2300 jaar oude vloekenpot gevonden in Athene

8 juni 2021

klik op een afbeelding voor een vergroting

Opgravingen op de Agora van Athene hebben een bijzonder object blootgelegd: een vloekenpot van 2300 jaar oud. De pot is al in 2006 opgegraven en werd onlangs geanalyseerd en ontcijferd door een team van Yale University.

Deze unieke ontdekking biedt nieuw bewijs over hoe de oude Atheners ‘magie’ gebruikten tegen hun vijanden, schrijft Jessica Lamont, onderzoeker en docent klassieke talen aan de Yale University, in het tijdschrift “Hesperia”.

De keramische pot werd gebruikt als instrument om vloeken te ‘binden’ aan meer dan 50 mensen, waarvan de namen aan de buitenkant waren gegraveerd. Tientallen namen zijn niet meer goed leesbaar, maar ongeveer 30 namen zijn nog wel te onderscheiden. Het zijn veel vrouwelijke en verschillende nieuwe (of niet eerder bevestigde namen) in Attica.

Resten van een kip

In de pot zaten de kop en onderste ledematen van een kip en een ijzeren spijker. De kip was niet ouder dan 7 maanden toen hij werd geslacht en degenen die de vloek uitspraken wilden misschien de zwakte van het dier doorgeven aan de slachtoffers wiens namen op de pot stonden.

De spijkers werden gebruikt in oude vloeken en ‘hadden een remmende kracht, ze blokkeerden of beperkten symbolisch de mogelijkheden van de slachtoffers van de vloek’, schrijft Lamont in haar artikel. In de buurt van de pot werden resten van een vuur met dierlijke botten gevonden, wat de kracht van de vloek mogelijk heeft vergroot.

De schrijfstijl op de pot suggereert dat ten minste twee mensen de namen hebben geschreven. De reden voor de vervloeking is niet bekend. Maar omdat de pot was begraven in een commercieel gebouw kan het te maken hebben gehad met een rechtszaak of een arbeidsgeschil, denkt Lamont.

Oude vloektabletten gevonden in Kerameikos

Vorig jaar ontdekten archeologen in een 2500 jaar oude waterput in het gebied van Kerameikos (de belangrijkste begraafplaats van het oude Athene) 30 kleine loodtabletten waarop oude vervloekingen waren gegraveerd.

Met de rituele teksten werden de goden van de onderwereld opgeroepen om schade te berokkenen aan derden. Het graveren van vloeken op op tabletten van lood, was of steen was volgens historici geen ongebruikelijke praktijk in het oude Griekenland.


Archeologisch Museum van Thessaloniki deelt mozaïek van de Zomer

5 juni 2021

Het Archeologisch Museum van Thessaloniki presenteert op de website een mozaïek van de personificatie van de Zomer voor het eerst aan het publiek. “We wilden een beeld van de zomer delen, voor het seizoen. Dit is een van de vele mozaïeken en andere objecten die in onze opslag liggen”

Het fragment van een mozaïekvloer stelt een buste voor van een figuur met lang bruin haar die het hoofd iets naar de linkerschouder draait. Een himation laat de rechterschouder bloot, terwijl achter het hoofd een korenschoof te zien is. De gebruikte kiezelstenen zijn in hun originele kleuren en geven de figuur een intense goudbruine huidtint, die de zomer weerspiegelt.

“Van veel figuren die seizoenen weergeven, is niet duidelijk te zien of ze mannelijk of vrouwelijk zijn”, zegt museumarcheologe Eleonora Melliou tegen persbureau AMNA. “Zulke figuren staan voor de specifieke kenmerken van het seizoen, in dit geval rijke gewassen die worden vertegenwoordigd door de korenschoof.”

De afbeelding van de Zomer sierde samen met vier andere – die de personificaties van de Winter, Lente (of Herfst), Oceaan en Zee voorstellen – de mozaïekvloer van een Romeins huis in Thessaloniki. Ze zijn gevonden en losgemaakt tijdens opgravingen in de jaren dertig van de vorige eeuw. De mozaïeken dateren uit het einde van de 3e eeuw.

Dit specifieke mozaïek van de Zomer wordt bewaard in het depot van het Archeologisch Museum van Thessaloniki, samen met de afbeeldingen van de Oceaan en de Zee. Het mozaïek van de Winter (dat meer grijs en wit bevat) en dat van de Lente/Herfst (met een grotere verscheidenheid aan kleuren) is te zien in de permanente tentoonstelling “Thessaloniki, Metropolis van Macedonië” van het museum.


