Hij is de inzet van een slepend conflict tussen Griekenland en de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië: Alexander de Grote. Was hij een Griek of niet? Griekenland en Balkanstaat Macedonië kunnen het maar niet eens worden.
Alfried Wieczorek, hoofd van de Reiss Engelhorn Musea in Duitsland, heeft een antwoord. Hij houdt zich als wetenschapper bezig met het leven van Alexander de Grote en zegt dat Alexander vooral Grieks was en in ieder geval niet de voorvader was van de huidige etnisch slavische Macedoniërs.
Het nieuws van Wieczorek zal bij de voormalige Joegoslavische republiek niet met gejuich zijn ontvangen. Alexanders stersymbool staat in de vlag van Macedonië, het vliegveld van de hoofdstad Skopje is naar hem vernoemd en er wordt een reusachtig – en peperduur – standbeeld van hem opgericht.
Griekenland is allerminst blij met de plannen van buurland Macedonië om een reusachtig standbeeld van Alexander de Grote (356 v.Chr- 323 v.Chr) in de hoofdstad Skopje te zetten. Het beeld zal 22 meter hoog worden en gaat 4,5 miljoen euro kosten.
Een Griekse regeringswoordvoerder noemde het ‘buiten alle proporties’ en ‘bezijden de historische waarheid’. De koning-veroveraar uit de oudheid is de beroemdste heerser uit de Helleense beschaving en geldt als Grieks. Maar Alexander begon als ‘koning van Macedon’.
Tegenwoordig omvat de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (FYROM) slechts een klein deel van het vroegere Macedonische rijk. Griekenland vreest aanspraken op Grieks grondgebied en verzet zich tegen alles wat Macedonische nostalgen en ultranationalisten zou kunnen inspireren.
Mogelijk bouwen de Grieken een groter standbeeld van ‘hun’ Alexander de Grote. In Thessaloniki staat momenteel een beeld van zes meter hoog.
Macedonië heeft bij het Internationaal Gerechtshof een klacht ingediend tegen Griekenland, omdat de Grieken de toetreding van Macedonië tot de NAVO verhinderd zouden hebben.
Volgens een tussenakkoord uit 1995 verbond Griekenland zich ertoe de toetreding van Macedonië tot de NAVO niet tegen te werken, zo laat het ministerie van Buitenlandse Zaken in Skopje weten. Macedonië wil nu via het Internationaal Strafhof bekomen dat Griekenland het akkoord respecteert.
Athene stelde in april zijn veto tegen een toetreding van Macedonië. Macedonië moet een andere naam kiezen van Griekenland, omdat de huidige naam overeenkomt met een Griekse regio. Volgens de Grieken duidt het gebruik van de naam Macedonië op territoriale aanspraken van het noordelijke buurland op de Griekse noordelijke provincie Macedonië.
Republiek Noord-Macedonië. Dat moet de nieuwe naam worden van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, als het aan VN-bemiddelaar Matthew Nimetz ligt. Intern mag het land zijn Slavische naam “Republika Makedonija” dragen. Andere landen kunnen in hun bilaterale betrekkingen tussen beide namen kiezen.
Het compromis zou een einde moeten maken aan het conflict, dat ontstond in 1991 toen Macedonië zich losmaakte van Joegoslavië. Athene wil niet toestaan dat de buurrepubliek historische namen en symbolen gebruikt, die volgens Griekse opvattingen tot de Hellenistische geschiedenis behoren en tot verwarring met de Noord-Griekse provincie Macedonië kunnen leiden. Om die reden blokkeert Griekenland ook de toetreding van Macedonië
tot de NAVO en de EU.
De Griekse regering zou in eerste instantie voorzichtig positief hebben gereageerd op het VN-voorstel.
Griekenland wil geen akkoord in het bilateraal dispuut over de naam ‘Macedonië’. Dat beweert de eerste minister van Macedonië, Nikola Gruevski. De naamkwestie sleept al zeventien jaar voort en blokkeert de toetreding van de voormalige Joegoslavische republiek tot de Europese Unie en de NAVO.
“Het ziet er naar uit dat Griekenland er alles aan doet opdat het geschil niet geregeld zou worden tijdens deze periode van onderhandelingen, namelijk voor midden volgend jaar en de verkiezingen voor het Europees parlement”, zei Gruevski tijdens een persontmoeting. Die vond plaats voor het begin van een vergadering met de VN-onderhandelaar in de zaak, de Amerikaan Matthew Nimetz.
