Mozaïeken van Europa en Orpheus te zien in Sparta

21 november 2022

klik op een afbeelding voor een vergroting

Het Huis van Mozaïeken in Sparta opende vorig jaar al zijn deuren voor het publiek, maar het museum met twee zeldzame Romeinse vloermozaïeken wordt op vandaag officieel in gebruik genomen.

De twee mozaïeken zijn gedateerd tussen het einde van de 3e eeuw en het begin van de 4e eeuw na Christus.

‘De ontvoering van Europa’ (2,06 x 2 meter) en ‘Orpheus betovert de dieren’ (1,40 x 1,13 meter) werden in 1872 en 1890 bij toeval ontdekt op privéterrein; één in de tuin en één in een wijnopslagruimte. Het pand werd door de staat gekocht en er werd een beschutting overheen gebouwd, waarna de mozaïeken in de vergetelheid raakten.

Twintig jaar geleden stuitte oud-minister Ioannis Varvitsiotis op de mozaïeken en hij stelde alles in het werk om ze aan het publiek tentoon te kunnen stellen. Met hulp van financiering door de Stavros Niarchos Foundation (in totaal 331.000 euro), de A.G. Leventis Foundation en de steun van het Ministerie van Cultuur kwam het Huis van Mozaïeken uiteindelijk tot stand.

Twee kleine gebouwen herbergen nu elk een mozaïek en bezoekers kunnen het complex gratis bezoeken.


Laat-Romeins gebouw met mozaïekvloer blootgelegd

11 november 2022

Bij werkzaamheden op het Plateia Theatrou in het centrum van Athene zijn resten van een Laat-Romeins gebouwencomplex en een mozaïek gevonden. Volgens het Griekse Ministerie van Cultuur werd de vondst gedaan in het zuidelijke deel van het plein, dat binnenkort een make-over krijgt, op ongeveer een meter diepte.

Het gaat om de bouwkundige restanten van een vrij omvangrijk gebouwencomplex, dat bestond uit verschillende ruimtes die gedeeltelijk zijn blootgelegd. De middelste ruimte is 7.40 meter lang en wordt begrensd door marmeren blokken die een stylobaat vormen, waarop kolommen moeten hebben gestaan.

Op de bovenkant van de stenen zitten groeven waar leuningen of borstweringen hebben gezeten. De vloeren van de kamers waren gedecoreerd met een mozaïek van gestileerde bloem- en geometrische vormen. Delen van deze opus sectile zijn in goede staat bewaard gebleven en wijzen op het luxueuze karakter van het gebouw.

Bij eerdere opgravingen op een stuk grond dat grenst aan het plein werden architecturale componenten blootgelegd die waarschijnlijk bij het complex hoorden, waaronder vergelijkbare muurconstructies en mozaïekvloeren.


2000 jaar oud theater ontdekt op Kreta

26 oktober 2022

klik op een afbeelding voor een vergroting

Bij opgravingen op de afgelegen oude site Lissos op Kreta ontdekten archeologen een groot deel van een openbaar gebouw, dat werd gebouwd in de 1e eeuw na Christus – de vroege Romeinse periode.

Het gebouw maakt deel uit van een theatercomplex. Vanaf de oostzijde lijkt het een odeum (de Latijnse naam voor een oorspronkelijk Grieks muziektheater) of een bouleuterion (het raadsgebouw in een Oudgriekse stad).

Op de site van Lissos vonden voor het eerst in 62 jaar weer opgravingen plaats. Zij onthulden een deel van het podium, een gang met een gewelfd dak aan elke kant van het theater en 14 rijen stoelen. Het gebouw bevindt zich in een centraal deel van de oude stad Lissos en in de buurt van de Asclepius-tempel (Asclepieum van Lissus) die werd opgegraven in 1959 door Nikolaos Platon.

Het zitgedeelte van het theater rust op een gebouwde basis en de meeste van de overgebleven stoelen bevinden zich in het zuiden en zuidwesten. Het noordelijke deel is zwaar beschadigd door grote rotsblokken die werden meegevoerd door het overstromen van een nabijgelegen beek.

