Griekenland verwijdert 2300 historische sites uit privatiseringsfonds

23 januari 2019

De Griekse overheid heeft ruim 2000 archeologische sites, monumenten en musea verwijderd van de lijst met staatseigendommen die worden overdragen aan het privatiseringsfonds. Het besluit volgt op een protest van de Griekse Vereniging van Archeologen, die vreest dat het erfgoed van het land in de uitverkoop gaat.

“De culturele activa zijn vrijgesteld”, liet minister van Cultuur Myrsini Zorba weten in een persverklaring, die het ministerieel besluit over de zaak aankondigde. “Er zijn 2330 staatsactiva die beschermd worden door een wet en we kunnen het nu laten rusten.” De volledige lijst van de activa werd gepubliceerd op de website van het minsiterie.

De verkoop van staatseigendommen was een belangrijke eis van de internationale geldschieters bij het verstrekken van de steunprogramma’s aan Griekenland.

In september 2018 droeg Griekenland meer dan 10.000 openbare eigendommen over aan het privatiseringsfonds HRADF, een holdingmaatschappij die eigendom is van de Griekse staat. Op die lijst stonden het paleis van Knossos op Kreta, de archeologische vindplaats Aigai (Vergina), de koninklijke tomben van Koning Philip II van Macedonië en de Akropolis van Sparta, de witte toren van Thessaloniki en het graf van Leonidas. Ook honderden monumenten uit de Byzantijnse en Ottomaanse tijd werden overgedragen aan het fonds.

De regering ontkende herhaaldelijk dat archeologische sites en monumenten kunnen worden verkocht, maar dat stelde de archeologen niet gerust. In oktober vorig jaar legden medewerkers van het Cultuurministerie die werken bij Griekse staatsmusea en archeologische sites uit protest voor 24 uur het werk neer. Door de staking waren de Acropolis en andere populaire Griekse sites en musea de hele dag gesloten.


Vermiste ‘Steen van Nikouria’ na ruim 100 jaar teruggevonden

28 december 2018

Ongeveer een eeuw lang was het spoorloos verdwenen. Maar dankzij een laatstejaarsstudent archeologie is het stenen tablet uit 280-278 voor Christus met een historische inscriptie van het Decreet van Nikouria weer opgedoken op Amorgos. Dat meldt het Griekse ministerie van Cultuur.

De inscriptie bevat belangrijke informatie over de geschiedenis van de Egeïsche Zee. De stèle werd in 1893 ontdekt in de Panagia-kerk op het eilandje Nikouria, tegenover Aigiali op Amorgos. Het werd overbracht naar een nabijgelegen stal, waar het werd bewaard tot het in 1908 verdween. Sindsdien was het onvindbaar, ondanks zoektochten van tientallen onderzoekers.

De van Amorgos afkomstige student Stelios Perakis en de Duitse archeoloog N. N. Fischer ontdekten het stenen tablet met behulp van de lokale bevolking. De ‘Steen van Nikouria’ zat ingebed in de buitenmuur van een pas gerestaureerde woning in het dorp Tholaria. Het huis was eerder eigendom van Stamatis Grispos, een herder uit Nikouria.

Het Decreet van Nikouria bevat het besluit van de Liga (Koinon) van de Eilandbewoners, een politieke unie die werd opgericht door de Ptolemaeën, om met officiële vertegenwoordigers deel te nemen aan het feest en de spelen die in Alexandrië werden georganiseerd door Ptolemeus II ter nagedachtenis aan zijn vader Ptolemaeus I de Verlosser.

Volgens het ministerie van Cultuur levert het decreet bewijs over het machtsevenwicht in de eerste helft van de 3e eeuw voor Christus en de overgang van de controle van de Macedoniërs naar de Ptolemaeën.

De stèle wordt uit de muur van de woning gehaald en ondergebracht in de archeologische collectie van Amorgos.


Twee Griekse vondsten in archeologische top 10

14 december 2018

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Het tijdschrift Archaeology, een uitgave van het Archeologisch Instituut van Amerika, heeft een lijst gemaakt met de meest overtuigende ontdekkingen van 2018. In deze top 10 staan ook twee Griekse vondsten: een gegraveerd kleitablet met verzen uit de ‘Odyssee’ en een oud Grieks schip dat werd gevonden op de bodem van de Zwarte Zee.

Het kleitablet werd in juli door een team van Duitse en Griekse archeologen ontdekt bij opgravingen op de archeologische site van het oude Olympia, bij de verwoeste tempel van Zeus. Op het stuk klei staan dertien verzen van de Odyssee. Het gaat om de verzen 1-8 en 9-13 uit het 14e boek waarin de held Odysseus varkenshoeder Eumaios toespreekt.

