Odeon van Herodes Atticus betovert nog altijd

22 oktober 2021

Het Odeon van Herodes Atticus werd gebouwd in de tweede eeuw na Christus aan de voet van de zuidwestelijke helling van de Acropolis. Het Herodeon, zoals het ook wel wordt genoemd, werd ter nagedachtenis aan zijn vrouw Regilla, die overleed in 160 na Christus

Het was het derde Odeon dat in het oude Athene werd gebouwd, na het Odeon van Pericles op de zuidoostelijke helling en het Odeon van Agrippa op de oude Agora.

Het overdekte Herodeon diende oorspronkelijk voor muziekfestivals en bood plaats aan maximaal 5000 toeschouwers. Het had een stenen gevel van drie verdiepingen en was duur om te bouwen vanwege het gebruik van Libanon-cederhout.

Rond 267 voor Christus werd het gebouw verwoest na een aanval van de Herulen, die veel gebouwen in het oude Athene in brand staken en platlegden. De tribunes en het podium werden uiteindelijk in de jaren vijftig van de vorige eeuw gerestaureerd met Pentelisch marmer.

Moderne voorstellingen

Sinds de jaren zeventig worden er in Odeon van Herodes Atticus in de zomermaanden regelmatig concerten gegeven en opera’s en oude Griekse tragedies opgevoerd.

Giorgos Koumendakis, artistiek directeur van de Griekse Nationale Opera, zegt tegen Euronews dat Griekenland geluk heeft omdat het ‘vol staat met oude theaters uit de klassieke en de Romeins-Hellenistische periode’. “We gebruiken de enorme energie van deze historische plaatsen al zoveel jaren op de beste manier die we kennen”, aldus Koumendakis.

Jonas Kaufmann

Voor de beroemde Duitse tenor Jonas Kaufmann is het Odeon van Herodes Atticus één van de oudste podia waar hij heeft opgetreden. Kaufmann debuteerde vorige maand in het openluchttheater waar hij optrad met het orkest van de Griekse Nationale Opera.

Volgens Kaufmann is het ‘iets fascinerends om de charme van de antieke wereld te voelen en te bedenken dat er 2000 jaar geleden al toeschouwers naar kunst luisterden’.


Hoofd van Romeins beeld gevonden bij Preveza

13 oktober 2021

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

In de zee bij Preveza, in het noordwesten van Griekenland, is het hoofd van een figuratief standbeeld uit de Romeinse periode omhooggehaald. Het lag op een diepte van ongeveer 10 meter.

Het hoofd, dat is gemaakt van Pentelisch marmer, is gedeeltelijk bedekt met zeeorganismen en nog bijna helemaal intact. Er ontbreken enkele delen van de hoofdtooi, de neus, het rechteroor en een klein deel van de kin.

Volgens het Ministerie van Cultuur is het hoofd afkomstig van een beeld uit de Romeinse tijd, waarschijnlijk gemaakt ten tijde van de keizers Antoninus of Severus (2e-3e eeuw na Christus).

Het marmeren hoofd is overgebracht naar het Archeologisch Museum van Nikopolis, waar het wordt ontzilt en gerestaureerd.


TV Tip: A Greek Island Odyssey with Bettany Hughes

7 augustus 2021

Historicus en presentatrice Bettany Hughes treedt in de voetsporen van Odysseus volgens het episch dichtwerk van Homerus: een reis van meer dan 2500 kilometer van Troje naar Ithaca. Varend langs de eilanden onthult ze – in 6 afleveringen – verborgen schatten, bezoekt ze iconische plekken en vertelt ze welke waarheden er schuilen in de Griekse mythen en legendes.

In de eerste aflevering verlaat Bettany de Turkse kust op de plaats waar de Trojaanse oorlog zich afspeelde. Door de woeste wateren van de Egeïsche Zee komt ze langs Fourni, Chios, Lesbos en Samos. Ze trotseert stormen, ontdekt een 1500 jaar oud scheepswrak en komt alles te weten over de rijke culturen, tradities en geschiedenis van de eilanden.

Greek island odyssey with Bettany Hughes

Vanaf 8 augustus iedere zondag om 22.15 uur op Eén


Bosbrand bedreigt het oude Olympia

4 augustus 2021

Een grote bosbrand bedreigt het oude Olympia, waar in de oudheid de Olympische Spelen werden gehouden. Inwoners van het gelijknamige dorp in het noordwesten van de Peleponnesos zijn uit voorzorg geëvacueerd.

De brand begon in het nabijgelegen Iraklia. Volgens de autoriteiten is een ‘verdedigingslinie’ gevormd rond de archeologische site en het dorp Olympia. Watersproeiers houden het terrein vochtig.