Mogelijk onstonden die overstromingen na een krachtige aardbeving in de laat-Romeinse tijd (4e eeuw na Christus), die de meeste oude sites in West-Kreta verwoestte.

Lissos was een onafhankelijke stad, een religieus centrum, en had in de 3e eeuw voor Christus rijke handels- en vissersvloten. De stad werd opgericht in de klassieke periode en bloeide tot in de late oudheid.

Omdat het alleen bereikbaar is over zee of via het zware Europese langeafstandspad E4 is het gebied niet veranderd door moderne ingrepen, wat ook opgravingen bemoeilijkt.


Nieuwe vondsten bij aanleg metro Thessaloniki

28 september 2022

Metrostation Venizelos in Thessaloniki blijft archeologen aangenaam verrassen. Tijdens werkzaamheden zijn nieuwe vondsten gedaan bij de zuidelijke toegang van het station en in de zuidoostelijke schacht.

Archeologen ontdekten gebouwen die waarschijnlijk de ontvangstruimte en de kleedkamers van het openbare bad vormden. In hetzelfde gebied werd ook een bakstenen grondvlak met een verticale goot gevonden. Het badcomplex met een mozaïekvloer waarop een mannelijke figuur is afgebeeld en het opschrift “OROFOROC”, dateert uit de 2e-3e eeuw voor Christus.

Bordspellen

Bij werkzaamheden in de zuidoostelijke put van het Venizelos-station werden architecturale overblijfselen ontdekt uit de 6e na Christus tot de Byzantijnse tijd. Het gaat onder meer om een deel van een lemen gebouw, dat deel uitmaakte van de winkels op de Byzantijnse markt en een buitenruimte met putten, geplaveide vloeren en fonteinen.

De opgraving leverde ook een groot aantal artefacten op, waaronder talrijke munten, keramiek uit de Byzantijnse periode, voorwerpen van glas, marmer, ijzer, koper en been en marmeren platen met gravures en bordspellen. Volgens voria.gr zijn op een van de platen de letters NFI of IFN gegraveerd, op een andere staat een gegraveerde cirkel van een bordspel met dobbelstenen, als een van de ‘geduldspellen’ die op straat of in de haven werden gespeeld.

Het metrostation Venizelos onthult de tijdloosheid van de stad en haar actieve economische en sociale leven door de eeuwen heen. Eerder werden al ruim 300.000 artefacten ontdekt bij werkzaamheden aan het metrostelsel in Thessaloniki.

Geschiedenis Thessaloniki

Thessaloniki werd rond 315 voor Christus gesticht door de koning Cassander van Macedonië. Na de val van het koninkrijk Macedonië in 168 voor Christus werd Thessalonika – zoals het in het Latijn werd genoemd – een stad van de Romeinse Republiek. De stad groeide uit tot een belangrijk handelsknooppunt aan de Via Egnatia, de Romeinse weg die Byzantium (later Constantinopel) met Dyrrhachium (nu Durrës in Albanië) verbond, wat de handel tussen Europa en Azië mogelijk maakte.

Vanaf de eerste jaren van het Byzantijnse rijk werd Thessaloniki beschouwd als de tweede stad in het rijk na Constantinopel, zowel qua rijkdom als qua grootte (in het midden van de 12e eeuw had de stad 150.000 inwoners). Thessaloniki hield deze status tot in 1423 de Venetianen de macht overnamen.  De Venetianen hadden Thessaloniki in handen tot de stad werd veroverd door de Ottomaanse Sultan Murad II op 29 maart 1430.


Bijzondere vondsten in Artemis-heiligdom

18 september 2022

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Opgravingen in het heiligdom van Artemis Amarysia hebben nieuwe vondsten aan het licht gebracht die iets vertellen over de geschiedenis van de plek die is gewijd aan de godin Artemis. Het heiligdom ligt twee kilometer ten oosten van Amarynthos op het eiland Evia en wordt beschouwd als het belangrijkste centrum van de Artemis-verering.

