Lekkage in zaal van Parthenon Marbles

17 augustus 2021

links: het lekkende dak in de beeldengalerij in januari 2020 / rechts: een ventilator in het midden van de galerij in juli 2021 (foto’s: The Art Newspaper)

Al bijna 200 jaar laat Griekenland geen gelegenheid voorbij gaan om de teruggave van de Parthenon Marbles te eisen van de Britten. Vorige week diende zich weer een nieuwe aanleiding aan. Toen doken er in The Art Newspaper namelijk foto’s op van een lekkend dak in een van de zeven Griekse zalen van het British Museum, waar de marmeren sculpturen zijn gehuisvest.

Op een van de foto’s is een ventilator te zien die voor de Parthenon-sculpturen is geplaatst, mogelijk om de zaal te laten drogen. Ook publiceerde het Britse maandblad foto’s uit januari vorig jaar waarop sporen van lekkages in het museum te zien zijn. Volgens The Art Newspaper heeft een woordvoerster van het museum bevestigd dat er ‘wat water is binnengedrongen in een van de Griekse zalen’.

Vaker lekkages in het museum

De Griekse zalen waren voor het laatst open voor het publiek in december 2020, toen het museum de deuren moest sluiten vanwege een landelijke Covid-19 lockdown. Ze zouden eind juli weer opengaan, maar dit werd teruggedraaid nadat zware regenval op 25 juli overstromingen veroorzaakte in het centrum van Londen en leidde tot waterlekkage in het museum.

Het is niet de eerste keer dat water in de galerijen een probleem vormt. In 2018 gingen beelden rond van water dat in de zaal druppelde waarin de fries en sculpturen van het Parthenon zich bevinden. De Griekse minister van Cultuur eiste toen dat de marmeren sculpturen teruggeven zouden worden aan Griekenland.

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni heeft nu opnieuw gesteld dat de Parthenon Marbles moeten terugkeren naar hun thuisland. “Dit is niet de eerste keer dat foto’s zijn gepubliceerd waaruit blijkt dat de voorwaarden voor het tentoonstellen van de Parthenon-sculpturen in het British Museum niet alleen ongepast, maar ook gevaarlijk zijn”, zei ze tegen The Art Newspaper.

Kunstroof door Lord Elgin

De Parthenon Marbles belandden door de Britse lord Elgin in Londen. In 1801 verwijderde hij marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. Vijftien jaar later verkocht Elgin de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum. Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof.

Griekenland probeert al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 de sculpturen terug te halen naar Athene. Het British Museum heeft de oproep om de beelden terug te geven steeds verworpen, onder het mom dat lord Elgin ze heeft verworven door een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk, dat toen heerste over Griekenland.

De Grieken willen de 2500 jaar oude marmeren beelden tentoonstellen in het Acropolis Museum in Athene, waar ook de andere originele friezen van het Parthenon te zien zijn.


Boris Johnson: Parthenon Marbles zijn legaal verkregen en blijven in Londen

13 maart 2021

Het blijft een aanhoudend twistpunt tussen Griekenland en Groot-Brittannië: het eigendomsrecht van de Parthenon Marbles. Griekenland strijdt al bijna 200 jaar voor teruggave van de marmeren sculpturen, terwijl de Britten vinden dat zij de rechtmatige eigenaar zijn.

De Britse premier Boris Johnson heeft zich voor het eerst sinds zijn aantreden uitgesproken over de kwestie. In een exclusief interview met het Griekse dagblad Ta Nea zei Johnson gisteren dat hij de sterke gevoelens van het Griekse volk en premier Mitsotakis begrijpt, maar dat de Parthenon Marbles niet worden teruggeven aan Athene.

“De Britse regering neemt al lang een stevige positie in met betrekking tot de sculpturen, namelijk dat ze legaal zijn verworven door Lord Elgin onder de geldende wetten van die tijd en dat ze sinds hun verwerving legaal eigendom zijn van de Trustees van het British Museum”, zei Johnson.