Griekenland houdt al sinds 1991 de internationale erkenning van de vroegere Joegoslavische Republiek Macedonië onder die naam. ‘Skopje’, zoals de Grieken Macedonië meestal noemen, zou wel eens aanspraak kunnen maken op de gelijknamige Noord-Griekse provincie, zo motiveert Griekenland zijn standpunt.
Ook bij de Olympische Spelen laat de kwestie-Macedonië de Grieken niet los. Het Grieks Olympisch Comité heeft een officieel protest ingediend bij de organisatoren in Beijing. Op de officiële website is namelijk de term ‘Macedonië’ gebruikt voor de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (FYROM).
De FYROM moet volgens internationale afspraken FYROM blijven heten totdat er een akkoord met Griekenland is over een nieuwe naam. Volgens Athene behelst de naam Macedonië die de regering in Skopje wil voeren, aanspraken op de Griekse streek met dezelfde naam.
“Het is onmogelijk de officiële naam van de FYROM te veranderen die is erkend door de Verenigde Naties, aldus het Grieks Olympisch Comité.
Zestig jaar na hun verdrijving uit Griekenland eisen duizenden Slavische Macedoniërs een schadevergoeding voor hun in hun geboorteland achtergelaten eigendommen. Het gaat om vorderingen met een waarde van tien miljard euro, zei Djordji Donevski, voorzitter van een vereniging van uit Griekenland gevluchte of verdreven Slavische Macedoniërs, in een interview met de in Skopje uitgegeven krant Utrinski Vesnik.
De vereniging heeft ook een zelfde klacht tegen Griekenland ingediend bij het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg. Ze hoopt dat de Europese Unie in deze zaak druk op Athene uitoefent. Na de Griekse burgeroorlog van 1946-1949 zijn enkele tienduizenden mensen, die de verslagen communistische opstandelingen hadden gesteund, naar het buitenland gevlucht
Het lijkt er op dat Macedonië en Griekenland afstevenen op een compromis in hun jarenlange conflict over de naam van de voormalige Joegoslavische republiek. De twee kemphanen werken achter de schermen hard aan een nieuwe naam. Dat wordt waarschijnlijk Nieuw-Macedonië.
De twee landen hebben een meningsverschil over de naam, sinds Macedonië zich in 1991 afscheidde van Joegoslavië. De Griekse regering vreest dat Macedonië dan aanspraak zou maken op de Griekse provincie Macedonië.
Het meningsverschil is zo hoog opgelopen dat de Grieken veto’s hebben uitgesproken toen hun nieuwe buurland onder de eigen naam probeerde toe te treden tot een internationale organisatie. Dat gebeurde nog deze maand bij de NAVO. Momenteel doet Macedonië met sommige organisaties mee onder de naam Former Yugoslav Republic of Macedonia (FYROM).
De Grieken stuurden nog aan op de naam Noord-Macedonië voor hun buurland. Maar daarvoor zou minder steun zijn dan voor Nieuw-Macedonië. Het is de verwachting dat er binnen enkele weken – en hooguit enkele maanden – een compromis wordt gesloten in het naamconflict.
Zijn naam is de laatste tijd veelvuldig genoemd in het Grieks-Macedonische conflict rond de beoogde NAVO-toetreding van de voormalige Joegoslavische republiek: Alexander de Grote. Hij was twintig jaar toen hij de troon besteeg, en drieëndertig toen hij stierf. Hij bracht het grootste rijk van de oudheid tot stand en verspreidde daar de Griekse cultuur.
Griekenland blijft toetreding van Macedonië tot de NAVO blokkeren, aldus bronnen rond de NAVO-top in de Roemeense hoofdstad Boekarest. Druk op de Grieken heeft niet tot een nieuw standpunt geleid.
De staatshoofden en regeringsleiders van de 26 NAVO-landen besloten gisteren al Albanië en Kroatië uit te nodigen lid te worden van de NAVO. Macedonië stond in het zelfde rijtje, maar Griekenland weigert in te stemmen met toetreding van dat land onder die naam.
De Grieken vrezen dat Macedonië ooit aanspraak zal maken op delen van de Noord-Griekse provincie Macedonië. Dat is de geboortegrond van Alexander de Grote.
In het dagelijks leven verdient Natascha haar brood als (web)redacteur. In haar vrije tijd schrijft, praat en leest ze graag over Griekenland. En nog liever gaat ze er naar toe.