Een Grieks-Zwitsers team van archeologen werkte aan opgravingen bij de laat-archaïsche tempel, waar verschillende nieuwe installaties uit de geometrische en archaïsche tijdperken werden geïdentificeerd. Vondsten rond een hoefijzervormig altaar uit een oudere gedeelte van de tempel tonen aan dat in er al de tweede helft van de 8e eeuw voor Christus sprake was van een cultus rond de godin Artemis.

Ze vonden er koperen flacons, sieraden (waaronder een faience-zegel in de vorm van een scarabee op een zilveren ring) en twee koperen schilden. Maar ook ijzeren voorwerpen, zoals dubbele beitels, die in verband worden gebracht met offers.

Ook deden ze onderzoek naar de fundamenten van de eerste archaïsche tempel en de adyton – het ontoegankelijke allerheiligste deel van een Oud-Griekse tempel dat vaak gereserveerd was voor specifieke religieuze functies.

Na de vernietiging van de eerste archaïsche tempel, werd de site verbouwd met de contructie van lemen muren. Daar werden dit jaar vazen, sieraden, scarabeezegels, beeldjes van klei, een bronzen schild, ijzeren zwaarden en een stenen beeldje gevonden.

Het beeldje van 31 centimeter hoog stelt een vrouwenfiguur voor met een dier in haar armen, waarschijnlijk een hert (het heilige dier van de godin Artemis) Het wordt gedateerd uit het begin van de 6e eeuw voor Christus. In oudere laat-archaïsche lagen werden twee fragmenten van bronzen beelden ontdekt: levensgrote tenen en een deel van een kledingstuk.


British Museum stelt ‘Parthenon-partnerschap’ voor

31 juli 2022

Het British Museum wil een deal sluiten en een einde maken aan twee eeuwen geruzie met Athene over de Parthenon Marbles. Dat zei Dr. Jonathan Williams, adjunct-directeur van het museum in Londen, in een interview met The Sunday Times.

“Waar we om vragen is een actief ‘Parthenon-partnerschap’ met onze vrienden en collega’s in Griekenland”, aldus Williams. “Ik ben ervan overtuigd dat er ruimte is voor een echt dynamisch en positief gesprek waarin nieuwe manieren van samenwerken te vinden zijn.”

Hoe die samenwerking er uit moet komen te zien, is nog onduidelijk. “We willen de temperatuur van het debat veranderen”, zei Williams, die er aan toevoegde dat alle partijen ‘een weg voorwaarts moeten vinden rond culturele uitwisseling van een niveau, intensiteit en dynamiek die tot nu toe niet is bedacht’.

Het British Museum heeft niet gezegd dat het de sculpturen zal teruggeven aan Griekenland. Volgens Williams zijn de marmeren delen van het Parthenon een ‘absoluut integraal onderdeel’ van de collectie.

Publieke opinie steunt de Grieken

Al bijna 200 jaar laat Griekenland geen gelegenheid voorbij gaan om de teruggave van de Parthenon Marbles te eisen van de Britten. Die hielden echter telkens voet bij stuk: de sculpturen zijn van ons en blijven in Londen.

In oktober vorig jaar drong UNESCO er bij de Britten op aan om hun standpunt te herzien en in gesprek te gaan met Athene. Ook de druk van de publieke opinie, beroemdheden, politici en belangrijke Britse media om de Griekse claim te steunen, is de afgelopen maanden voortdurend toegenomen.

Tijdens een bijeenkomst van UNESCO, het culturele orgaan van de Verenigde Naties, afgelopen mei in Parijs, vormden alle landen een blok tegen het VK. De propagandastrijd was ‘zeker een uitdaging’, gaf Williams toe. “Daarom bieden we een positief Parthenon-partnerschap aan.”

Kunstroof door Lord Elgin

De Parthenon Marbles belandden door de Britse lord Elgin in Londen. In 1801 verwijderde hij marmeren delen van het fries van het Atheense Parthenon nadat hij het voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. Vijftien jaar later verkocht Elgin de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum. Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof.

Griekenland probeert al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 de sculpturen terug te halen naar Athene. Het British Museum heeft de oproep om de beelden terug te geven steeds verworpen, onder het mom dat lord Elgin ze heeft verworven door een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk, dat toen heerste over Griekenland.

