Tsipras tegen May: We willen de Parthenon Marbles terug

26 juni 2018

Tijdens het bezoek aan zijn Britse collega Teresa May heeft premier Tsipras ook de kwestie van de Parthenon Marbles (ook bekend als de Elgin Marbles) ter sprake gebracht. Griekenland wil dat het British Museum de 2500 jaar oude marmeren fragmenten teruggeeft.

“De marmeren fragmenten behoren tot het culturele werelderfgoed, maar hun natuurlijke plaats is het Parthenon”, zei Tsipras, die benadrukte dat de kwestie van bijzonder ethisch belang is voor Grieken.

Griekenland probeert de stukken al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Sinds in 2009 het nieuwe Acropolis Museum werd geopend, heeft Athene de campagne opgevoerd. In het museum is een plaats gereserveerd voor de marmeren fragmenten.  In 2014 huurde de toenmalige regering van premier Samaras een juridisch team in (waaronder mensenrechtenadvocaat Amal Clooney) om de Parthenon Marbles terug te halen, maar uiteindelijk werd afgezien van een rechtszaak.

Het British Museum heeft de Griekse oproepen om de stukken terug te geven steeds verworpen, onder het mom dat Lord Elgin ze heeft verworven door een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk, dat toen heerste over Griekenland.  “We kennen de positie van Groot-Brittannië, maar het is heel belangrijk dat deze inspanning wordt voortgezet”, zei Tsipras tijdens zijn bezoek aan Londen. “Uiteindelijk zal de houding van Griekenland steeds meer supporters krijgen.”

Ook in Groot-Brittannië lijkt er langzaam maar zeker een draagvlak te ontstaan voor het teruggeven van de Parthenon Mables aan Athene. In 2016 dienden Britse parlementsleden een wetsvoorstel in om de Marbles na 200 jaar terug te geven aan Griekenland. Vorig jaar pleitte een columnist van The Guardian voor het retourneren van de Parthenon Marbles als onderdeel van de Brexit.

Lord Elgin

De Parthenon Marbles zijn ook bekend als de Elgin Marbles, vernoemd naar de Britse Lord Elgin die in 1801 marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon afhaalde nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. Vijftien jaar later verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen. Daar zijn de beelden nog steeds te zien. Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof.


Milos nodigt Beyoncé uit voor Venus van Milo-campagne

24 juni 2018

De autoriteiten op Milos die zich inzetten voor de terugkeer van de Venus van Milo, hebben de Amerikaanse popster Beyoncé uitgenodigd om naar het eiland te komen als onderdeel van de campagne.

Aanleiding voor de uitnodiging is de nieuwste videoclip van de zangeres en haar man Jay-Z die in het Louvre werd opgenomen. In de clip is een prominente rol weggelegd voor een aantal beroemde kunstwerken uit het Parijse museum, waaronder het beeld van de Venus van Milo.

“Het is een symbool in een gijzelingssituatie, dat is beroofd van zijn recht op terugkeer naar de plaats waar het thuishoort,” aldus de autoriteiten op Milos. “Dat een andere internationale bekendheid als Beyoncé ervoor koos om naast dit wereldberoemde monument te staan, draagt bij aan zijn tijdloze waarde.”

“She’s not missing her arms, she’s missing her home”

Nu wil de gemeente dat Beyoncé komt kijken naar de plaats waar het standbeeld werd gevonden. In het museum op het eiland is een replica van de Venus van Milo te zien. Volgens de campagnevoerders zou de terugkeer van het originele beeld een belangrijke economische investering zijn voor het eiland.

Eind 2016 startte de burgemeester van Milos een campagne om het wereldberoemde beeld terug te halen naar het eiland. Er is nu ook een speciale website waarop een petitie getekend kan worden, onder het motto “She’s not missing her arms, she’s missing her home”.

Alexandros van Antiochia

Het 2,02 meter hoge marmeren beeld van Aphrodite, de Griekse godin van de liefde en de schoonheid, werd in 1820 gevonden op het eiland Milos. De lokale boer Yorgos Kentrotas stuitte op het standbeeld toen hij stenen zocht voor de reparatie van een muurtje op zijn erf. Een Franse legerofficier probeerde het beeld te kopen, maar had niet genoeg geld.

Uiteindelijk kwam het standbeeld toch in Franse handen als cadeau voor koning Lodewijk XVII, die het vervolgens schonk aan het Louvre. Het beeld is daar nog altijd te zien. Het Louvre heeft later een exacte kopie van het standbeeld naar het Archeologisch Museum van Milos gestuurd.