Filhelleen Boris Johnson

Boris Johnson met een buste van Pericles

De Britse premier profileert zich graag als filhelleen – hij studeerde Klassieke Filologie en Filosofie in Oxford, houdt van de oude Griekse literatuur, reciteert verzen uit de Ilias, vindt Homerus ‘de grootste schrijver aller tijden’ en noemt de staatsman en veldheer Pericles zijn grote held.

Ook brengt Johnson ieder jaar een vakantie door in zijn vaders villa in Horto, in het zuidelijke gedeelte van Pilion. Maar zijn grote liefde voor de Griekse cultuur houdt dus niet in dat hij ook bereid is om gehoor te geven aan het herhaalde verzoek van Griekenland om terugkeer van de Parthenon Marbles.

Cultuurminister Mendoni betwist bewering Johnson

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni betwistte de beweringen van de Britse premier en zei dat er bewijs is dat de sculpturen van het Parthenon illegaal werden verwijderd van de Acropolis door de Britse Lord Elgin aan het begin van de 19e eeuw.

“Het Ministerie van Cultuur kan de nodige documentatie leveren dat het Britse volk kan informeren over hoe het British Museum de sculpturen illegaal bezit”, zei ze. “Voor Griekenland heeft het British Museum geen legitiem eigendom of bezit van de sculpturen.”

Onjuist geïnformeerd

Ook de directeur van het Acropolis Museum in Athene, Dimitrios Pantermalis, uitte zijn ongenoegen over de bewering en van de Britse premier. Hij noemde het jammer dat Johnson, die Grieks is opgeleid, dergelijke uitspraken doet. “Hij kan ze niet baseren op correcte gegevens.”

“Deze hele casus van de Parthenon-sculpturen is gebaseerd op de zogenaamde firman (een decreet van de sultan) voor de verwijdering en overdracht van de sculpturen door Lord Elgin. Maar die bestaat helemaal niet.” Volgens Pantermalis blijkt dat uit grondig onderzoek van de Ottomaanse archieven uit de periode 1800 – 1830 door twee Turkse experts.

Pantermalis onthulde in 2019 al dat het document dat door Lord Elgin werd geciteerd in werkelijkheid geen bevel van Sultan Selim III was, maar eerder een ‘een administratieve brief’ die naar de Ottomaanse autoriteiten in Athene werd gestuurd. In de brief werd alleen toestemming verleend om te graven in de heuvels rond de Acropolis, die waren ontstaan na de beschietingen door de Venetiaanse generaal Francesco Morosini in 1687. “Er was geen vergunning voor opgraving of verwijdering van de Parthenon Marbles”, aldus Pantermalis.

Lord Elgin

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.


Muzikaal protest in British Museum voor teruggave Parthenon Marbles

21 juni 2019

Er zijn al diverse protestacties gevoerd om de Parthenon Marbles terug te halen naar Griekenland, maar de Griekse singer-songwriter Hellena deed het op een wel heel bijzondere manier. In zaal 18 van het British Museum in Londen – waar de marmeren stukken al ruim 100 jaar verblijven – bracht gisteren ze een speciaal gecomponeerd lied ten gehore.

In een uur tijd zong de Griekse haar lied “The Parthenon Marbles – Bring Them Back” tien keer; één keer voor elk jaar dat het Acropolis Museum bestaat. Omdat ze geen muziekinstrumenten mee mocht nemen naar het museum gebruikte Hellena pianomuziek die ze met haar mobiele telefoon had opgenomen.

Tussen de herhalingen van het lied door las ze teksten met informatie over de geschiedenis van de Parthenon Marbles en hoe de marmeren delen van het Parthenon door Lord Elgin werden meegenomen. “Het is een verhaal, een project en het moet herenigd worden. Zou je de Mona Lisa in twee stukken breken? Waarom zou je de sculpturen dan verdelen?”, aldus Hellena tegen de bezoekers van het museum.

De actie werd georganiseerd met de steun van de Britse en Australische Comités voor de hereniging van de Parthenon Marbles. Het protest viel samen met de 10e verjaardag van het Acropolis Museum in Athene, waar sinds de opening in 2009 een plaats is gereserveerd voor de marmeren fragmenten.

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.


