Byzantijnse kerk op Naxos wint EU Erfgoed-prijs

17 mei 2018

De Byzantijnse kerk van Agia Kyriaki op Naxos is een van de winnaars van de EU-prijs voor cultureel erfgoed; de Europa Nostra Awards 2018. De kerk kreeg de award in de categorie ‘conservatie’ vanwege de fresco’s die door een Grieks/Zwitsers team werden gereconstrueerd.

In 1993 werd begonnen met de restauratie van de kerk uit de 8e eeuw. Het project werd gefinancierd uit particuliere donaties. Volgens de jury hebben ze een bedreigd monument en zijn unieke schilderingen gered en hebben ze met nauwgezette inspanningen ervoor gezorgd dat de authenticiteit van de kerk behouden bleef.

“Er is veel aandacht besteed aan het respectvol restaureren van het monument in het unieke en natuurlijke landschap op een afgelegen locatie. Er is aandacht besteed aan een type erfgoed dat vaak over het hoofd wordt “, aldus de jury. De kerk ligt in een afgelegen gebied en was tot voor kort alleen bereikbaar via een wandelpad vanuit het dorp Apeiranthos.

De Agia Kyriaki-kerk is een van de belangrijkste Byzantijnse monumenten op Naxos, dankzij de goed bewaard gebleven aniconische muurschilderingen (kruisen, dieren, geometrische- en bloempatronen). Van dit soort fresco’s hebben er maar weinig de tand des tijds doorstaan.

Advertenties

Duitser geeft antieke kelk terug aan Griekenland

18 april 2018

[klik op een afbeelding voor een groter exemplaar]

Bij de Griekse ambassade in Berlijn is een antieke kelk uit de Klassieke periode afgeleverd. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt.

Volgens de Duitser die het artefact afleverde is de beker gevonden tijdens de Tweede Wereldoorlog bij graafwerkzaamheden voor de bouw van een schuilkelder voor de Wehrmacht in Thessaloniki. Zijn opa zou de kelk cadeau hebben gekregen, omdat hij de werkzaamheden liet stoppen nadat hij oudheidkundige vondsten had ontdekt.

Het gaat om een lage zwartgeverfde beker (een κύλιξ) met aan beide zijden een handvat. Binnenin de kelk zijn op de bodem nog restanten van een decoratie te zien. Het voorwerp verkeert in zeer goede staat. Volgens het ministerie werd de kelk hoogstwaarschijnlijk gevonden in de buurt van Anchialos.

De beker is overgebracht naar het Nationaal Archeologisch Museum in Athene.

Duitse burgers hebben de laatste tijd vaker uit eigen beweging oude artefacten geretourneerd aan Griekenland. Het gaat dan vaak om voorwerpen die tientallen jaren geleden illegaal werden uitgevoerd en in het bezit waren van overleden familieleden.

Afgelopen zomer kreeg Athene een marmeren waterleidingpijp terug die in de jaren dertig van de vorige eeuw werd gestolen uit het stadion van het oude Olympia.


Mozaïekvloer Thessaloniki is van villa uit 4e eeuw

7 maart 2018

De vloermozaïeken die vorige maand werden ontdekt bij de aanleg van de nieuwe metrolijn in Thessaloniki behoorden waarschijnlijk tot een Romeinse stadsvilla van 315 m² uit de eerste helft van de 4e eeuw na Christus.

De mozaïeken werden tijdens graafwerkzaamheden ontdekt bij de zuidelijke ingang van het metrostation Agia Sofia. De afbeeldingen op de vloeren bestaan uit geometrische patronen.

Op een van de vloeren is een centraal medaillon te zien met een afbeelding van een vrouw. Aangenomen wordt dat hierop de godin Aphrodite staat afgebeeld. Het gezicht van de vrouwelijke figuur ontbreekt, maar het gezicht van Eros die zich aan haar vasthoudt, is wel zichtbaar.  Eros is de Griekse god van de liefde en de zoon van Aphrodite.

