de neus, het rechteroor en een klein deel van de kin.

Volgens het Ministerie van Cultuur is het hoofd afkomstig van een beeld uit de Romeinse tijd, waarschijnlijk gemaakt ten tijde van de keizers Antoninus of Severus (2e-3e eeuw na Christus).

Het marmeren hoofd is overgebracht naar het Archeologisch Museum van Nikopolis, waar het wordt ontzilt en gerestaureerd.


2300 jaar oude vloekenpot gevonden in Athene

8 juni 2021

klik op een afbeelding voor een vergroting

Opgravingen op de Agora van Athene hebben een bijzonder object blootgelegd: een vloekenpot van 2300 jaar oud. De pot is al in 2006 opgegraven en werd onlangs geanalyseerd en ontcijferd door een team van Yale University.

Deze unieke ontdekking biedt nieuw bewijs over hoe de oude Atheners ‘magie’ gebruikten tegen hun vijanden, schrijft Jessica Lamont, onderzoeker en docent klassieke talen aan de Yale University, in het tijdschrift “Hesperia”.

De keramische pot werd gebruikt als instrument om vloeken te ‘binden’ aan meer dan 50 mensen, waarvan de namen aan de buitenkant waren gegraveerd. Tientallen namen zijn niet meer goed leesbaar, maar ongeveer 30 namen zijn nog wel te onderscheiden. Het zijn veel vrouwelijke en verschillende nieuwe (of niet eerder bevestigde namen) in Attica.

Resten van een kip

In de pot zaten de kop en onderste ledematen van een kip en een ijzeren spijker. De kip was niet ouder dan 7 maanden toen hij werd geslacht en degenen die de vloek uitspraken wilden misschien de zwakte van het dier doorgeven aan de slachtoffers wiens namen op de pot stonden.

De spijkers werden gebruikt in oude vloeken en ‘hadden een remmende kracht, ze blokkeerden of beperkten symbolisch de mogelijkheden van de slachtoffers van de vloek’, schrijft Lamont in haar artikel. In de buurt van de pot werden resten van een vuur met dierlijke botten gevonden, wat de kracht van de vloek mogelijk heeft vergroot.

De schrijfstijl op de pot suggereert dat ten minste twee mensen de namen hebben geschreven. De reden voor de vervloeking is niet bekend. Maar omdat de pot was begraven in een commercieel gebouw kan het te maken hebben gehad met een rechtszaak of een arbeidsgeschil, denkt Lamont.

Oude vloektabletten gevonden in Kerameikos

Vorig jaar ontdekten archeologen in een 2500 jaar oude waterput in het gebied van Kerameikos (de belangrijkste begraafplaats van het oude Athene) 30 kleine loodtabletten waarop oude vervloekingen waren gegraveerd.

Met de rituele teksten werden de goden van de onderwereld opgeroepen om schade te berokkenen aan derden. Het graveren van vloeken op op tabletten van lood, was of steen was volgens historici geen ongebruikelijke praktijk in het oude Griekenland.


Eeuwenoud stierenbeeldje bij toeval ontdekt in Olympia

19 maart 2021

(klik op een afbeelding om de galerij te openen)

foto’s : Grieks ministerie van Cultuur

Op de archeologische site van het oude Olympia is bij toeval een klein bronzen beeldje van een stier ontdekt. Door hevige regenval in het gebied is het beeldje waarschijnlijk aan de oppervlakte gekomen.

Volgens het Griekse ministerie van Cultuur werd het beeldje vorige maand tijdens een inspectie van het terrein opgemerkt door een van de archeologen. Zij zag bij de Tempel van Zeus een van de horens van de stier boven de grond uitsteken.

Uit een eerste wetenschappelijk onderzoek kan worden herleid dat het goed bewaarde beeldje afkomstig is uit de Geometrische periode (1050-700 voor Christus). Het bronzen stierenbeeldje was een ritueel offer aan Zeus, oppergod en beschermheer van de heilige plaats in Olympia.

In de dikke laag as van het altaar van Zeus werd eerder een groot aantal beeldjes met afbeeldingen van dieren of menselijke figuren gevonden. Een deel daarvan wordt tentoongesteld in het Archeologisch Museum van Olympia.


Vier oude scheepswrakken gevonden bij Kasos

20 januari 2021

[Klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij het eiland Kasos in de Egeïsche Zee zijn vier oude scheepswrakken ontdekt. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt. De wrakken werden ontdekt tijdens een onderwaterexpeditie in september en oktober vorig jaar.

De meest opmerkelijke vondst is een scheepswrak uit de Romeinse tijd (2e-3e eeuw na Christus). De lading van het schip bestond uit (olie)amforen van het type Dressel 20 die geproduceerd zijn in de Spaanse regio Guadalquivir (1e-3e eeuw na Christus) en amforen van het Africana I-type die in de 2e-3e eeuw na Christus werden gemaakt in het huidige Tunesië.