De Grieken willen de 2500 jaar oude marmeren beelden tentoonstellen in het Acropolis Museum in Athene, waar ook de andere originele friezen van het Parthenon te zien zijn.


Museum maakt replica van imposant Zeus-beeld

8 juli 2022

Na jaren van intensief onderzoek is het eindelijk af: de zeer nauwkeurige en indrukwekkende replica van een ivoren en gouden beeld van Zeus op een troon met verfijnd houtsnijwerk.

Het originele beeld waarop de replica is gebaseerd, stond in de oude tempel van Zeus in Olympia. Het werd in 430 voor Christus gemaakt door Phidias, die wordt beschouwd als een van de grootste beeldhouwers in de oudheid.

Op het beeld zijn gedetailleerde versieringen te zien die werden beschreven in teksten van Pausanias. Het zijn 175 kleine, kunstig gesneden figuurtjes die het onderste deel van het beeld sieren, onder de legendarische troon van de god en langs zijn voetsteun.

Vanaf 10 juli is het beeld te bewonderen in het Kotsanas Museum voor oude Griekse technologie in Katakolo, vlakbij het stadje Olympia. Het is te zien tot 30 september 2022.

Collectie ‘Twee Goden’

Aan de creatie van het standbeeld door het Kotsanas Museum ging drie jaar intensief onderzoek vooraf op basis van oude Griekse teksten, ontwerpen en andere archeologische voorwerpen.

Samen met een reconstructie van de Kolossus van Rhodos, maakt het standbeeld van Zeus deel uit van de kleine collectie ‘Twee Goden’, die hoort bij de grotere collectie met de titel ‘De zeven wonderen van de oudheid’.

De replica van het Zeus-beeld is niet de eerste keer dat het olympische verleden weer ‘tot leven’ wordt gewekt. Vorig jaar werd het Augmented Reality-project ‘Ancient Olympia: Common Grounds’ gelanceerd, waarmee je een bijzonder inkijkje krijgt in het oude Olympia.

In 2019 was het particuliere Kotsanas Museum genomineerd voor de prestigieuze Europese Museum van het Jaar Award.


Monument van Episkopi wint Europese prijs

30 juni 2022

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Het Monument van Episkopi op Sikinos is een van de winnaars van de EU-prijs voor cultureel erfgoed; de Europa Nostra Awards 2022. Het restauratieproject won een award in de categorie ‘Conservering en Adaptief Hergebruik’.

Het monument van Episkopi werd gebouwd in de 3e eeuw na Christus. Dit indrukwekkende Romeinse mausoleum werd omgebouwd tot een Byzantijnse kerk. Het werd continu gebruikt en is daarom bijna intact gebleven.

Door de eeuwen heen werd het zwaar getroffen door aardbevingen en menselijk ingrijpen. In de 20e eeuw werd het monument verlaten, maar in 2016 besloot het Ephoraat van Oudheden van de Cycladen om het gebouw te restaureren en weer te openen voor het publiek.

De restauratie bracht waardevolle inscripties en fresco’s uit de Romeinse en Byzantijnse tijd aan het licht. Het onthulde ook het hermetisch afgesloten en intacte graf van een vrouw met een hogere status genaamd ‘Neko’, dat dateert uit de 3e eeuw.

Hoogwaardige restauratie

“Dit project combineerde nauwgezet onderzoek met zorgvuldige conservering, resulterend in een hoogwaardige restauratie. Bouwmaterialen werden zoveel mogelijk hergebruikt en er werd nieuw metselwerk aangebracht met lokaal ingezamelde stenen”, aldus het juryrapport. “De combinatie van architectonische elementen van een Romeins mausoleum in een Byzantijnse kerk vormt een uniek monument dat gewoonweg opvallend is.”

De gemeenschap van Sikinos zette zich sterk in voor de restauratie van het monument van Episkopi. Ze streeft er nu naar om de band met deze culturele erfgoedsite te herstellen. Op 15 augustus zal het jaarlijkse feest van de Ontslapenis van de Moeder Gods worden gevierd, daarna zullen er culturele activiteiten worden georganiseerd.

