Zwitserland retourneert gesmokkelde artefacten

3 februari 2023

Foto’s: Grieks ministerie van Cultuur

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Zwitserland gaat vijftien oude artefacten, variërend uit de prehistorie tot de Romeinse tijd, repatriëren naar Griekenland. Dat heeft het Griekse ministerie van Cultuur aangekondigd.

De voorwerpen zijn in het verleden illegaal het land uitgevoerd. Het gaat onder meer om beeldjes, vazen ​​van klei en brons, een gouden diadeem met laurierblaadjes, de torso van een jonge mannelijke figuur, een bronzen beeldje van een atleet, een paar bronzen scheenstukken en een zilveren munt (stater).

Na een rechtszaak tegen een antiekhandelaar besliste een rechtbank in Genève in juli vorig jaar dat de artefacten terug moesten naar Griekenland. De voorwerpen waren al in beslag genomen door de Zwiterse autoriteiten omdat er sprake was van illegale antiquiteitenhandel.

De Griekse Cultuurminister Lina Mendoni is blij met de repatriëring van de vijftien artefacten. In een verklaring zei ze dat de terugkeer van culturele goederen naar hun plaats van herkomst een morele verplichting is als het gaat om respect en bescherming van het gemeenschappelijke wereldwijde cultureel erfgoed.


Victor Vernicos voor Griekenland naar Songfestival

31 januari 2023

Griekenland wordt dit jaar op het Eurovisie Songfestival vertegenwoordigd door singer-songwriter Victor Vernicos. Dat heeft omroep ERT bekend gemaakt.

De pas 16-jarige zanger zal in mei in Liverpool het nummer ‘What They Say’ ten gehore brengen. Het werd meer dan een jaar geleden door Victor zelf geschreven en geproduceerd. Wanneer het lied, een ‘levendige Engelstalige ballad’, wordt gepresenteerd is nog niet bekend.

Aan de uitverkiezing van Vernicos ging een intern selectieproces vooraf met 106 ingezonden nummers. Daaruit kwam een shortlist met 7 liedjes die werden beoordeeld door twee jury’s. Het oordeel van de publieksjury telde voor 50,6 procent mee, dat van de vakjury voor 49,4 procent.

Victor Vernicos Jørgensen is half Grieks en half Deens. Hij werd geboren in Athene en is al vanaf zijn vierde bezig met muziek. In 2021 bracht hij zijn eerste nummer uit. Hij schreef zowel de muziek als de tekst voor dat nummer en produceerde het ook zelf.

Vernicos is de jongste artiest ooit die voor Griekenland uitkomt op het Songfestival. In 2020 was de 17-jarige Grieks-Nederlandse Stefania de Griekse inzending, maar vanwege de coronapandemie werd die editie een jaar uitgesteld.

Het Eurovisie Songfestival wordt op 9, 11 en 13 mei gehouden in de Engelse havenstad Liverpool. Oekraïne won de vorige editie met het nummer Stefania, van Kalush Orchestra, maar vanwege de oorlog in het land heeft de EBU het Songfestival verplaatst naar het Verenigd Koninkrijk. De Griekse Amanda Georgiadi eindigde vorig jaar in Turijn als 8e.


‘Konaki’ op shortlist bedreigde erfgoedsites

31 januari 2023

Foto’s: Europa Nostra/ Yorgos Mertzanides

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Landhuis ‘Konaki’ in Alexandreia staat – met 10 andere locaties – op de shortlist van de meest belangrijke bedreigde erfgoedsites in Europa. Het gebouw is voorgedragen voor het programma ‘The 7 Most Endangered’.

Dit is een initiatief van Europa Nostra, een pan-Europese organisatie voor erfgoedbescherming, en de Europese Investeringsbank. Met de campagne wordt in Europa de aandacht gevestigd op belangrijke bedreigde erfgoedsites, met de hoop dat de locaties behouden kunnen blijven.

Het landhuis (‘Konaki’) van Gidas werd waarschijnlijk gebouwd aan het begin van de 20e eeuw en is een mooi voorbeeld van laat-Ottomaanse architectuur in het noorden van Griekenland. Het toont de vaardigheden van rondtrekkende ambachtslieden op de Balkan.