Twee van de drie andere scheepswrakken bevatten ook amforen uit de Hellenistische (1e eeuw voor Christus) en klassieke periode (5e eeuw voor Christus).

Eerder al 5 wrakken gevonden bij Kasos

In 2019 werden tijdens de eerste onderwaterexpeditie bij Kasos al vijf oude scheepswrakken, grote delen van hun lading en de mogelijke overblijfselen van een oude haven ontdekt. Het oudste wrak was van een handelsschip uit de late klassieke periode. Zijn overgebleven lading bestond uit vier soorten amforen en fijn servies. Het schip had vijf stenen ankers in een piramidevorm.

Kasos ligt tussen Kreta en Rhodos op wat nog steeds een belangrijke handelsroute is tussen de Egeïsche Zee en het Midden-Oosten. De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al  in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni  ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.


Acht oude graftombes gevonden in Ilia

30 november 2020

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Bij opgravingen op een privéterrein in de regio Ilia, in het noordwestelijke deel van de Peloponnesos, zijn onlangs acht oude graftombes ontdekt, die dateren uit de 2e tot de 4e eeuw voor Christus.

Volgens het Griekse ministerie van Cultuur maken ze deel uit van de westelijke necropolis van de oude stad Elis, waar tot dusver meer dan 200 graven uit de late klassieke en hellenistische periode zijn opgegraven.

Er werden vier rechthoekige graven ontdekt, die omrand waren met stenen. Ook vonden de archeologen drie grote aardewerken potten (pithoi) en een los graf dat was bedekt met keramische tegels en een marmeren grafstele.

In een van de pithoi (die soms zo groot waren dat ze ook als grafkist werden gebruikt) ontdekten archeologen een rijkelijk versierde bronzen urn op voet. De urn heeft een bloemmotief op de handvatten en op de ruimte tussen de handvatten en de rand zijn leeuwenkoppen geplaatst.

In een pithos werd ook een bronzen spiegel met reliëf aangetroffen. De voorwerpen uit de potten dateren uit het einde van de 4e tot het begin van de 3e eeuw voor Christus.


Hoofd van Hermes ontdekt bij wegwerkzaamheden

15 november 2020

Bij wegwerkzaamheden in het centrum van Athene is het hoofd van een Hermes-beeld opgegraven. De vondst werd gedaan op een diepte van nog geen 1,5 meter in de Aioloustraat, tegenover de Agia Irini-kerk.

Het Hermes-hoofd, dat waarschijnlijk stamt uit het einde van de 4e of begin van de 3e eeuw voor Christus, was onderdeel van een zogenaamde herme. “Uniek Athene! Trots en bewondering”, schreef de Atheense burgemeester Kostas Bakoyannis op Facebook.

Een herme – of hermaion – was een rechthoekige, naar beneden toe enigszins taps toelopende zuil waarvan het bovenste deel (oorspronkelijk) bestond uit een buste van Hermes. De zuilen stonden op kruispunten en werden gebruikt als wegwijzers. Hermes is in de Griekse mythologie de god van de handel, reizigers, wegen en dieven. Hij is ook de boodschapper van de goden.

Volgens het ministerie van Cultuur verkeert de vondst in goede staat en is het Hermes-hoofd overgebracht naar een opslagplaats van het Eforaat van Oudheden.


Leeuwenpoort Mycene beschadigd door bosbrand

31 augustus 2020

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Cultuurminister Lina Mendoni heeft vandaag een bezoek gebracht aan de archeologische vindplaats van Mycene, waar gistermiddag rond 13.30 uur aan de rand van het gebied een bosbrand uitbrak.

De 3250 jaar oude stenen Leeuwenpoort, de ingang van de oude citadel, is zwartgeblakerd door de vlammen. Maar volgens Mendoni is de schade ‘minimaal’ en kan de site op e snel weer open voor het publiek.

“De brandweer kwam snel in actie en de preventiemaatregelen werkten: droge vegetatie was allemaal opgeruimd. Dat is wat de monumenten heeft gered”, aldus de minister.

Vier blusvliegtuigen en twee helikopters hielpen tientallen brandweerlieden om de brand te bedwingen. Bezoekers en personeel werd uit voorzorg geëvacueerd.

Mycene is een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen in Griekenland. De vestingstad kende zijn bloeitijd in de periode 1400-1200 voor Christus en was het politieke en culturele centrum van de Myceense beschaving.

Ben je in Griekenland en zie je ergens een (beginnende) bosbrand, bel dan direct met het alarmnummer 199