Griekenland schenkt replica ‘Heniokhos’ aan Qatar

9 april 2021

Griekenland heeft een exacte replica van het beeld van de Wagenmenner van Delphi – ook wel bekend als Heniokhos – geschonken aan Doha, de hoofdstad van Qatar.

Het beeld werd eerder deze week onthuld op het metrostation van de internationale luchthaven van Doha tijdens een officiële ceremonie in aanwezigheid van de Griekse Cultuurminister Lina Mendoni.

De schenking van de Heniokhos-replica is een symbolisch gebaar naar de bevolking van Qatar, met als doel de betrekkingen tussen de twee landen te versterken. “Een ambassadeur van de vriendschap tussen Griekenland en Qatar”, aldus Mendoni tijdens de onthullingsceremonie.

Heniokhos is een van de bekendste standbeelden uit het oude Griekenland en wordt beschouwd als een van de mooiste voorbeelden van oude bronzen sculpturen. Het maakte oorspronkelijk deel uit van een grotere groep beeldhouwwerken, waaronder de wagen, minstens vier paarden en mogelijk twee rijknechten.

Het levensgrote standbeeld van de wagenmenner (uit 478-474 voor Christus) werd in 1896 gevonden in het heiligdom van Apollo in Delphi en is te zien in het Archeologisch Museum van Delphi.


Eeuwenoud stierenbeeldje bij toeval ontdekt in Olympia

19 maart 2021

(klik op een afbeelding om de galerij te openen)

foto’s : Grieks ministerie van Cultuur

Op de archeologische site van het oude Olympia is bij toeval een klein bronzen beeldje van een stier ontdekt. Door hevige regenval in het gebied is het beeldje waarschijnlijk aan de oppervlakte gekomen.

Volgens het Griekse ministerie van Cultuur werd het beeldje vorige maand tijdens een inspectie van het terrein opgemerkt door een van de archeologen. Zij zag bij de Tempel van Zeus een van de horens van de stier boven de grond uitsteken.

Uit een eerste wetenschappelijk onderzoek kan worden herleid dat het goed bewaarde beeldje afkomstig is uit de Geometrische periode (1050-700 voor Christus). Het bronzen stierenbeeldje was een ritueel offer aan Zeus, oppergod en beschermheer van de heilige plaats in Olympia.

In de dikke laag as van het altaar van Zeus werd eerder een groot aantal beeldjes met afbeeldingen van dieren of menselijke figuren gevonden. Een deel daarvan wordt tentoongesteld in het Archeologisch Museum van Olympia.


Boris Johnson: Parthenon Marbles zijn legaal verkregen en blijven in Londen

13 maart 2021

Het blijft een aanhoudend twistpunt tussen Griekenland en Groot-Brittannië: het eigendomsrecht van de Parthenon Marbles. Griekenland strijdt al bijna 200 jaar voor teruggave van de marmeren sculpturen, terwijl de Britten vinden dat zij de rechtmatige eigenaar zijn.

De Britse premier Boris Johnson heeft zich voor het eerst sinds zijn aantreden uitgesproken over de kwestie. In een exclusief interview met het Griekse dagblad Ta Nea zei Johnson gisteren dat hij de sterke gevoelens van het Griekse volk en premier Mitsotakis begrijpt, maar dat de Parthenon Marbles niet worden teruggeven aan Athene.

“De Britse regering neemt al lang een stevige positie in met betrekking tot de sculpturen, namelijk dat ze legaal zijn verworven door Lord Elgin onder de geldende wetten van die tijd en dat ze sinds hun verwerving legaal eigendom zijn van de Trustees van het British Museum”, zei Johnson.

Filhelleen Boris Johnson

Boris Johnson met een buste van Pericles

De Britse premier profileert zich graag als filhelleen – hij studeerde Klassieke Filologie en Filosofie in Oxford, houdt van de oude Griekse literatuur, reciteert verzen uit de Ilias, vindt Homerus ‘de grootste schrijver aller tijden’ en noemt de staatsman en veldheer Pericles zijn grote held.