Ook een aantal andere dorpen in de gemeente werden geëvacueerd. Het gaat om Pelopion, Platanos, Kafkania, Iraklia, Pournari, Koskina, Magiro, Miraka en Kladeo. De nationale snelweg Tripoli-Pyrgos is gedeeltelijk afgesloten.

In 2007 kwamen in deze regio in de westelijke Peloponnesos tientallen mensen om door verwoestende branden. Delen van het historische Olympia raakten destijds zwaar beschadigd. Het eigen blussysteem werkte toen niet.

Ook andere delen van Griekenland gaan nog steeds gebukt onder bosbranden. Door de aanhoudende hittegolf is de natuur kurkdroog waardoor het risico op branden erg hoog is.

Grote brand op Evia

Op Evia werden tientallen mensen geëvacueerd met een boot nadat ze naar een strand bij de badplaats Rovies waren gevlucht voor een oprukkende natuurbrand. Op het eiland zijn verschillende dorpen uit voorzorg ontruimd. Door de brand, die gisteren begon, zijn huizen en stukken dennenbos verwoest.

De situatie zou bijzonder kritiek zijn rond Drymonas, waar een groep monniken weigert te evacueren hoewel hun klooster omringd wordt door het vuur. “De vlammen in het dennenbos komen 30 tot 40 meter hoog en hebben het klooster omringd. We stikken in de rook. Het is een nachtmerrie”, zei de abt van het klooster tegen persbureau AMNA.

Een deel van de bewoners van buitenwijken van Athene die gisteren werden geëvacueerd, is weer naar huis teruggekeerd. De grote brand ten noorden van de Griekse hoofdstad is deels onder controle.

Beelden van de brand op Evia:


2300 jaar oude vloekenpot gevonden in Athene

8 juni 2021

klik op een afbeelding voor een vergroting

Opgravingen op de Agora van Athene hebben een bijzonder object blootgelegd: een vloekenpot van 2300 jaar oud. De pot is al in 2006 opgegraven en werd onlangs geanalyseerd en ontcijferd door een team van Yale University.

Deze unieke ontdekking biedt nieuw bewijs over hoe de oude Atheners ‘magie’ gebruikten tegen hun vijanden, schrijft Jessica Lamont, onderzoeker en docent klassieke talen aan de Yale University, in het tijdschrift “Hesperia”.

De keramische pot werd gebruikt als instrument om vloeken te ‘binden’ aan meer dan 50 mensen, waarvan de namen aan de buitenkant waren gegraveerd. Tientallen namen zijn niet meer goed leesbaar, maar ongeveer 30 namen zijn nog wel te onderscheiden. Het zijn veel vrouwelijke en verschillende nieuwe (of niet eerder bevestigde namen) in Attica.

Resten van een kip

In de pot zaten de kop en onderste ledematen van een kip en een ijzeren spijker. De kip was niet ouder dan 7 maanden toen hij werd geslacht en degenen die de vloek uitspraken wilden misschien de zwakte van het dier doorgeven aan de slachtoffers wiens namen op de pot stonden.

De spijkers werden gebruikt in oude vloeken en ‘hadden een remmende kracht, ze blokkeerden of beperkten symbolisch de mogelijkheden van de slachtoffers van de vloek’, schrijft Lamont in haar artikel. In de buurt van de pot werden resten van een vuur met dierlijke botten gevonden, wat de kracht van de vloek mogelijk heeft vergroot.

De schrijfstijl op de pot suggereert dat ten minste twee mensen de namen hebben geschreven. De reden voor de vervloeking is niet bekend. Maar omdat de pot was begraven in een commercieel gebouw kan het te maken hebben gehad met een rechtszaak of een arbeidsgeschil, denkt Lamont.

Oude vloektabletten gevonden in Kerameikos

Vorig jaar ontdekten archeologen in een 2500 jaar oude waterput in het gebied van Kerameikos (de belangrijkste begraafplaats van het oude Athene) 30 kleine loodtabletten waarop oude vervloekingen waren gegraveerd.

Met de rituele teksten werden de goden van de onderwereld opgeroepen om schade te berokkenen aan derden. Het graveren van vloeken op op tabletten van lood, was of steen was volgens historici geen ongebruikelijke praktijk in het oude Griekenland.


Archeologisch Museum van Thessaloniki deelt mozaïek van de Zomer

5 juni 2021

Het Archeologisch Museum van Thessaloniki presenteert op de website een mozaïek van de personificatie van de Zomer voor het eerst aan het publiek. “We wilden een beeld van de zomer delen, voor het seizoen. Dit is een van de vele mozaïeken en andere objecten die in onze opslag liggen”

Het fragment van een mozaïekvloer stelt een buste voor van een figuur met lang bruin haar die het hoofd iets naar de linkerschouder draait. Een himation laat de rechterschouder bloot, terwijl achter het hoofd een korenschoof te zien is. De gebruikte kiezelstenen zijn in hun originele kleuren en geven de figuur een intense goudbruine huidtint, die de zomer weerspiegelt.