Volgens de archeologen is dit het eerste voorbeeld van een kleiplaat met een uittreksel van de Odyssee. Experts onderzoeken of dit het oudste exemplaar is van het epische gedicht van Homerus dat op Grieks grondgebied is gevonden. Het kleitablet is vermoedelijk vóór de 3e eeuw na Christus gemaakt.

In oktober van dit jaar vonden archeologen een intact wrak van een oud Grieks koopvaardijschip op de bodem van de Zware Zee. Volgens de onderzoekers ligt het schip er al ruim 2400 jaar. Ze vermoeden dat het gaat om het oudste volledige scheepswrak ter wereld. Het schip ziet er precies zo uit als de tekeningen die de oude Griekse wijnvazen ​​sierden, zoals de beroemde ‘Siren Vase’.

Het Griekse schip is een van de 67 wrakken die het Black Sea Maritime Archaeological Project de afgelopen drie jaar heeft gevonden.


Archeologen lokaliseren oude Griekse stad Tenea

13 november 2018

[klik op een foto voor een vergroting]

Bij opgravingen in de regio Korinthe op de noordoostelijke Peloponnesos zijn delen van een antieke stad gevonden. Archeologen denken dat het gaat om de eerste tastbare overblijfselen van de oude stad Tenea, die kort na de Trojaanse Oorlog gesticht zou zijn.

De archeologen ontdekten muren, vloeren van klei, marmer en steen, huishoudelijk aardewerk, een dobbelsteen van bot en meer dan 200 munten die dateren van de 4e eeuw voor Christus tot de laat-Romeinse tijd. Ook vonden ze een aardewerken pot met de overblijfselen van twee menselijke foetussen. Een opmerkelijke vondst, omdat de oude Grieken normaliter hun doden begroeven op begraafplaatsen buiten de stadsmuren.

Eerder werkten de archeologen vooral aan opgravingen op oude begraafplaatsen rond de stad, gelegen bij het huidige Chiliomodi op ongeveer 100 kilometer ten zuidwesten van Athene. Ze ontdekten daar dit jaar 9 graven met sieraden van goud, koper en been, aardewerk en munten. Nu is er voor het eerst een deel van de oude stad zelf blootgelegd.

Volgens Elena Korka, die sinds 2013 de opgravingen in het gebied leidt, lijkt het erop dat de inwoners  van Tenea opvallend welvarend zijn geweest. De stad lag op een belangrijke route tussen de grote steden Korinthe en Argos in het noordoosten van de Peloponnesos en was waarschijnlijk een florerende handelsnederzetting.

Oude teksten

In een verklaring zegt het Griekse ministerie van Cultuur dat de opgravingen ‘bewijzen dat de oude stad Tenea heeft bestaan’ . De stad was tot nu toe vooral bekend uit oude teksten.

De beroemde Griekse schrijver en aardrijkskundige Pausanias (115 – 180 na Christus) noemde de Tenea in zijn ‘Beschrijving van Griekenland’: “De stad genaamd Tenea is slechts ongeveer zestig stadiën ver weg. De inwoners zeggen dat ze Trojanen zijn die in Tenedos door de Grieken gevangen werden genomen en van Agamemnon in hun huidige huis mochten verblijven. Om deze reden eren ze Apollo meer dan welke andere god ook.”


Vier Kourous-beelden ontdekt in Atalanti

3 november 2018

[klik op een foto voor een vergroting]

Archeologen hebben bij Atalanti, in Centraal-Griekenland, vier kourosbeelden opgegraven. Ze werden op het spoor gezet door een boer die tijdens het bewerken van zijn land op de romp van een beeld stuitte. Hij informeerde de autoriteiten, die een team archeologen inschakelde om nader onderzoek te doen.

De kalkstenen kouroi waren niet meer intact, de gevonden delen varieerden in hoogte van 0,86 meter tot 1,22 meter. Ook legden de archeologen een deel van een basis voor een standbeeld bloot.

Een kouros is een vrijstaande oude Griekse sculptuur van een naakte jonge man. In het Oudgrieks betekent kouros ‘jeugd / jongen, vooral van nobele rang’. De beelden verschenen voor het eerst in de archaïsche periode (± 800 tot 480 voor Christus).

Bij verder onderzoek van het stuk grond waar de kouroi werden gevonden, vonden de archeologen in diepere bodemlagen ook nog een oude begraafplaats. Tot dusver zijn zeven graven ontdekt. De graven lijken te zijn gebruikt van de 5e tot de 2e eeuw voor Christus.

Waarschijnlijk behoorde de begraafplaats tot de oude stad Opus. Opus is de oude naam van Atalanti, en vermoedelijk een van de oudste steden in Griekenland.