Bij de bouw is gebruik gemaakt van een interessante combinatie van materialen en technieken, zoals leemsteen, normale bakstenen, hout en vakwerk dat werd bekleed met op maat gemaakte planken of gipscoating.

Vervallen buitenverblijf

Het was ooit het buitenverblijf van de plaatselijke landeigenaar, het administratieve centrum en het sociale centrum van het landgoed. De naam van de site is afgeleid van de Turkse term ‘Konak’ (wat herenhuis betekent) en Gidas, een dorp dat nu is ingebed in de stad Alexandreia.

Tegenwoordig is het een bouwval die al tientallen jaren leeg staat. “Het gebouw vertoont aanzienlijke schade en verval, maar alle originele kenmerken zijn behouden gebleven en de restauratie is nog steeds mogelijk”, meent het adviespanel van het ‘7 Most Endangered’ -programma.

De definitieve lijst van 7 meest bedreigde erfgoedsites in Europa voor 2023 wordt in april bekendgemaakt.


Acteur en zanger Nikos Xanthopoulos (88) overleden

22 januari 2023

Nikos Xanthopoulos, een van de meest prominente acteurs van de Griekse klassieke cinema, is op 88-jarige leeftijd overleden. Hij had een chronische hartaandoening en werd een maand geleden opgenomen op de intensive care van een ziekenhuis in Athene.

Xanthopoulos werd op 14 maart 1934 geboren in Athene in een familie van Pontische Griekse vluchtelingen. Hij begon zijn acteercarrière als toneelacteur en maakte in 1957 zijn debuut in theaterproducties. Na zijn filmdebuut in 1958 – een kleine rol in de film ‘Η Ζωή Μου Αρχίζει Με Σένα’ (Mijn leven begint met jou) – richtte hij zich volledig op de cinema.

‘Het kind van het volk’

De acteur, wiens carrière liep van 1958 tot 1971, speelde in 48 films en groeide tijdens de jaren van de junta uit tot de ster van het Griekse melodrama. Hij stond bekend als de acteur die de gewone mensen het beste vertegenwoordigde. Xanthopoulos speelde vaak mannen uit de lagere arbeidersklasse die hard getroffen waren door het lot. Zijn bijnaam luidde ‘Het kind van het volk’ (παιδί του λαού).

In zeven van zijn films speelde hij samen met Martha Vourtsi, de melodramakoningin van de Griekse klassieke cinema. Zijn meest succesvolle films werden geproduceerd door KLAK Film, een filmproductiebedrijf gespecialiseerd in Griekse (melo)dramafilms.

Zanger

Behalve een succesvol acteur was Xanthopoulos ook zanger. Apostolos Kaldaras, een beroemde Griekse muzikant en componist, leerde hem te zingen. Xanthopoulos nam negen albums en 55 singles op waarop hij zong en de bouzouki speelde. Daarnaast vertolkte hij meer dan 300 liedjes, die in dertig films verschenen.

De Griekse minister van Cultuur, Lina Mendoni, zei in een reactie op het overlijden van Xanthopoulos dat hij een ‘bekend gezicht was in een tijd waarin Griekenland snel en dramatisch veranderde’. “Nikos Xanthopoulos was een nobele man, die op een authentieke manier het volksgevoel, de pijn van vluchtelingen en interne migratie uitdrukte”, aldus Mendoni.


Carnavalsoptocht in Patras is na drie jaar terug

21 januari 2023

Na drie jaar afwezigheid keert dit jaar de straatparade, het belangrijkste evenement van het carnaval in Patras, weer terug. Dat heeft de burgemeester van Patras bekend gemaakt.

Er trekt dan weer een bonte parade door de havenstad met gekostumeerde en gemaskerde mensen, praalwagens en overal in de stad wordt gedanst en gezongen.

De laatste optocht in Patras werd gehouden in 2019. In de jaren daarna kon het evenement niet doorgaan vanwege de coronamaatregelen. Eind februari 2020 werden de carnavalsfestiviteiten abrupt beëindigd door de eerste coronagevallen in Griekenland.

“Zoals de zaken er nu voorstaan, zullen er dit jaar veel bezoekers komen en zullen de hotels vol zijn”, zei burgemeester Kostas Peletidis. “De stad is verbeterd en de economische en zakelijke activiteiten zullen groter zijn dan in 2019, het laatste jaar dat het carnaval plaatsvond.”