De Venus van Milo stamt uit de Hellenistische periode (323 v.Chr. – 30 v.Chr.) en werd waarschijnlijk rond 130 voor Christus gemaakt door Alexandros van Antiochia. De beeldhouwer vervaardigde het beeld uit het befaamde witte marmer van Paros.


Oude theater van Aptera komt weer tot leven

20 juni 2018

Na zo’n 1700 jaar stilte komt het oude theater van Aptera in Chania aan het einde van de maand opnieuw tot leven. De gloriedagen van het onlangs gerestaureerde theater zullen herleven met een speciale opvoering: een gedramatiseerde vertelling van een rapsodie uit de ‘Odyssee’ van Homerus.

Op 29 juni treden de acteurs Sofia Hill en Antonis Myriagis op met de muzikanten Giorgos Kaloudis op de lier en Ruth Hill op de qanun (kanonaki in het Grieks). De voorstelling is gratis, de kaarten zijn tot 25 juni verkrijgbaar op het kantoor van het Chania Antiquities Ephorate.

Volgens de organisatoren worden de helden in de rapsodie ‘niet verpletterd door de blinde en ongecontroleerde wraakzucht van de goden, maar door hun eigen ongehoorzaamheid en overschrijding van de grenzen. Dat gaat in tegen de klassieke ethische norm ‘hybris, nemesis, tisis’ die het wereldbeeld van de Oude Grieken kenmerkte’.

De archeologische vindplaats Aptera ligt op een heuvel op 5 kilometer van de stad Chania, ten zuiden van de baai van Souda. Tijdens de Minoische periode was Aptera de machtigste stad van West-Kreta. De stad werd verwoest door een aardbeving in de 7e eeuw.


Brand onthult ruim 200 kunstschatten in Fthiotida

8 juni 2018

Bij het blussen van een brand in een onherbergzaam gebied op de berg Profitis Elias in Fthiotida, een district in Centraal-Griekenland, deden brandweermannen een bijzondere ontdekking. Tussen de struiken vonden ze meer dan 200 kostbare antiquiteiten.

De objecten stammen uit de eerste helft van de 5e eeuw voor Christus en de geometrische periode (circa 1050 – 720 voor Christus). De voorwerpen waren grotendeels intact en zaten zorgvuldig verpakt in papier en doeken. De plastic zakken met de kunstschatten lagen verspreid in een straal van 150 meter.

Volgens het Griekse ministerie van Cultuur gaat het om diverse potten van klei, verschillende bronzen armbanden, twee spelden, stukken van een koperen spiegel en talloze beeldjes van mannelijke, vrouwelijke en dierlijke figuren.

Sommige voorwerpen bleken ter plekke te zijn gereinigd en gedeeltelijk te zijn vastgelast. In de buurt werden gereedschappen gevonden die daar op wijzen. Het ministerie weet nog niet waar de objecten oorspronkelijk vandaan kwamen. De regio Lokris wordt vaak geteisterd door illegale opgravingen.


Zo rook het parfum van de Oude Grieken

5 juni 2018

[foto: Margarita Nikitaki]De Oude Grieken waren echte parfumliefhebbers: ze hulden hun hele lichaam in heerlijke geuren. Maar waar roken die oude parfums eigenlijk naar? Het Nationaal Archeologisch Museum van Athene heeft de geur van de oudheid weer tot leven gewekt.

Voor de tijdelijke tentoonstelling Countless Aspects of Beauty in het museum werd het parfum ‘Rodo’ (roos) gemaakt volgens de methoden van parfumeurs uit de oudheid. Het idee om de sfeer van de oudheid te benaderen door het opnieuw creëren van antieke parfums is afkomstig van museumdirecteur Maria Lagogianni-Georgakarakos. “Geur werkt zeker als een communicatiemiddel – we worden verliefd door zicht, maar mogelijk ook door geur”, legt Lagogianni uit in de krant Kathimerini.

De afdeling Onderzoek & Ontwikkeling van het Griekse cosmeticabedrijf Korres ging een jaar geleden met het idee aan de slag en ontwikkelde na grondige research drie geurige oliën aan de hand van dezelfde grondstoffen en methodes die de oude parfumeurs gebruikten. De drie parfums die door deze experimentele archeologie werden gemaakt, ruiken naar roos, salie en koriander.