Ook brengt Johnson ieder jaar een vakantie door in zijn vaders villa in Horto, in het zuidelijke gedeelte van Pilion. Maar zijn grote liefde voor de Griekse cultuur houdt dus niet in dat hij ook bereid is om gehoor te geven aan het herhaalde verzoek van Griekenland om terugkeer van de Parthenon Marbles.

Cultuurminister Mendoni betwist bewering Johnson

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni betwistte de beweringen van de Britse premier en zei dat er bewijs is dat de sculpturen van het Parthenon illegaal werden verwijderd van de Acropolis door de Britse Lord Elgin aan het begin van de 19e eeuw.

“Het Ministerie van Cultuur kan de nodige documentatie leveren dat het Britse volk kan informeren over hoe het British Museum de sculpturen illegaal bezit”, zei ze. “Voor Griekenland heeft het British Museum geen legitiem eigendom of bezit van de sculpturen.”

Onjuist geïnformeerd

Ook de directeur van het Acropolis Museum in Athene, Dimitrios Pantermalis, uitte zijn ongenoegen over de bewering en van de Britse premier. Hij noemde het jammer dat Johnson, die Grieks is opgeleid, dergelijke uitspraken doet. “Hij kan ze niet baseren op correcte gegevens.”

“Deze hele casus van de Parthenon-sculpturen is gebaseerd op de zogenaamde firman (een decreet van de sultan) voor de verwijdering en overdracht van de sculpturen door Lord Elgin. Maar die bestaat helemaal niet.” Volgens Pantermalis blijkt dat uit grondig onderzoek van de Ottomaanse archieven uit de periode 1800 – 1830 door twee Turkse experts.

Pantermalis onthulde in 2019 al dat het document dat door Lord Elgin werd geciteerd in werkelijkheid geen bevel van Sultan Selim III was, maar eerder een ‘een administratieve brief’ die naar de Ottomaanse autoriteiten in Athene werd gestuurd. In de brief werd alleen toestemming verleend om te graven in de heuvels rond de Acropolis, die waren ontstaan na de beschietingen door de Venetiaanse generaal Francesco Morosini in 1687. “Er was geen vergunning voor opgraving of verwijdering van de Parthenon Marbles”, aldus Pantermalis.

Lord Elgin

Kunstroof door Lord Elgin

In 1801 verwijderde de Britse Lord Elgin marmeren delen van het fries van het Parthenon nadat hij die voor een schijntje had gekocht van de Turkse overheersers. In 1816 verkocht hij de beelden voor 35.000 pond aan de Britse regering, die ze vervolgens overdroeg aan het British Museum in Londen.

Het meenemen van de sculpturen wordt door velen gezien als kunstroof. Griekenland probeert de marmeren delen daarom al sinds het einde van de Onafhankelijkheidsoorlog in 1832 terug te halen naar Athene. Het British Museum wees die oproepen herhaaldelijk af. De Britten menen dat Lord Elgin de stukken heeft verworven via een legitiem contract met het Ottomaanse Rijk.


Vier oude scheepswrakken gevonden bij Kasos

20 januari 2021

[Klik op een afbeelding voor een vergroting]

Bij het eiland Kasos in de Egeïsche Zee zijn vier oude scheepswrakken ontdekt. Dat heeft het ministerie van Cultuur bekend gemaakt. De wrakken werden ontdekt tijdens een onderwaterexpeditie in september en oktober vorig jaar.

De meest opmerkelijke vondst is een scheepswrak uit de Romeinse tijd (2e-3e eeuw na Christus). De lading van het schip bestond uit (olie)amforen van het type Dressel 20 die geproduceerd zijn in de Spaanse regio Guadalquivir (1e-3e eeuw na Christus) en amforen van het Africana I-type die in de 2e-3e eeuw na Christus werden gemaakt in het huidige Tunesië.

Twee van de drie andere scheepswrakken bevatten ook amforen uit de Hellenistische (1e eeuw voor Christus) en klassieke periode (5e eeuw voor Christus).

Eerder al 5 wrakken gevonden bij Kasos

In 2019 werden tijdens de eerste onderwaterexpeditie bij Kasos al vijf oude scheepswrakken, grote delen van hun lading en de mogelijke overblijfselen van een oude haven ontdekt. Het oudste wrak was van een handelsschip uit de late klassieke periode. Zijn overgebleven lading bestond uit vier soorten amforen en fijn servies. Het schip had vijf stenen ankers in een piramidevorm.