Het carnaval van Patras (Patrino karnavali) is het grootste carnavalsfeest van Griekenland en één van de grootste van Europa. Het is een hele reeks evenementen waaronder dansfeesten, parades, verborgen schattenjacht en het kindercarnaval.

De carnavalsperiode in Griekenland begint dit jaar op zondag 5 februari en duurt tot en met zondag 26 februari. De laatste zondag is de belangrijkste feestdag. In Patras is de grote optocht het hoogtepunt in het laatste carnavalsweekeinde, dat wordt afgesloten met de rituele verbranding van de carnavalskoning in de haven.

Hoogtepunten straatparade Patras Carnaval 2019:


Voorwaardelijke celstraf voor kunstdief

20 januari 2023

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Een 50-jarige man is veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes jaar voor het stelen van drie kunstwerken uit de National Gallery in Athene.

De kunstwerken werden op 9 januari 2012 ontvreemd uit het museum, tijdens een kraak die slechts 7 minuten duurde. Het ging onder andere om een kubistisch schilderij van een vrouwelijk hoofd van Pablo Picasso uit 1939 (dat de schilder in 1949 schonk aan de Grieken wegens hun verzet tegen de nazi’s) en een olieverfschilderij van een molen dat in 1905 werd gemaakt door Piet Mondriaan.

De Griek werd in 2021 gearresteerd en bekende toen de diefstal van de twee schilderijen en een religieuze tekening van de 17e-eeuwse Italiaanse kunstenaar Guglielmo Caccia (Moncalvo). Hij wees de politie de plek gewezen waar hij de schilderijen van Picasso en Mondriaan al die tijd verborgen hield. De werken werden aangetroffen in een bos in Keratea, in het oosten van Attica. 

Onvoldoende beveiligd

De kunstdief, die zegt dat hij als schilder werkt in de bouw, beweerde dat hij de drie werken had gestolen uit liefde voor kunst en dat hij niet had verwacht dat het zo gemakkelijk zou zijn om ze te stelen. Daarbij verwees hij naar de veiligheidsmaatregelen in het museum die onvoldoende zouden zijn geweest. De poging om nog een schilderij van Mondriaan (Landschap uit 1905) te stelen uit het museum, mislukte.

Schets van Guglielmo Caccia uit de 17e eeuw

De schets van Moncalvo werd na de roof beschadigd teruggevonden, terwijl de dader beweerde dat het werk was vernietigd nadat hij zijn bebloede hand ermee had af geveegd. Jurist en kunstverzamelaar Stelios Garipis vertelde de rechtbank echter dat de tekening was getraceerd in Florence, waar ze te koop was aangeboden maar nooit werd verkocht.

‘Lid van internationale bende’

Garipis verklaarde ook dat hij niet gelooft dat de beklaagde in de bouw werkt. “Hij is lid van een internationale bende. Een Nederlandse detective nam contact met me op en vertelde me dat hij veel informatie over hem heeft. Het was geen toeval dat er twee werken werden teruggestuurd”, zei hij.

De Nederlandse kunstdetective Arthur Brand vertelde in 2021 aan De Telegraaf dat de kunstdief vanuit Nederland heeft geprobeerd om de Picasso en Mondriaan te verkopen aan partijen in Duitsland. “Hij had een sterke connectie met Nederland en verbleef hier vaker”, zei Brand toen.

Het schilderij van Picasso heeft een waarde van 2 miljoen euro, de Mondriaan is gewaardeerd op 200.000 euro en de tekening van Moncalvo op 1000 euro, vertelde Eftichia Agathonikou, directeur collecties van de National Gallery, aan de rechtbank. Ze zei ook dat de werken schade hebben opgelopen die niet met het blote oog te zien is.


Voormalig koninklijk paleis in Tatoi in 2025 open voor publiek

17 januari 2023

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

Het voormalige koninklijk paleis in Tatoi zal in 2025 toegankelijk zijn voor het publiek. Dat heeft minister van Cultuur Lina Mendoni gezegd in een interview met Real FM-radio, een dag na de begrafenis van voormalig koning Constantijn II op het landgoed.

“In 2025 heeft het publiek toegang tot de oude paleizen” , zei ze. “De volledige restauratie van het landgoed zal dan nog niet zijn voltooid. Maar sommige onderdelen, zoals de verbouwing van de stallen van koning George I en het paleis tot museum, zijn dan wel afgerond. Ook de infrastructuur zal helemaal af zijn.”