‘Red onze Parthenon Marbles uit de gevangenis’

15 april 2019

In een nieuwe poging om de Parthenon Marbles terug te halen naar Griekenland heeft president Prokopis Pavlopoulos Groot-Brittannië opgeroepen om de marmeren sculpturen te bevrijden uit de ‘duistere gevangenis’ van het British Museum.

Pavlopoulos zei dat tijdens een toespraak bij de opening van de internationale conferentie ‘Hereniging van de sculpturen van het Parthenon’ in het Acropolis Museum.

“De hereniging van het Parthenon Marbles is eerlijk en essentieel”, aldus Pavlopoulos. “De strijd om de sculpturen terug te geven gaat niet alleen over Griekenland en zijn historische en culturele erfgoed, maar ook over de cultuur als geheel.”

“Laat het British Museum hier komen en vergelijk dit museum van het licht met het sombere British Museum – of mag ik zeggen, de gevangenis – waar de Parthenon Marbles als trofeeën worden gehouden”, zei de president. “Het is algemeen bekend dat deze sculpturen rechtmatig en cultureel toebehoren aan het Parthenon en zijn monumenten.”

Kunstroof door Lord Elgin

Lord Elgin

De Parthenon Marbles zijn ook bekend als de Elgin Marbles, vernoemd naar de Britse Lord Elgin die in 1801 marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon afhaalde nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Ottomaanse overheersers. Vijftien jaar later verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen. Daar zijn de beelden nog steeds te zien. Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof.

Dimitrios Pantermalis, hoogleraar archeologie en directeur van het Acropolis Museum, ontkrachtte tijdens de conferentie de bewering dat Lord Elgin toestemming had van de Ottomaanse sultan om de marmeren sculpturen naar Londen te vervoeren.

Volgens Pantermalis blijkt dat uit grondig onderzoek van de Ottomaanse archieven uit de periode 1800 – 1830 door twee Turkse experts:  “Er was geen firman – een decreet van de sultan – voor de verwijdering en overdracht van de sculpturen door Lord Elgin.”

“Het document dat door Lord Elgin werd geciteerd is in werkelijkheid geen bevel van Sultan Selim III, maar eerder een ‘een administratieve brief’ die naar de Ottomaanse autoriteiten in Athene werd gestuurd. In de brief werd alleen toestemming verleend om te graven in de heuvels rond de Acropolis, die waren ontstaan na de beschietingen door de Venetiaanse generaal Francesco Morosini in 1687″, aldus Pantermalis. “Er was geen vergunning voor opgraving of verwijdering van de  Parthenon Marbles.”

Heilige strijd

Griekenland probeert de Parthenon Marbles al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Melina Mercouri maakte zich als Grieks minister van Cultuur (1981-1989 en 1993-1994) sterk voor een terugkeer. In 2014 huurde de toenmalige regering van premier Samaras een juridisch team in (met onder anderen advocaat Amal Clooney) om de Parthenon Marbles terug te halen, maar uiteindelijk werd afgezien van een rechtszaak.

De Parthenon-galerij in het Acropolis Museum

Sinds in 2009 het nieuwe Acropolis Museum werd geopend, heeft Athene de campagne opgevoerd. In het museum is een plaats gereserveerd voor de marmeren fragmenten. De sculpturen die Elgin achterliet staan er naast gipsen afgietsels van de ontbrekende delen. De zaal wordt verlicht door de zon die door een glazen wand schijnt en uitzicht biedt op de originele site.

Dit museum kan de Parthenon Marbles huisvesten”, zei president Pavlopoulos vandaag nog maar eens. “We vechten een heilige strijd om een monument dat uniek is.”

‘Griekenland is niet de eigenaar’

Het British Museum heeft de Griekse oproepen om de stukken terug te geven steeds verworpen, onder het mom dat Lord Elgin ze heeft verworven door een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk, dat toen heerste over Griekenland.