Kasos ligt tussen Kreta en Rhodos op wat nog steeds een belangrijke handelsroute is tussen de Egeïsche Zee en het Midden-Oosten. De Griekse wateren bevatten talloze oude scheepswrakken. Volgens het ministerie van Cultuur liggen er alleen al  in de buurt van het Egeïsche eilandje Fourni  ongeveer 60 wrakken op de zeebodem.


Nieuwe ontdekkingen in Versteende Woud van Lesbos

3 januari 2021

Bij opgravingen in het Versteende Woud van Lesbos hebben paleontologen onlangs 50 nieuwe boomstammen ontdekt die al duizenden jaren begraven lagen onder vulkanische as en puin.

In november werden de eerste 14 boomstammen ontdekt, maar daaronder bleek nog een laag versteende bomen te liggen. Het gaat om grote en kleine stammen van coniferen en fruitbomen die laag na laag versteende vegetatiezones hebben gevormd en het landschap van het eiland vorm hebben gegeven.

Volgens professor Nikos Zouros, directeur van het Natuurmuseum van het Versteende Woud, geven de versteende bomen nieuwe informatie over het meerlagige fossilisatieproces en de omvang van de vulkaanuitbarstingen die het natuurlijke landschap van Lesbos hebben gevormd.

“We zijn niet eerder zoveel bewijs tegengekomen van een grootschalige vulkanische explosie en pyroclastische stromen (golven die bestaan uit vaste of half vloeibare lava, gas, rotsen en as) sinds de uitbarsting van Mount Saint Helens in 1980 in Skamania County in Washington het Sequoia-bos daar vernietigde”, zei Zouros.

Het Versteende Woud van Lesbos werd zo’n17- 20 miljoen jaar geleden gevormd door de intensieve vulkanische activiteit in de Egeïsche Zee en bestaat uit de fossiele resten van planten en bomen. Het gebied ligt tussen de dorpen Eressos, Antissa en Sigri in het westen van het eiland.

In 1985 werd het Versteende Woud van Lesbos uitgeroepen tot beschermd natuurmonument vanwege zijn enorme ecologische, geologische en paleontologische waarde. Het is het grootste van de twee belangrijkste versteende wouden in de wereld (het andere ligt in Arizona). Sinds 2012 maakt heel Lesbos deel uit van het UNESCO-netwerk van 89 geoparken, onder de naam Lesbos Geopark Network.


Acht oude graftombes gevonden in Ilia

30 november 2020

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Bij opgravingen op een privéterrein in de regio Ilia, in het noordwestelijke deel van de Peloponnesos, zijn onlangs acht oude graftombes ontdekt, die dateren uit de 2e tot de 4e eeuw voor Christus.

Volgens het Griekse ministerie van Cultuur maken ze deel uit van de westelijke necropolis van de oude stad Elis, waar tot dusver meer dan 200 graven uit de late klassieke en hellenistische periode zijn opgegraven.

Er werden vier rechthoekige graven ontdekt, die omrand waren met stenen. Ook vonden de archeologen drie grote aardewerken potten (pithoi) en een los graf dat was bedekt met keramische tegels en een marmeren grafstele.

In een van de pithoi (die soms zo groot waren dat ze ook als grafkist werden gebruikt) ontdekten archeologen een rijkelijk versierde bronzen urn op voet. De urn heeft een bloemmotief op de handvatten en op de ruimte tussen de handvatten en de rand zijn leeuwenkoppen geplaatst.

In een pithos werd ook een bronzen spiegel met reliëf aangetroffen. De voorwerpen uit de potten dateren uit het einde van de 4e tot het begin van de 3e eeuw voor Christus.


Nieuw (LED)licht op de Acropolis

29 september 2020

De Acropolis wordt opnieuw in de spotlights gezet. Letterlijk, want morgen wordt een nieuw systeem met LED-verlichting officieel in gebruik genomen. De ceremonie is live te zien op internet en tv.

De hele heilige rots, de muren, de omvang en de geometrie van elk monument, worden belicht vanuit elk mogelijk gezichtspunt. Het marmer, witter dan ooit, weerspiegelt elk aspect, elke geometrische vorm, elk natuurlijk materiaal en benadrukt het reliëf van de decoraties van ieder monument.