Badcultuur

De Oude Grieken hadden een echte badcultuur en parfumeerden hun hele lichaam, met zalfjes, oliën en crèmes. Ze geloofden dat geuren kracht gaven. Ze gebruikten daarom een parfum op de borst voor de liefde en op het hoofd voor het denken. De kostbaarste geur gebruikten ze voor de voeten, want die steeg op naar het hele lichaam.

Als basis voor hun parfums gebruikten de Oude Grieken sesam-, noten-, of olijfolie. Die werd verhit met geurstoffen van onder andere rozen, mirre, krokus, kaneel of het kostbare nardus dat uit de Himalaya moest komen.  De geurende oliën werden in de oudheid gebruikt door zowel mannen als vrouwen en gaven de sociale status aan. Atleten gebruikten de geurige olie om hun lichaam te reinigen en vrouwen wilden lekker ruiken om te verleiden. En natuurlijk diende parfum ook om minder welriekende lichaamsgeuren te verhullen.

Parfum had voor de Grieken in de oudheid ook een belangrijke religieuze functie. Het werd gebruikt ter verering van de goden en andere religieuze ceremonies, maar ook om overledenen te balsemen. Daarnaast geloofden ze dat parfums een geneeskrachtige werking hadden. Mirre zou bijvoorbeeld slijmoplossend zijn.

De geparfumeerde olie werd vaak bewaard in een alabastron, een klein, langwerpig kruikje dat om de hals kon worden gedragen. Atleten gebruikten in het gymnasion meestal een aryballos, een kleine ronde kruik die aan een handvat kon worden opgehangen.

De tijdelijke expositie Countless Aspects of Beauty is nog tot eind oktober te zien in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene.


Byzantijnse kerk op Naxos wint EU Erfgoed-prijs

17 mei 2018

De Byzantijnse kerk van Agia Kyriaki op Naxos is een van de winnaars van de EU-prijs voor cultureel erfgoed; de Europa Nostra Awards 2018. De kerk kreeg de award in de categorie ‘conservatie’ vanwege de fresco’s die door een Grieks/Zwitsers team werden gereconstrueerd.

In 1993 werd begonnen met de restauratie van de kerk uit de 8e eeuw. Het project werd gefinancierd uit particuliere donaties. Volgens de jury hebben ze een bedreigd monument en zijn unieke schilderingen gered en hebben ze met nauwgezette inspanningen ervoor gezorgd dat de authenticiteit van de kerk behouden bleef.

“Er is veel aandacht besteed aan het respectvol restaureren van het monument in het unieke en natuurlijke landschap op een afgelegen locatie. Er is aandacht besteed aan een type erfgoed dat vaak over het hoofd wordt “, aldus de jury. De kerk ligt in een afgelegen gebied en was tot voor kort alleen bereikbaar via een wandelpad vanuit het dorp Apeiranthos.

De Agia Kyriaki-kerk is een van de belangrijkste Byzantijnse monumenten op Naxos, dankzij de goed bewaard gebleven aniconische muurschilderingen (kruisen, dieren, geometrische- en bloempatronen). Van dit soort fresco’s hebben er maar weinig de tand des tijds doorstaan.


Duitser geeft antieke kelk terug aan Griekenland

18 april 2018

[klik op een afbeelding voor een groter exemplaar]

Bij de Griekse ambassade in Berlijn is een antieke kelk uit de Klassieke periode afgeleverd. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Volgens de Duitser die het artefact afleverde is de beker gevonden tijdens de Tweede Wereldoorlog bij graafwerkzaamheden voor de bouw van een schuilkelder voor de Wehrmacht in Thessaloniki. Zijn opa zou de kelk cadeau hebben gekregen, omdat hij de werkzaamheden liet stoppen nadat hij oudheidkundige vondsten had ontdekt.

Het gaat om een lage zwartgeverfde beker (een κύλιξ) met aan beide zijden een handvat. Binnenin de kelk zijn op de bodem nog restanten van een decoratie te zien. Het voorwerp verkeert in zeer goede staat. Volgens het ministerie werd de kelk hoogstwaarschijnlijk gevonden in de buurt van Anchialos.

De beker is overgebracht naar het Nationaal Archeologisch Museum in Athene.

Duitse burgers hebben de laatste tijd vaker uit eigen beweging oude artefacten geretourneerd aan Griekenland. Het gaat dan vaak om voorwerpen die tientallen jaren geleden illegaal werden uitgevoerd en in het bezit waren van overleden familieleden.

Afgelopen zomer kreeg Athene een marmeren waterleidingpijp terug die in de jaren dertig van de vorige eeuw werd gestolen uit het stadion van het oude Olympia.