In 2019 kondigde de Griekse regering aan dat het 10.000 hectare grote landgoed Tatoi, 27 kilometer ten noordwesten van Athene, in zijn oude glorie zal worden hersteld. Volgens de plannen moet het aantrekkelijk worden gemaakt voor bezoekers door er een museum, klein hotel en modellandbouwbedrijf te vestigen. De historische identiteit van de gebouwen moet daarbij behouden blijven.

Deel landgoed verwoest door bosbrand

Tatoi ligt op een helling van de berg Parnitha, in een gebied met bossen, rivieren en een grote verscheidenheid aan flora en fauna. In augustus 2021 werd een aanzienlijk deel van het landgoed verwoest door een bosbrand en sindsdien ligt het er verlaten bij. Het voormalige zomerpaleis werd ook al beschadigd door branden in 1916, 1945 en 1974.

Het landgoed werd in 2003 door de Helleense Vereniging voor de Bescherming van het Milieu en het Cultureel Erfgoed op de lijst van natuurreservaten geplaatst en in 2013 werd Tatoi door Europa Nostra erkend als een van de meest bedreigde locaties in Europa. Het is ook onderdeel van het Natura 2000-netwerk.

Zomerverblijf Griekse koninklijke familie

Tatoi was het zomerverblijf van de Griekse koninlijke familie. Op het terrein staan 40 monumentale gebouwen, tuinen en stallen. De geschiedenis van het landgoed gaat terug tot aan het einde van de 19e eeuw. De Griekse koninklijke familie kocht het in de jaren 1870. Op het terrein liggen diverse leden van de koninklijke familie en staatshoofden begraven.

In de loop van de 20e eeuw is het Tatoi-paleis enkele keren van eigenaar gewisseld. Sinds de oprichting van de Derde Helleense Republiek in 1974 is het landgoed publiek eigendom. De conservatieve regering van Konstantinos Mitsotakis, de vader van de huidige premier Kyriakos Mitsotakis, introduceerde een wet die 400 hectare land, inclusief alle hoofdgebouwen, teruggaf aan de voormalige koninklijke familie van Griekenland.


Streetartists gebruiken Atheense scholen als canvas

15 januari 2023

Een kleurrijke wijze uil, een waterlandschap in blauw en groen, een boomhut uit sprookjes en een prachtige vogel in levendige kleuren. Het zijn vier nieuwe muurschilderingen die sinds kort de muren van scholen in Athene sieren. De murals zijn gemaakt door vier jonge getalenteerde Griekse en buitenlandse streetart-kunstenaars.

Het project ‘From the roots to the sky’ is een initiatief van de gemeente Athene, in in samenwerking met het Urban Act-team. De schilderingen brengen kleur in het stedelijke landschap, door het grijze beton te laten verdwijnen. Volgens burgemeester Kostas Bakoyannis geven de murals ‘Athene nog meer dynamiek en vitaliteit’.

“De stad en haar scholen zijn het ideale canvas”, zei Bakoyannis. “Dat bewijst dat straatkunstwerken met respect voor de openbare ruimte en het milieu deel kunnen uitmaken van de esthetische identiteit van het moderne Athene.”

Op de muur van de 24e Basisschool van Athene (Sarantaporou-straat 20) prijkt een vrolijke uil, gemaakt door de Argentijnse muurschilder en illustrator Fio Silva 🖼️ . De kleuterschool op Thermopylon-straat is verfraaid met een expressionistische muurschildering van een veld naast een waterlandschap van Sisa Soldati 🖼️, uit Buenos Aires.

Op de 8e basisschool van Athene “stroomt” een kleine rivier op de muur, met daarboven een boomhut. De schildering is gemaakt door de Griekse streetart-kunstenaar BillyGee 🖼️, die ook lage muur op de binnenplaats van de school beschilderde. De Griekse kunstenaar Bilos 🖼️ nam de 111e Basisschool in de wijk Gyzi onder handen. Hij schilderde een grote vogel en organische vormen op de gevel.