Het nieuwe licht schijnt over de Heilige Rots, het Parthenon, de Propylaea, de Tempel van Athena Nike, het Erechtheion, het Theater van Dionysus, de Stoa van Eumenes en de Tempel van Dionysos. Het Monument van Thrasyllos, het Asklepieion, de grotten van Apollo en Aglavros en het Heiligdom van Aphrodite zullen voor het eerst worden belicht, aldus het Ministerie van Cultuur in een persbericht.

Door de bestaande elektrische panelen met 1015 HID-lampen te vervangen door 609 projectoren met LED-lampen wordt meer dan 65% bespaard op het energieverbruik, schrijft het ministerie. Ook is de nieuwe verlichting onderhoudsarm en moet het zeker 20 jaar meegaan.

Dit is de eerste van een reeks projecten die moeten bijdragen aan de verbetering van het internationale imago van Griekenland. “Het beeld van de Acropolis, ons topmonument, weerspiegelt en straalt het beeld van ons land uit”, zei Cultuurminister Lina Mendoni in een verklaring. Het project is mede mogelijk gemaakt door steun van de Onassis Foundation.

Je kunt de livestream op 30 september om 20.00 uur (lokale tijd) bekijken op het YouTube-kanaal van de Onassis Foundation of de website digitalculture.gov.gr. Ook wordt het live uitgezonden door ERT1.


Speciale postzegels voor Slag om Thermopylae en zeeslag bij Salamis

24 september 2020

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Hellenic Post (ELTA) heeft vandaag twee series herdenkingspostzegels uitgegeven die zijn opgedragen aan twee belangrijke historische gebeurtenissen: de Slag om Thermopylae en de Slag om Salamis. Beide gebeurtenissen vonden 2500 jaar geleden plaats.

Op een van de herdenkingszegels staat Themistocles afgebeeld, een van de leidende figuren van de Griekse strijd tegen de Perzen. Hij speelde een cruciale rol bij de Griekse zege tijdens de Slag om Salamis. Ook zijn kleine modellen van oude Griekse en Fenicische schepen, uit de unieke collectie van Grypiotis, afgebeeld.

Een van de andere zegels uit de serie toont de militaire vastberadenheid van de beroemde Spartaanse koning Leonidas, zoals hij in 1955 werd afgebeeld door de beeldhouwer Vasos Falireas. De reeks wordt aangevuld met een postzegel met het beroemde grafsteenepigram van Simonides voor de gevallenen van Thermopylae.

De postzegels van Leonidas en Themistocles zijn met de koperplaatmethode gemaakt door Giannis P. Gourzis, professor aan de School voor Schone Kunsten. De overige zegels zijn ontworpen Myrsini Vardopoulou, postzegelgraveur van Hellenic Post.

Legendarische Slag bij Thermopylae

De Slag bij Thermopylae vond plaats in 480 voor Christus, tijdens de Perzische Oorlogen. Een alliantie van Griekse stadstaten onder leiding van koning Leonidas van Sparta vocht tegen het (veel grotere) leger van de Perzen onder leiding van Xerxes I.

De slag is vooral bekend gebleven door de dapperheid van de Spartanen. Nadat Xerxes aan het begin van de Slag bij Thermopylae eiste dat de Spartanen hun wapens zouden inleveren, antwoordde Leonidas: ‘Molon Labe’. Dat betekent zoveel als ‘Kom ze maar halen’ en geldt als een een klassieke uitdrukking van verzet.

Eerder dit jaar werden er al twee speciale munten uitgegeven ter herdenking van het 2500-jarig jubileum van de legendarische Slag om Thermopylae. Het ging om een munt van 2 euro en een zilveren herdenkingsmunt met een waarde van 10 euro.

Slag om Salamis

De Slag om Salamis was een zeeslag tijdens de Tweede Perzische oorlog tussen een alliantie van Griekse stadstaten (onder leiding van de Atheense generaal Themistocles) en Perzië (onder leiding van Xerxes). De slag vond in 480 voor Christus plaats in de zee-engte tussen Piraeus en Salamis en was een keerpunt in de oorlog.

Door de beperkte manoeuvreerruimte in de zeestraat werkte de numerieke overmacht van de Perzen in hun nadeel en de Grieken wisten minstens 200 schepen te veroveren. Hiermee werd de opmars van de Perzen gestuit.