Villa urbana

In het villacomplex ontdekten archeologen ook een gedeelte van een gang met pilaren (stoa), vijf opeenvolgende kamers, een compleet vloerverwarmingssysteem (hypocaust) en verschillende veelkleurige mozaïeken die door opeenvolgende bouwlagen gedeeltelijk zijn vernietigd.

Volgens het hoofd van de archeologische dienst van Thessaloniki, Polyxeni Adam-Veleni, was het complex met meerdere verdiepingen waarschijnlijk een grote stadsvilla (villa urbana) in het centrum van Thessaloniki. De grootte van de intacte hypocaust op de locatie zou daar volgens haar op wijzen.

In de tweede helft van de 4e eeuw na Christus telde Thessaloniki meer van dergelijke villa’s. Na de oprichting van Constantinopel vestigden veel ambtenaren zich in de stad, waar ze enorme huizen bouwden. In de late oudheid onderging Thessaloniki verschillende verbouwingsfasen, bijvoorbeeld onder de keizer Justinianus die volgens Adam-Veleni veel aandacht aan de stad besteedde. Tot nu toe zijn 18 van deze stadsvilla’s ontdekt in Thessaloniki.

Bijzondere vondsten

De afgelopen jaren zijn er al diverse bijzondere vondsten gedaan bij werkzaamheden voor de nieuwe metrolijn in Thessaloniki. In 2013 vonden archeologen een gouden krans in de vorm van een gevlochten olijftak bij graafwerkzaamheden. Vorige maand werden niet alleen mozaïekvloeren ontdekt, maar ook een standbeeld van de godin Aphrodite en een grote fontein.

De mozaïeken zullen worden schoongemaakt en zijn daarna te zien zijn in het Agia Sofia-metrostation waar ze werden ontdekt.


Mozaïeken en beeld ontdekt bij aanleg metro

21 februari 2018

 

[Klik op een afbeelding voor een groter exemplaar]

Opnieuw zijn er bij de aanleg van de nieuwe metrolijn in Thessaloniki archeologische vondsten gedaan. Bij de werkzaamheden werden dit keer een standbeeld van Aphrodite en vloermozaïeken uit de 4e eeuw ontdekt.

Het beeld is opgegraven bij het Agia Sofia-station, vlakbij het fonteincomplex dat enkele weken geleden werd ontdekt. Het hoofd van de godin ontbreekt en het lijkt erop dat het opzettelijk met behulp van gereedschap is verwijderd.

De voorzitter van Attiko Metro Yannis Mylopoulos plaatste een foto van het standbeeld op zijn Facebookpagina. Volgens Mylopoulos zijn tot nu toe 300.000 antiquiteiten opgegraven tijdens de werkzaamheden aan het metrostelsel in Thessaloniki.

Mozaïekvloeren

Eerder deze maand werden ook goed bewaarde mozaïekvloeren uit de 4e eeuw ontdekt. De mozaïeken, die van grote esthetische waarde zijn, werden gevonden bij de zuidelijke ingang van het Agia Sofia-station. Volgens archeologen hoorden de veelkleurige, geometrische mozaïeken bij een groot openbaar gebouwencomplex of stedelijke villa’s.

Op een van de mozaïeken is een medaille met een vrouwenfiguur te zien. Haar gezicht is vernietigd, maar het lijkt erop dat ze in een zittende houding was afgebeeld. Ook is het gezicht van een jong kind te zien.

Behalve de vloeren werden ook resten van muren en een deel van een bad ontdekt. Uit de opgravingen blijkt dat er ook een tank was die het bad van water voorzag. Glasfragmenten die op de site werden gevonden zijn waarschijnlijk afkomstig van flessen met aromatische oliën die door de baders werden gebruikt.

De afgelopen jaren zijn er al diverse bijzondere vondsten gedaan bij werkzaamheden voor de nieuwe metrolijn in Thessaloniki. In 2013 vonden archeologen een gouden krans in de vorm van een gevlochten olijftak bij graafwerkzaamheden.


‘Myrtis’ prijkt op nieuwe Griekse postzegel

14 februari 2018

Hellenic Post (ELTA) brengt morgen een speciale postzegel uit met daarop het portret van ‘Myrtis’, een 11-jarig meisje dat rond 430 voor Christus in Athene leefde.