Expo Klein-Azië-ramp in metrostation Syntagma

13 januari 2023

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

In metrostation Syntagma is komende week een audiovisuele expositie te zien die de ramp in Klein-Azië van 1922 herdenkt. Het eerbetoon ‘Een eeuw … in Ιonia, Τhrace & Pontus’ beleefde vorig jaar zijn première op de Internationale beurs van Thessaloniki (TIF). Het evenement was daar een succes.

De expo fungeert als een soort tijdmachine die de kijkers meeneemt op een reis naar de recente geschiedenis van Griekenland. Daarbij wordt gebruik gemaakt van afbeeldingen, video’s en ander materiaal uit historische archieven die via moderne technieken worden gedeeld.

De focus ligt op de komst van bijna anderhalf miljoen vluchtelingen uit Klein-Azië en de Pontus naar hun ‘nieuwe’ thuisland. Het verhaal is opgedeeld in verschillende verhalende stukken, beginnend bij de plaats van herkomst vóór de catastrofe. Het eindigt uiteindelijk bij hun vestiging in Griekenland, wat een grote invloed had op de historische koers van het land.

Megali Katastrofi

Smyrna is de plaats waar in september 1922 de ‘Megali Katastrofi’ (grote ramp) plaatsvond. Voordat het Ottomaanse rijk na de Eerste Wereldoorlog uiteenviel, waren de Grieken de grootste etnische minderheid in Smyrna – het huidige Izmir in Turkije.

Bij het Verdrag van Sèvres (1920) werd het gebied aan Griekenland toegekend. Maar al op 14 mei 1919 landden Griekse troepen in Smyrna. In de zomer van 1920 breidden de Grieken de bezettingszone verder uit en ze stuitten daarbij op fel verzet van de Turken. Dit was het begin van de Grieks-Turkse Oorlog.

Onder leiding van Atatürk veroverde het Turkse leger in 1922 met veel geweld de stad terug op de Grieken. Een deel van de Griekse bevolking werd uitgemoord en er kwam een enorme vluchtelingenstroom op gang omdat meer dan een miljoen Grieken hun geboortegrond moesten ontvluchten. Anderen werden later bij een bevolkingsuitwisseling tussen Turkije en Griekenland het land uitgezet. Duizenden van hen overleefden die uittocht niet.


De audiovisuele expositie is tussen 16 en 22 januari 2023 te bezoeken in de multifunctionele evenementenruimte van metrostation Syntagma in het centrum van Athene. Er zijn slots van 30 minuten beschikbaar van 09.30 uur tot 20.00 uur. De toegang is gratis.



7,6 miljoen voor restauratie van beschadigde monumenten op Kos

10 januari 2023

(klik op een afbeelding voor een vergroting)

De Griekse regering heeft ruim 7,6 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de restauratie van sites en monumenten op Kos die door de aardbeving van 2017 werden beschadigd. Dat maakte Cultuurminister Lina Mendoni bekend.

Tijdens een inspectie in 2020 concludeerde Mendoni dat er nog niets was gedaan om de beschadigde monumenten te herstellen en dat er ook geen plannen lagen. Ze kondigde toen aan dat de regering budget zou vrijmaken voor restauraties.

Vandaag maakte Mendoni bekend dat de financiering is veiliggesteld ‘zodat de monumenten kunnen worden overgedragen aan de bewoners en bezoekers van het eiland’. De minister merkte nog op dat de vorige regering geen enkele actie had ondernomen om de beschadigde monumenten te herstellen.

Belangrijke monumenten en locaties die gerestaureerd moeten worden, zijn onder meer het kasteel van Neratzia (2,4 miljoen euro), het middeleeuwse fort (1,3 miljoen euro), de Defterdar-moskee en de zuiveringsfontein (1 miljoen euro), de Italiaanse Stoa in het kasteel van Neratzia (534.000 euro), de Poort van Forou (302.000 euro) en de Agios Ioannis-doopkapel (2 miljoen euro).

De meeste restauratiewerkzaamheden op Kos zijn al aan de gang en moeten in 2025 zijn voltooid.

Twee doden bij beving in juli 2017

Kos werd op 21 juli 2017 getroffen door een aardbeving met een kracht van 6,7 op de Schaal van Richter. Bij de beving kwamen twee mensen om het leven toen een muur van een bar in de hoofdstad instortte. Ruim 120 mensen raakten gewond. De schade bleef grotendeels beperkt tot een deel van Kos-stad.