“Van veel figuren die seizoenen weergeven, is niet duidelijk te zien of ze mannelijk of vrouwelijk zijn”, zegt museumarcheologe Eleonora Melliou tegen persbureau AMNA. “Zulke figuren staan voor de specifieke kenmerken van het seizoen, in dit geval rijke gewassen die worden vertegenwoordigd door de korenschoof.”

De afbeelding van de Zomer sierde samen met vier andere – die de personificaties van de Winter, Lente (of Herfst), Oceaan en Zee voorstellen – de mozaïekvloer van een Romeins huis in Thessaloniki. Ze zijn gevonden en losgemaakt tijdens opgravingen in de jaren dertig van de vorige eeuw. De mozaïeken dateren uit het einde van de 3e eeuw.

Dit specifieke mozaïek van de Zomer wordt bewaard in het depot van het Archeologisch Museum van Thessaloniki, samen met de afbeeldingen van de Oceaan en de Zee. Het mozaïek van de Winter (dat meer grijs en wit bevat) en dat van de Lente/Herfst (met een grotere verscheidenheid aan kleuren) is te zien in de permanente tentoonstelling “Thessaloniki, Metropolis van Macedonië” van het museum.


Griekenland schenkt replica ‘Heniokhos’ aan Qatar

9 april 2021

Griekenland heeft een exacte replica van het beeld van de Wagenmenner van Delphi – ook wel bekend als Heniokhos – geschonken aan Doha, de hoofdstad van Qatar.

Het beeld werd eerder deze week onthuld op het metrostation van de internationale luchthaven van Doha tijdens een officiële ceremonie in aanwezigheid van de Griekse Cultuurminister Lina Mendoni.

De schenking van de Heniokhos-replica is een symbolisch gebaar naar de bevolking van Qatar, met als doel de betrekkingen tussen de twee landen te versterken. “Een ambassadeur van de vriendschap tussen Griekenland en Qatar”, aldus Mendoni tijdens de onthullingsceremonie.

Heniokhos is een van de bekendste standbeelden uit het oude Griekenland en wordt beschouwd als een van de mooiste voorbeelden van oude bronzen sculpturen. Het maakte oorspronkelijk deel uit van een grotere groep beeldhouwwerken, waaronder de wagen, minstens vier paarden en mogelijk twee rijknechten.

Het levensgrote standbeeld van de wagenmenner (uit 478-474 voor Christus) werd in 1896 gevonden in het heiligdom van Apollo in Delphi en is te zien in het Archeologisch Museum van Delphi.


Eeuwenoud stierenbeeldje bij toeval ontdekt in Olympia

19 maart 2021

(klik op een afbeelding om de galerij te openen)

foto’s : Grieks ministerie van Cultuur

Op de archeologische site van het oude Olympia is bij toeval een klein bronzen beeldje van een stier ontdekt. Door hevige regenval in het gebied is het beeldje waarschijnlijk aan de oppervlakte gekomen.

Volgens het Griekse ministerie van Cultuur werd het beeldje vorige maand tijdens een inspectie van het terrein opgemerkt door een van de archeologen. Zij zag bij de Tempel van Zeus een van de horens van de stier boven de grond uitsteken.

Uit een eerste wetenschappelijk onderzoek kan worden herleid dat het goed bewaarde beeldje afkomstig is uit de Geometrische periode (1050-700 voor Christus). Het bronzen stierenbeeldje was een ritueel offer aan Zeus, oppergod en beschermheer van de heilige plaats in Olympia.

In de dikke laag as van het altaar van Zeus werd eerder een groot aantal beeldjes met afbeeldingen van dieren of menselijke figuren gevonden. Een deel daarvan wordt tentoongesteld in het Archeologisch Museum van Olympia.


Boris Johnson: Parthenon Marbles zijn legaal verkregen en blijven in Londen

13 maart 2021

Het blijft een aanhoudend twistpunt tussen Griekenland en Groot-Brittannië: het eigendomsrecht van de Parthenon Marbles. Griekenland strijdt al bijna 200 jaar voor teruggave van de marmeren sculpturen, terwijl de Britten vinden dat zij de rechtmatige eigenaar zijn.

De Britse premier Boris Johnson heeft zich voor het eerst sinds zijn aantreden uitgesproken over de kwestie. In een exclusief interview met het Griekse dagblad Ta Nea zei Johnson gisteren dat hij de sterke gevoelens van het Griekse volk en premier Mitsotakis begrijpt, maar dat de Parthenon Marbles niet worden teruggeven aan Athene.