Haar overblijfselen werden in 1994 gevonden in een massagraf tijdens opgravingen bij de Kerameikos-begraafplaats in de Griekse hoofdstad. Myrtis overleed aan buiktyfus tijdens een epidemie die tussen 430 en 426 voor Christus een derde van de bevolking van Athene uitroeide.

Wetenschappers van de Universiteit van Athene reconstrueerden haar gezicht met behulp van moderne technieken en doopten het meisje ‘Myrtis’. Het model van haar gezicht maakte deel uit van de rondreizende tentoonstelling ‘Myrtis: oog in oog met het verleden’.  Het Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties (UNRIC) maakte Myrtis een vriend van de millenniumdoelstellingen en gebruikte haar bij de VN-campagne ‘We Can End Poverty’.

De postzegel met de beeltenis van het meisje is ontworpen door Anthoula Lyga en is de eerste van het ELTA-uitgifteprogramma voor 2018. De zegel komt op 15 februari op de markt in een oplage van 25.000 stuks. Daarnaast zijn er ook nog 5000 geïllustreerde eerstedagenveloppen.


Gezicht van 9000 jaar oude tiener gereconstrueerd

20 januari 2018

Maak kennis met Avgi: een 18-jarig meisje uit de regio Thessalië in Centraal-Griekenland. De laatste keer dat iemand haar gezicht zag was bijna 9000 jaar geleden.

Over haar leven aan het einde van de Mesolithische periode rond 7000 voor Christus – toen Thessalië veranderde van een gemeenschap van jager-verzamelaars in een samenleving die begon met het verbouwen van haar eigen voedsel – is weinig bekend. Dankzij een internationaal reconstructieteam onder leiding van professor Manolis Papagrigorakis weten we nu wel hoe Avgi er uit moet hebben gezien. Tijdens een presentatie in het Acropolis Museum werd het gezicht van het meisje onthuld.

Grot van Theopetra

Avgi / foto: Oscar Nilsson

Avgi had prominente jukbeenderen, zware wenkbrauwen, een hoog voorhoofd en een opvallend kuiltje in haar kin. Ze was 1,57 meter groot en haar leeftijd wordt geschat tussen de 18 en 25 jaar. Mogelijk leed ze aan bloedarmoede en had ze een vitaminegebrek, maar volgens Papagrigorakis kan dat nog niet met zekerheid worden gezegd. Over de omstandigheden van haar dood is niet veel bekend.

In 1993 vonden archeologen de overblijfselen van het meisje in de grot van Theopetra, 3 kilometer ten zuiden van Kalambaka. Haar schedel en tanden waren uitzonderlijk goed geconserveerd. De archeologen noemden haar Avgi (Grieks voor ‘dageraad’) omdat ze leefde tijdens een periode die wordt beschouwd als het begin van de hedendaagse beschaving.

De grot van Theopetra is een bijzondere archeologische vindplaats die al heel wat geheimen heeft prijsgegeven, zoals het oudste bouwwerk dat door mensenhanden is gemaakt. Er zijn bewijzen dat de rechthoekige kamer van 500 vierkante meter aan de voet van een kalkstenen heuvel al 130.000 jaar geleden werd bewoond.

Nauwkeurige reconstructie

De nauwkeurige reconstructie van Avgi’s gezicht was een flinke klus. Een endocrinoloog, orthopedist, neuroloog, patholoog en radioloog van de Universiteit van Athene werkten daarvoor samen met Oscar Nilsson, een Zweedse archeoloog en beeldhouwer die gespecialiseerd is in gezichtsreconstructies.

Aan de hand van een CT-scan werd met een 3D-printer een exacte replica van de schedel gemaakt. Op die kopie werden pinnen gelijmd die de dikte van het vlees op bepaalde anatomische punten van het gelaat weergeven. Vervolgens bouwde Nilsson het gezicht op; spier voor spier. Sommige gelaatstrekken werden gebaseerd op schedelmetingen, andere – zoals de kleur van de huid en de ogen – zijn afgeleid van algemene regionale gezichtskenmerken.