In januari zei de directeur van het British Museum, Hartwig Fischer, dat Griekenland niet de rechtmatige eigenaar is van de Parthenon Marbles en dat de sculpturen daarom niet worden teruggeven aan Athene. De Griekse Cultuurminister Myrsini Zorba noemde de opmerkingen van Fischer over het rechtmatige eigendom van marmeren friezen een teken van ‘een bekrompen en cynische bestuurlijke mentaliteit’.


Museumdirecteur: ‘Parthenon Marbles zijn niet van Griekenland’

27 januari 2019

Griekenland is niet de rechtmatige eigenaar van de Parthenon Marbles en de sculpturen zullen niet worden teruggeven aan Athene. Dat heeft de directeur van het British Museum, Hartwig Fischer, gezegd in een interview met de Griekse krant Ta Nea.

“De curatoren van het British Museum voelen de verplichting om de collectie in zijn geheel te bewaren, zodat dingen die deel uitmaken van deze collectie dat ook blijven”, aldus Fischer. Het is volgens de museumdirecteur ook geen optie om de sculpturen voor onbepaalde tijd uit te lenen aan Athene. Artefacten worden alleen uitgeleend aan musea die erkennen dat de stukken eigendom zijn van het British Museum.

Fischer, sinds 2016 directeur van het British Museum, benadrukte dat de marmeren friezen van het Parthenon toebehoren aan zijn museum en zei dat ‘de geschiedenis van de sculpturen wordt verrijkt door het feit dat delen ervan worden tentoongesteld in Athene en Londen.’

“Ik kan zeker begrijpen dat de Grieken een speciale en gepassioneerde relatie hebben met dit deel van hun culturele erfgoed. En ik begrijp dat er een verlangen is om alle Parthenon-sculpturen in Athene te zien”, antwoordt Fischer op de vraag of hij denkt dat de Grieken gelijk hebben als ze de Parthenon Marbles terug willen. “Maar ik accepteer niet dat Griekenland de wettige eigenaar is. De objecten die deel uitmaken van de collectie van het British Museum behoren tot het fiduciaire eigendom van de curatoren van het museum.”

Kunstroof door Lord Elgin

De Parthenon Marbles zijn ook bekend als de Elgin Marbles, vernoemd naar de Britse Lord Elgin die in 1801 marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon afhaalde nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Ottomaanse overheersers. Vijftien jaar later verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen. Daar zijn de beelden nog steeds te zien. Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof.

Lord Elgin

Griekenland probeert de stukken al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Melina Mercouri maakte zich als Grieks minister van Cultuur (1981-1989 en 1993-1994) sterk voor een terugkeer. Sinds in 2009 het nieuwe Acropolis Museum werd geopend, heeft Athene de campagne opgevoerd. In het museum is een plaats gereserveerd voor de marmeren fragmenten die nu nog in Londen worden tentoongesteld. In 2014 huurde de toenmalige regering van premier Samaras een juridisch team in (met onder anderen advocaat Amal Clooney) om de Parthenon Marbles terug te halen, maar uiteindelijk werd afgezien van een rechtszaak.

Politiek draagvlak

Premier Alexis Tsipras kaartte vorig jaar de kwestie van de Parthenon Marbles aan tijdens zijn bezoek aan Teresa May. Hij bepleitte dat de friezen behoren tot het culturele werelderfgoed, maar dat ze thuishoren in Athene. In Groot-Brittannië lijkt er langzaam maar zeker een politiek draagvlak te ontstaan voor het teruggeven van de Parthenon Mables aan Griekenland. In 2016 dienden Britse parlementsleden een wetsvoorstel in om de Marbles na 200 jaar terug te geven. In 2017 pleitte een columnist van The Guardian voor het retourneren van de Parthenon Marbles als onderdeel van de Brexit.

Labour-leider Jeremy Corbyn beloofde vorig jaar zelfs de Parthenon Marbles terug te geven aan de Grieken als hij premier zou worden. “Zoals met alles wat is gestolen of is meegenomen uit bezette of koloniale gebieden – inclusief artefacten die in het verleden zijn geplunderd uit andere landen – zouden we met de Griekse regering constructieve gesprekken moeten voeren over het retourneren van de sculpturen”, aldus Corbyn.