“De Britse regering neemt al lang een stevige positie in met betrekking tot de sculpturen, namelijk dat ze legaal zijn verworven door Lord Elgin onder de geldende wetten van die tijd en dat ze sinds hun verwerving legaal eigendom zijn van de Trustees van het British Museum”, zei Johnson.

Filhelleen Boris Johnson

Boris Johnson met een buste van Pericles

De Britse premier profileert zich graag als filhelleen – hij studeerde Klassieke Filologie en Filosofie in Oxford, houdt van de oude Griekse literatuur, reciteert verzen uit de Ilias, vindt Homerus ‘de grootste schrijver aller tijden’ en noemt de staatsman en veldheer Pericles zijn grote held.

Ook brengt Johnson ieder jaar een vakantie door in zijn vaders villa in Horto, in het zuidelijke gedeelte van Pilion. Maar zijn grote liefde voor de Griekse cultuur houdt dus niet in dat hij ook bereid is om gehoor te geven aan het herhaalde verzoek van Griekenland om terugkeer van de Parthenon Marbles.

Cultuurminister Mendoni betwist bewering Johnson

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni betwistte de beweringen van de Britse premier en zei dat er bewijs is dat de sculpturen van het Parthenon illegaal werden verwijderd van de Acropolis door de Britse Lord Elgin aan het begin van de 19e eeuw.

“Het Ministerie van Cultuur kan de nodige documentatie leveren dat het Britse volk kan informeren over hoe het British Museum de sculpturen illegaal bezit”, zei ze. “Voor Griekenland heeft het British Museum geen legitiem eigendom of bezit van de sculpturen.”

Onjuist geïnformeerd

Ook de directeur van het Acropolis Museum in Athene, Dimitrios Pantermalis, uitte zijn ongenoegen over de bewering en van de Britse premier. Hij noemde het jammer dat Johnson, die Grieks is opgeleid, dergelijke uitspraken doet. “Hij kan ze niet baseren op correcte gegevens.”

“Deze hele casus van de Parthenon-sculpturen is gebaseerd op de zogenaamde firman (een decreet van de sultan) voor de verwijdering en overdracht van de sculpturen door Lord Elgin. Maar die bestaat helemaal niet.” Volgens Pantermalis blijkt dat uit grondig onderzoek van de Ottomaanse archieven uit de periode 1800 – 1830 door twee Turkse experts.

Pantermalis onthulde in 2019 al dat het document dat door Lord Elgin werd geciteerd in werkelijkheid geen bevel van Sultan Selim III was, maar eerder een ‘een administratieve brief’ die naar de Ottomaanse autoriteiten in Athene werd gestuurd. In de brief werd alleen toestemming verleend om te graven in de heuvels rond de Acropolis, die waren ontstaan na de beschietingen door de Venetiaanse generaal Francesco Morosini in 1687. “Er was geen vergunning voor opgraving of verwijdering van de Parthenon Marbles”, aldus Pantermalis.

Lord Elgin

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.


Vier oude scheepswrakken gevonden bij Kasos

20 januari 2021

[Klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij het eiland Kasos in de Egeïsche Zee zijn vier oude scheepswrakken ontdekt. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt. De wrakken werden ontdekt tijdens een onderwaterexpeditie in september en oktober vorig jaar.

De meest opmerkelijke vondst is een scheepswrak uit de Romeinse tijd (2e-3e eeuw na Christus). De lading van het schip bestond uit (olie)amforen van het type Dressel 20 die geproduceerd zijn in de Spaanse regio Guadalquivir (1e-3e eeuw na Christus) en amforen van het Africana I-type die in de 2e-3e eeuw na Christus werden gemaakt in het huidige Tunesië.

Twee van de drie andere scheepswrakken bevatten ook amforen uit de Hellenistische (1e eeuw voor Christus) en klassieke periode (5e eeuw voor Christus).

Eerder al 5 wrakken gevonden bij Kasos

In 2019 werden tijdens de eerste onderwaterexpeditie bij Kasos al vijf oude scheepswrakken, grote delen van hun lading en de mogelijke overblijfselen van een oude haven ontdekt. Het oudste wrak was van een handelsschip uit de late klassieke periode. Zijn overgebleven lading bestond uit vier soorten amforen en fijn servies. Het schip had vijf stenen ankers in een piramidevorm.

Kasos ligt tussen Kreta en Rhodos op wat nog steeds een belangrijke handelsroute is tussen de Egeïsche Zee en het Midden-Oosten. De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al  in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni  ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.