Myrtis

Het is niet de eerste keer dat Papagrigorakis, Nilsson en het team van de Universiteit van Athene een oud gezicht weer tot leven hebben gewekt. In 2010 reconstrueerden ze het gezicht van Myrtis, een 11-jarig meisje dat rond 430 voor Christus in Athene leefde.

Myrtis / foto: Oscar Nilsson

Haar overblijfselen werden in 1994 gevonden in een massagraf tijdens opgravingen bij de Kerameikos-begraafplaats in de Griekse hoofdstad. Myrtis overleed aan buiktyfus tijdens een epidemie die tussen 430 en 426 voor Christus een derde van de bevolking van Athene uitroeide.

De nauwgezette reconstructies van Nilsson laten zien hoe onze gezichtskenmerken de afgelopen millennia zijn veranderd. Zo zijn de schedel en kenmerken van Avgi niet uitgesproken vrouwelijk, terwijl Myrtis er niet heel veel anders uitziet dan wij. Volgens Nilsson zijn sommige gelaatstrekken in de loop der tijd verdwenen of ‘gladgestreken’ en is de mens er in het algemeen minder mannelijk uit gaan zien.

Momenteel werkt het team aan de reconstructie van de schedel van een meisje uit Feres, in de prefectuur Magnesia. Haar stoffelijk overschot werd gevonden in een marmeren tombe. Het meisje, dat van archeologen de naam Idyle heeft gekregen, was ongeveer 5,5 jaar oud toen ze in de 5e eeuw voor Christus stierf.

Dit artikel is ook gepubliceerd op Historiek.net


‘Amphipolis-tombe over drie jaar te bezichtigen’

22 november 2017

Als alles meezit zal de enorme Macedonische graftombe in Amphipolis (ook bekend als de Kasta tombe) over drie jaar worden opengesteld voor bezoekers. Dat heeft de Griekse minister van Cultuur Lydia Koniordou gezegd tegen persbureau ANA-MPA.

De komende jaren staan er eerst renovatiewerkzaamheden op het programma.  Eind 2018 of begin 2019 start de restauratie van de tombe, die binnen een jaar moet worden voltooid. Daarna worden alle muurschilderingen, vloeren en decoratieve elementen gerestaureerd en krijgt het monument een beschermende schaal. In 2021 moet het project afgerond zijn en kan het publiek het monument bezichtigen.

De regionale autoriteiten draagt 1,5 miljoen euro bij voor de restauratie van de graftombe en via Interreg, de Europese subsidieregeling voor ruimtelijke en regionale ontwikkeling, is er 1,3 miljoen beschikbaar. Volgens de minister zijn die bedragen voldoende om de archeologische site geschikt te maken voor bezoekers, maar dekken ze niet de kosten voor de volledige restauratie van de tombe.

In augustus 2014 ontdekten archeologen in de buurt van Serres in Noord-Griekenland de ingang van een graftombe uit 350 tot 300 voor Christus. Ze vonden een ingang met trap, een kamer met twee sfinxen en een kamer met twee kariatiden. Ook werd een enorm vloermozaïek, dat de ontvoering van Persephone door Hades uitbeeldt, blootgelegd.

Gewijd aan Hephaestion

De overdadige versieringen zouden wijzen op een belangrijke ‘bewoner’, die mogelijk een link had met Alexander de Grote. In de grafkamer werden de overblijfselen van vijf personen en enkele dieren – waaronder een paard – gevonden.

Volgens  hoofdarcheoloog Katerina Peristeri was de tombe waarschijnlijk gewijd aan Hephaestion, een Macedonische aristocraat, beste vriend en  mogelijke minnaar van Alexander de Grote. Andere archeologen trekken de bevindingen van Peristeri in twijfel.

Zij beweren dat het graf is gebouwd onder de Romeinen en niet onder de Macedoniërs. Peristeri zegt dat het complex stamt uit laatste kwart van de vierde eeuw voor Christus en in gebruik was tot de Romeinse tijd, toen het werd geplunderd.