“Ik denk dat dit de persoonlijke mening is van de heer Corbyn is. En dat is duidelijk niet het standpunt en de mening van de curatoren van het museum”, zei de directeur van het British Museum in het interview met Ta Nea over de belofte van Corbyn.

‘Bekrompen en cynische mentaliteit’

De Griekse minister van Cultuur noemde de opmerkingen van Fischer over het rechtmatige eigendom van marmeren friezen een teken van ‘een bekrompen en cynische bestuurlijke mentaliteit’. “Het is spijtig dit te horen van de directeur van het British Museum, die ook een bekende kunsthistoricus is”, zei Myrsini Zorba in een persverklaring.

“Griekenland is de geboorteplaats van de Parthenon Marbles, Athene is hun stad en de Acropolis en het Acropolis Museum hun natuurlijke plek”, voegde ze er aan toe.


Entree Acropolismuseum duurder in zomermaanden

14 januari 2019

De entreeprijs voor het Acropolismuseum wordt in het zomerseizoen verdubbeld. Dat maakte het Griekse ministerie van Cultuur vandaag bekend.

Tussen 1 april en 31 oktober, als het museum langere openingstijden hanteert, gaat een kaartje 10 euro kosten. Voor entreebewijzen met een gereduceerd tarief moet dan 5 euro worden betaald.

De verdubbeling van de entreeprijs tijdens de zomermaanden wordt sinds 2016 ook al toegepast in andere musea en op archeologische vindplaatsen.

Het ministerie van Cultuur kondigde ook aan dat 30 procent van de zomerinkomsten van het Acropolismuseum zal worden gebruikt om tentoonstellingsruimten op te knappen van de musea die onder de verantwoordelijkheid van het ministerie.

In de wintermaanden, de periode van 1 november tot 31 maart, blijven de huidige entreeprijzen voor het museum gehandhaafd. Een kaartje kost dan 5 euro en een kaartje met korting 3 euro.


‘Brexit-steun? Geef eerst de Elgin Marbles terug’

12 augustus 2017

Bij de Brexit-onderhandelingen moet ook de slepende kwestie over de Elgin Marbles ter sprake komen. De Griekse Europarlementariër en Syriza-politicus Stelios Kouloglou heeft dat verzoek ingediend bij de Europese Commissie.

Hij wil dat Groot-Brittannië de marmeren stukken van het Parthenon teruggeeft aan Athene, in ruil voor Griekse steun aan een Brexit-akkoord. Kouloglou zegt dat EU-onderhandelaars de controversiële kwestie volgens de EU-verdragswet bij een Brexit ter sprake moeten brengen.

Drukmiddel

Alexis Mantheakis, voorzitter van het Internationale Actiecomité voor de Parthenon Sculpturen (IPSACI), heeft zich bij de oproep aangesloten. Tegen de krant Kathimerini zegt hij dat Griekenland voor het eerst een extra diplomatiek drukmiddel heeft omdat alle nationale parlementen van EU-lidstaten het definitieve Brexit-akkoord moeten goedkeuren. In de Britse media wordt echter gesproken van chantage van de Grieken.

“De Britten hebben goedkeuring nodig van de Grieken voor iets wat ze graag willen”, aldus Mantheakis, die denkt dat Athene daardoor een goede kans heeft om de stukken na 200 jaar terug te krijgen. Hij voegde eraan toe dat het Groot-Brittannië niet moet schaden, aangezien de publieke opinie al vele jaren achter het Griekse verzoek staat.

In april stelde een columnist van de Britse krant The Guardian ook al voor de Elgin Marbles bij een Brexit terug te geven aan Griekenland. “Als de teruggave van de gestolen Elgin Marbles ter sprake wordt gebracht aan de onderhandeltafel, zal dat leiden tot zowel een zegen voor Groot-Brittannië als een overwinning voor de versterking van het Europese erfgoed”, aldus Geoffrey Robertson in de krant.

Kunstroof

De Elgin Marbles (ook wel Parthenon Marbles) danken hun naam aan de Britse Lord Elgin die in 1801 marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon afhaalde nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. in 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen. Daar zijn de beelden nog steeds te zien.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.