Postume prijs voor Costa Carras

Costa Carras

Costa Carras ontvangt postuum een Europa Nostra Award in de categorie ‘Erfgoedkampioenen’. Meer dan 50 jaar zette hij zich in om het culturele en natuurlijke erfgoed van Griekenland en Europa te behouden en om een duurzamere, inclusievere en mooiere wereld te creëren voor toekomstige generaties.

Carras (1938) was een visionair natuurbeschermer, een eminente historicus en een echte Europeaan. Hij overleed op 28 februari van dit jaar.

De Europese Erfgoedprijzen / Europa Nostra Prijzen zijn in 2002 door de Europese Commissie gelanceerd en worden sindsdien door Europa Nostra georganiseerd. De prijzen worden dit jaar op 26 september in Praag aan de winnaars uitgereikt tijdens de European Heritage Awards Ceremony.


Oude marmeren plaat blijkt ‘jaarboek’ militaire academie

3 juni 2022

Experts in Groot-Brittannië hebben ontdekt dat op een oude Griekse marmeren plaat – die sinds de jaren 1880 in de opslag van het Schotse National Museum lag – de namen van cadetten van een militaire academie staan gegraveerd.

Het gaat om de namen van 31 afgestudeerden van het Efebisch College, een elitaire militaire academie die jonge Atheense mannen voorbereidde op volwassenheid. Volgens de experts stamt de plaat met inscripties uit de eerste eeuw na Christus.

“Toen we het onder ogen kregen, beseften we dat het geen kopie was van een bestaande inscriptie”, zei Dr. Peter Liddel, hoogleraar Griekse geschiedenis en epigrafie aan de Universiteit van Manchester tegen ITV. “Het is een gegraveerde lijst met namen van een groep jongens die zich mede-efebes of mede-cadetten en vrienden noemden.”

Een efebe was een (halfvolwassen) jonge man in de oud-Griekse polis, of een jonge Atheense soldaat.

“Het bleek een lijst te zijn van cadetten uit één specifiek jaar uit de periode 41-54 na Christus, het bewind van keizer Claudius. Er staan nieuwe namen op, die we nog niet eerder tegenkwamen in het oud-Grieks”, aldus Liddel, die het onderzoek leidde.

De marmeren plaat met inscripties is volgens Liddel te vergelijken met een jaarboek van de middelbare school, zoals we dat nu kennen.

Waarschijnlijk werd de plaat in het college tentoongesteld en was hij bedoeld om ‘een gevoel van kameraadschap te creëren onder deze groep mensen die samen een rigoureus trainingsprogramma hadden doorlopen en voelden dat ze deel uitmaakten van een cohort’.


‘Tiny Epics’ brengt het oude Griekenland tot leven

28 mei 2022

Wist je dat de marmeren beeldjes uit de vroege Cycladische periodde waren beschilderd met tatoeage-achtige markeringen? Of dat Medusa niet altijd een monster was? Tiny Epics History staat boordevol korte, informatieve video’s over de Griekse mythologie en de antieke wereld.

Het You Tube-kanaal is het geesteskind van Lance Hewison. De bekroonde kunstenaar uit San Francisco, die in Duitsland woont en werkt, begon het kanaal tijdens de opeenvolgende Covid-19 lockdowns.

Hewison combineerde zijn passie voor kunst, geschiedenis, mythologie en archeologie met een interesse in het maken van video’s en het delen van kennis met het publiek. Die inspanningen hebben tot nu toe meer dan 20 video’s opgeleverd, die ongeveer 10 minuten duren.

Het You Tube-kanaal is verdeeld in zes verschillende playlists met elk een eigen thema, waaronder de Cycladische beschaving, het leven in de Minoïsche bronstijd, de Olympische goden en ‘een nieuwe Odyssee’.

De video’s zijn ook te vinden op de begeleidende website Tiny Epics History. In de webshop is merchandise met een mythologie-thema te koop: van t-shirts en hoodies tot koffiemokken en posters.