Oudste Griekse scheepswrak ontdekt in Zwarte Zee

23 oktober 2018

[klik op een foto voor een vergroting]

Op de bodem van de Zwarte Zee hebben archeologen een intact wrak van een oud Grieks schip gevonden. Volgens de onderzoekers ligt het schip er al ruim 2400 jaar. Ze vermoeden dat het gaat om het oudste volledige scheepswrak ter wereld.

“We hebben heel weinig fragmenten van schepen uit die periode en niets soortgelijks uit de Griekse wereld”, Jon Adams, hoogleraar archeologie aan de Universiteit van Southampton en leider van het team dat het wrak ontdekte, in The Times.

Dikke laag slib

Het 23 meter lange schip ligt op zijn kant en is compleet met mast, roeibanken en roeren. Door het lage zuurstofgehalte van de Zwarte Zee blijven houten wrakken er relatief goed bewaard. Het is onduidelijk of het schip ook een vracht vervoerde, omdat de binnenkant met een dikke laag slib is bedekt. De thuishaven van het schip was waarschijnlijk een van de oude Griekse nederzettingen langs de kust van het huidige Bulgarije.

Het scheepswrak bevindt zich op ruim 2 kilometer diepte, ongeveer 75 kilometer uit de Bulgaarse kust. Volgens de wetenschappers toont die locatie aan dat de Griekse handelsschepen zich heel ver uit de kust waagden. “De oude zeevaarders ‘omarmden’ de kust niet door angstig van haven naar haven te varen, maar zeilden op de open zee”, aldus Adams.

Odysseus

De archeologen waren verbaasd toen ze ontdekten dat het koopvaardijschip er precies zo uitziet als de tekeningen die de oude Griekse wijnvazen ​​sierden, zoals de beroemde ‘Siren Vase’. Daarop is een afbeelding te zien van Odysseus die is vastgebonden aan de mast terwijl zijn schip langs drie Sirenen vaart. De vaas – die dateert uit ongeveer 480 voor Christus – is te zien in het British Museum.

“Niemand wist hoe nauwkeurig de weergave op de ‘Siren Vase’ was en of de kunstenaar het heeft verzonnen of tekende wat hij zag,’ zegt Adams. “Nu hebben we archeologisch bewijs dat een schip tot in detail toont, tot aan de vorm van het roerblad. De zogenoemde ‘Siren Painter’ moet bekend zijn geweest met schepen.”

Meer wrakken

Het Griekse schip is een van de 67 wrakken die het Black Sea Maritime Archaeological Project de afgelopen drie jaar heeft gevonden. Het project brengt met behulp van op afstand bestuurbare onderzeeërs het oude landschap van de Zwarte Zee in kaart. Het gebied liep duizenden jaren geleden onder water toen na de laatste ijstijd de gletsjers smolten en de zeespiegel steeg.

Volgens de onderzoekers vertellen de schepen op de zeebodem een verhaal van intensieve zeevaart die de gemeenschappen rond de Zwarte Zee al vanaf de vroegste tijden verbond. Mogelijk liggen op de bodem van de Zwarte Zee nog oudere scheepswrakken, omdat nog geen 5 procent van het gebied is onderzocht.


3600 jaar oud beeldje gevonden in Akrotiri

14 oktober 2018

[klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij opgravingen op de archeologische site van Akrotiri op Santorini hebben archeologen een Proto-Cycladisch marmeren beeldje van een vrouwfiguur ontdekt. Het beeldje bevond zich in een kleikist die stamt uit de 16e eeuw voor Christus.

De archeologen vonden in andere rechthoekige kleikisten nog twee kleine marmeren potten, een marmeren flesje en een albasten vaas. De 3600 jaar oude schatten lagen onder het puin in een groot en waarschijnlijk openbaar gebouw, vlakbij de plaats waar in 1999 een beeldje van een gouden steenbok in een kleikist werd gevonden.

De vondsten werpen volgens het Griekse Ministerie van Cultuur een nieuw licht op de ideologie en mogelijke religie van de samenleving op Thera – de oud-Griekse naam van Santorini.

Akrotiri, ook wel het ‘Minoïsch Pompeii’ genoemd, was in de Bronstijd een nederzetting op Santorini. De havenstad maakte deel uit van het culturele en handelsnetwerk van de Minoïsche beschaving. Het was een rijke stad, die intensieve handelsbetrekkingen onderhield met het Minoïsche Kreta.

De nederzetting werd vernietigd door de uitbarsting van de Thera-vulkaan tussen 1650 en 1600 voor Christus en bedolven onder 50 meter dikke laag puimsteen. Hierdoor zijn mooie fresco’s en veel objecten en kunstwerken goed bewaard gebleven. Tijdens opgravingen zijn delen van de stad Akrotiri weer teruggevonden.